مدیر مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر با بیان اینکه عوامل متنوعی در زمینه وضعیت کنونی خلیج گرگان دخیل هستند، گفت: لایروبی یکی از روشهای احیای این منطقه با تأثیر موقت است، بنابراین ضروری است با انجام اقدامات حفاظتی و در جهت احیا و حفظ پویایی این اکوسیستم سایر راهکارهای حمایتی در دستور کار گیرد.
سطح آب دریای خزر در بیش از دو دهه گذشته دو متر کاهش یافتهاست. برمبنای گزارش مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر وزارت نیرو، این کاهش در ۱۵ سال اخیر بهطور میانگین۱۰ سانتی متر در سال و بر اثر تشدید کاهش در دو سال گذشته به ۵۰ سانتیمتر رسیدهاست. نتایج آخرین تحقیقات ارائهشده این مرکز نشان میدهد احتمال تداوم و حتی بیشتر شدن روند کاهشی متأثر از آثار تغییرات اقلیمی در آینده وجود دارد.
پدیده تغییر اقلیم با تأثیر بر شرایط طبیعی مؤلفههای آب و هوایی در کرهزمین، موجب افزایش سطح آب دریاها و اقیانوسها میشود، ولی این مسئله با رویکردی معکوس منجر به کاهش سطح آب دریاها و دریاچههای محصور در خشکی خواهد شد.
منطقه حفاظتشده میانکاله به همراه خلیج گرگان و تالابهای اطراف آن به عنوان ذخیرهگاه طبیعی زیستکره از بومسازگانهای مهم دریای خزر در شمال کشور محسوب میشود. این منطقه مهم، بسیار متأثر از نوسانات آب دریای خزر و در حال حاضر نیز قسمتهایی از آن در نتیجه کاهش سطح آب خشک شدهاست.
معصومه بنیهاشمی، مدیر مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر اظهار کرد: معضل رسوبگذاری در کانالهای ارتباطی خلیج گرگان از گذشته وجود داشتهاست، ولی برخی بهرهبرداریها در حوضه و تأسیسات مانند اسکلهها میتواند فرایند رسوبگذاری را تشدید کند. ورود برخی آلایندهها به محیطهای آبی بسته مانند خلیج گرگان میتواند موجب افزایش غلظت آلایندهها و کاهش وضعیت کیفی این خلیج شود.
وی تأکید کرد: خلیج گرگان مستعد رسوبگذاری بالایی است و به جهت نوع سازندهها و تغییر کاربریهای آن منطقه میتواند در هر رخداد بارندگی، فرسایش زیادی را ایجاد و رسوبات را به این مکان منتقل کند.
مدیر مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر در پاسخ به این پرسش که آیا لایروبی خلیج گرگان راهکار احیای این اکوسیستم آبی است، تصریح کرد: عوامل متنوعی در زمینه وضعیت خلیج گرگان دخیل هستند، بنابراین اتخاذ هر راهکاری برای احیای آن باید مبتنی بر شناخت دقیق این عوامل و نوع اثرگذاری آنها باشد. لایروبی یکی از راهحلهای مطرح است؛ راهحلی که میتواند در کوتاهمدت و در شرایط خوشبینانه سه تا چهار سال مؤثر باشد، ولی نباید به همین راهکار بسنده کرد، بلکه لازم است متناسب با شرایط و نیاز منطقه و بر اساس ظرفیتهای طبیعی هر بخش، اقدامات احیا، برنامهریزی و عملیاتی شود.
وی با اشاره به اینکه بر اساس نتایج پایش مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر، سطح آب خلیج گرگان از وضعیت دریای خزر متأثر است، تصریح کرد: کاهش سطح آب دریا، انباشت رسوبات و کاهش عمق در عمده کانالهای ارتباط آبی این منطقه، موجب تقلیل جریان ورودی آب و تبادلات آبی شدهاست و اختلال در چرخه و گردش آب، معضلات ورود منابع آلاینده زیستمحیطی ناشی از کاربریهای پیرامون را افزوده بهگونهای که شاخصهای کیفیت آب خلیج و تالاب به نسبت محیط دریا و مصب رودخانههای مجاور در سطح پایینتری قرار گرفته است.
بنی هاشمی به خبرگزاری ایسنا گفت: در شرایط کنونی لایروبی در صورتی مؤثر است که این ارتباط را تسهیل کند، ولی وقتی سطح آب دریای خزر در حال کاهش است، طبیعتاً تسهیل راه ارتباطی با دریا در شرایط کاهش فزاینده آب دریا میتواند سرنوشت خلیج گرگان را به کاهش آب خزر گره بزند، بنابراین لایروبی میتواند تنها یکی از راهحلها باشد.
مدیر مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر با اشاره به برخی دیگر از راهکارهای احیای خلیج گرگان اظهار کرد: با توجه به اهمیت این منطقه به عنوان ذخیرهگاه زیستکره و ثبت جهانی آن لازم است در اولویت اول برای حفظ حریم این منطقه اقدام مؤثری انجام گیرد و متعاقب آن برای حفظ و احیای این اکوسیستم با توجه به ویژگیهای خاص هر بخش اقدام شود.
