انسان باید به زباله‌اش نگاه کند

نویسنده کانال تلگرامی «در به در در جهان» روایت کرد: گفته‌بودم جا دارد درباره «زباله» بیشتر بنویسم. برای من که در ایران گاه دوبار در روز آشغال‌های خانه را در سطل خیابان می‌گذاشتم، سامان دادن به زباله‌ها در شهری که فقط یک روز در هفته زباله‌های خشک و‌تر جمع می‌شود؛ کاری است دشوار... چهارشنبه صبح، کاغذ، پلاستیک، فلز و شیشه به تفکیک قرار می‌گیرند و زباله‌تر هم در سطلی جدا.
از سه‌شنبه شب من درگیر جمع‌آوری هرچه زباله احتمالی از گوشه و کنار خانه هستم. سه‌شنبه‌ها چند پیاز بزرگ پوست می‌کنم و کمی تفت می‌دهم تا در طول هفته با بوی پوست پیاز درگیر نباشم و کار‌هایی از این دست...، اما همه این‌ها یک طرف؛ وقتی زمان جمع کردن زباله‌ها می‌رسد، چونان خطاکاری که در قیامت منتظر است کارنامه اعمالش را دریافت دارد، تنم می‌لرزد!
از حجم آشغالی که ما سه نفر ظرف شش هفت روز تولید کرده‌ایم، شرمگین می‌شوم. بطری‌ها و لیوان‌های کاغذی و پلاستیک‌های بسته‌بندی را نگاه می‌کنم و با خودم نق می‌زنم: «یعنی نمی‌شد کمتر بخوریم؟ نمی‌شد کمتر بخریم؟ یعنی این همه چیز که مصرف کرده‌ایم، واقعاً ضرورت داشت؟»
شک ندارم اگر پدربزرگم مرا در حال سامان دادن به زباله‌ها می‌دید، سر تأسفی تکان می‌داد و می‌گفت: «چه خبره بابا؟ با کمتر از این هم زندگی می‌گذره!»
و من با این کارنامه مصرف خودم در ایران روبه رو نمی‌شدم، چراکه به طور روزانه ته‌مانده بریز و بپاش‌هایم به شکلی ناسالم و نا‌کارآمد دفع می‌شد، اما در اینجا کارنامه اعمال یک هفته تمام با من می‌ماند، یک هفته تمام باید فکر کنم در برابر زباله‌ای که به جهان می‌دهم، چقدر تولیدات تمیز داشتم... و آیا وجودم به اندازه هوایی که مصرف کرده‌ام و آشغالی که از من می‌ماند، می‌صرفد یا نه!
چهارشنبه‌ها قیامتی است که باید شیوه بودنم در این جهان را بر مبنای میزان تولید زباله داوری کنم. می‌دانم این شیوه مواجهه با جهان چنان آشکارا ایراد دارد که «کفی بنفسک الیوم حسیبا» با خودم می‌گویم: «فلینظر الانسان الی طعامه.»
راست می‌گوید. آدمی مدام باید خودش را نگاه کند، نگاه کند چه می‌خورد، چقدر می‌خورد؛ چقدر می‌خرد... چقدر مصرف می‌کند و چقدر جهان را می‌خراشد...
انسان باید به زباله‌اش نگاه کند... و خودش و زمانه‌اش را بر مبنای میزان تولید زباله و جنس زباله ارزیابی کند. چهارشنبه‌ها که با اشتیاق در کار راندن زباله‌ها از خانه می‌شوم، درگیر این بخش از خودشناسی و خودارزیابی می‌شوم: خودشناسی بر مبنای نگاه کردن به زباله تولید شده!