دو هفته قبل استیان ینسن، رئیس دفتر دبیرکل ناتو چیزی را گفت که دیگران ترجیح میدادند، نگویند: «اگر اوکراین در ازای عضویت در ناتو، بخشی از خاک خود را واگذار کند، ممکن است با روسیه صلح کند.» این بحث «در جریان است» و بحث واگذاری مناطق «توسط دیگران» مطرح شده است. وزارت خارجه کییف به این سخنان اعتراض کرد و یک سخنگوی آن گفت چنین چیزی «غیرقابل قبول» است: «بحث در مورد امتیازات ارضی اوکراین فقط به نفع روسیه بود.» ینسن بعداً تلاش کرد سخنان خود را پس بگیرد و با اشاره به اینکه اظهاراتش «بخشی از یک بحث بزرگتر درباره سناریوهای احتمالی آینده» بود، افزود: «نباید آن را اینطور بیان میکردم.» او گفت ناتو از «حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین» حمایت میکند و «تا زمانی که لازم باشد» کمک خواهد کرد.
اما عبارت «تا زمانی که لازم باشد» نشان میدهد برخی عملاً همانطور که ینسن آن را توصیف کرده است، فکر میکنند. این فرمول که اتفاقاً صدراعظم آلمان نیز از آن استفاده میکند، فضا را برای ترتیبات سرزمینی باز میگذارد.
ملاحظاتی که ینسن از آن صحبت کرد، بر دو فرض استوار است؛ اول اینکه هیچ یک از طرفین به این زودی در این جنگ پیروز نخواهند شد و در مقطعی اوکراین میتواند به طور دائمی به دو منطقه تقسیم شود؛ منطقه اشغال شده و منطقه آزاد. آنهایی که به توافق «قلمرو به ازای ناتو» فکر میکنند، آماده پذیرش آن هستند، اما برای کییف، این قابل قبول نیست.
اینجاست که جنبه دوم این مفهوم مطرح میشود: پیشنهاد پذیرش منطقه اشغال نشده اوکراین در ناتو قبل از آزادسازی بقیه. این همان چیزی است که کییف واقعاً میخواهد. رئیس دفتر ریاست جمهوری اوکراین اخیراً چنین ایدههایی را همراه با دبیرکل سابق ناتو مطرح کرد. آن دو خاطرنشان کردند در سال ۱۹۵۵ نیز آلمان تنها با بخش آزاد خود در اتحاد پذیرفته شد. اوکراین میخواهد از این مثال پیروی کند و در عین حال، به جنگ برای شرق و جنوب اشغالی خود ادامه دهد. طرح اوکراین به هیچگونه واگذاری قلمرو اشاره نمیکند، اما اطرافیان رئیسجمهور میدانند که این ایده چه در بر دارد: یک «اوکراین- A» محافظت شده در کنار «اوکراین- B» قرار دارد که به جنگ ادامه میدهد. به منظور رد تصور دست کشیدن از قلمرو، قرار است مرز ناتو کمی دورتر از جبهه جنگ تعیین شود. این خط جدید را نمیتوان به گونهای تفسیر کرد که گویی اوکراین از همه این قلمرو صرف نظر کرده است. چنین خطی در فاصلهای مناسب از منطقه نبرد، از کشیده شدن تصادفی ناتو به جنگ جلوگیری کند. در برلین و جاهای دیگر، طرح کییف بسیار خطرناک تلقی شده و غیرقابل تصور است که بخشی از اوکراین بتواند به ناتو بپیوندد، در حالی که بخش دیگر آن هنوز در حال جنگ است. این میتواند ریشه استدلال مطرح شده از سوی رئیس دفتر دبیرکل ناتو باشد: پذیرش نسبی بله، اما تنها در صورتی که این امتیازات ارضی تضمین کند روسیه به تجاوزات خود پایان میدهد.
اما این طرح نقاط ضعفی نیز دارد: این طرح ممکن است ولادیمیر پوتین را متقاعد نماید که با آتش بس موافقت کند. اگرچه تمام اوکراین را طبق برنامهریزیها فتح نکرده است، اما حداقل بخشی از آن را میبرد و تهاجم را تا حدودی موفقیت آمیز میبیند. پس از مدتی، به عنوان مثال اگر امریکا تعهد خود را به اوکراین تحت ریاست جمهوری جمهوریخواهان کمرنگ کند، پوتین میتواند جنگ بعدی را آغاز نماید.
*فرانکفورتر آلگماینه سایتونگ
ترجمه: معاونت مطبوعاتی
