بحثها درباره توافق احتمالی بین ایران و غرب بیش از هرموقع دیگری در سطح رسانهها مطرح است. مقامهای امریکایی بهرغم تأکید بر اینکه «دیپلماسی بهترین راه» رسیدگی به مسئله هستهای ایران است، گزارشها درباره نزدیک شدن به توافق با ایران را «نادرست و گمراهکننده» خواندهاند، موضعی که سخنگوی اتحادیه اروپایی هم دیروز آن را تأیید کرد. امریکا و اروپا هردو درباره جایگزینی برجام با «توافق موقت» صحبت کردهاند، ولی نمایندگی ایران در سازمان ملل درباره گزارشها درباره نزدیک شدن ایران و امریکا به توافق موقت گفته که «هیچ توافق موقتی به جایگزینی برجام در دستور کار نیست.»
نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد روز پنج شنبه اعلام کرد که «هیچ توافق موقتی به جایگزینی برجام وجود ندارد و در دستور کار نیست.» این موضع را خبرگزاری ایرنا بدون اشاره به جزئیات بیشتر منتشر کرده است. ظاهراً، موضع نمایندگی ایران در نیویورک، در واکنش به گزارشهای اخیری است که درباره نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک توافق منتشر شده است. میدلایستآی بهتازگی با استناد به دو منبع که نام آنها را افشا نکرده، ادعا کرده که ایران و امریکا در آستانه توافق موقت برای رفع برخی تحریمها در برابر محدودیت غنیسازی اورانیوم در ایران هستند. به گفته یک مقام رسمی ایرانی و نیز یک فرد نزدیک به گفتوگوها، مذاکرات برای توافق موقت، به طور مستقیم در خاک امریکا برگزار شده و از ایران «امیرسعید ایروانی»، سفیر ایران در سازمان ملل متحد در نیویورک، و از طرف امریکا هم رابرت مالی، نماینده ویژه امریکا در امور ایران، در چندین نشست مستقیم با همدیگر گفتگو داشتهاند. منابع به میدلایستآی گفتهاند که مذاکرات پیشرفت قابلتوجهی داشته و دو طرف به یک «توافق موقت» رسیدهاند که جزئیات آن به مقامهای ارشد دو کشور ارائه خواهد شد. در چارچوب این توافق، ایران متعهد میشود که فعالیتهای غنیسازی اورانیوم ۶۰درصد و بالاتر خود را متوقف کند و به همکاری با سازمان بینالمللی انرژی اتمی برای نظارت و تأیید برنامه هستهای خود ادامه دهد. در مقابل، به تهران اجازه داده میشود که روزانه تا یک میلیون بشکه نفت صادر کند و به درآمد آن و نیز دیگر منابع مسدود شدهاش در خارج از کشور دسترسی داشته باشد مشروط بر آنکه این منابع انحصاراً برای خرید مجموعهای از کالاهای اساسی شامل غذا و دارو هزینه شوند.
نزدیک شدن به چنین توافقی که از چندین هفته قبل رسانههای امریکایی هم به آن اشاره کردهاند، علاوه بر اینکه از طرف ایران رد شده، بلکه مقامهای امریکایی هم در موضعگیریهای جدید خود، آن را تأیید نمیکنند. در تهران، مقامهای ایرانی که به دنبال حل و فصل جامع چالش حول برنامه هستهای هستند، هرگونه توافق موقت را زمینهساز تدوام چالش هستهای میدانند. هفته قبل، منابع غیر رسمی به «جوان» گفتند که یکی از مقامات ارشد دستگاه سیاست خارجی در سفر خود به عمان تأکید کرده که با توجه به امکانپذیر بودن جمعبندی و حل اختلافات محدود باقیمانده در مسیر احیای توافق هستهای بررسی پیشنهاد غرب مبنی بر انعقاد توافق موقت فریز در برابر فریز موضوعیتی در حوزه دیپلماسی و سیاست خارجی ایران ندارد. روز جمعه هم یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت: «پیشرفتهایی حاصل شده است و ما پیشنهادات و پیامهایی را با امریکاییها رد و بدل کردهایم. با این حال، جزئیات زیادی وجود دارد که باید در مورد آنها بحث کنیم.»
واشنگتن: به شایعات توجه نکنید
مقامهای امریکایی و اروپایی نیز بعد از چند هفته سکوت در مورد بحثهایی که درباره توافق موقت مطرح شده، روز پنج شنبه نزدیک شدن به چنین توافقی را رد کردند. ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت خارجه امریکا در پاسخ به سؤالی درباره گزارش هفته قبل روزنامه اسرائیلی هاآرتص درباره نزدیک بودن توافق، هرچند از اظهارنظر صریح خودداری کرد، ولی گفت: «به شایعات و مکالمات دیپلماتیک افشا شده که میتوانند اشتباه و گمراهکننده باشند، پاسخ نمیدهم.» او گفته است: «این گزارش نادرست و گمراهکننده است. هر گزارش در خصوص توافق موقت با ایران نادرست است.» پاتل در عین حال، بار دیگر اولویت واشنگتن به راهحل دیپلماتیک را یادآوری کرد و گفت: «من، وزیر خارجه و رئیسجمهور امریکا به صراحت اعلام کردهایم که واشنگتن متعهد به جلوگیری همیشگی از دستیابی ایران به سلاح هستهای است و ما همچنان معتقدیم دیپلماسی بهترین راه برای دستیابی به این هدف به صورت قابل تأیید و دائمی است. ما همچنین اعلام کردهایم که هیچ گزینهای را از روی میز حذف نکردهایم.»روز گذشته، سخنگوی ارشد اتحادیه اروپا نیز، گزارشهای ادعایی درباره نزدیک شدن ایران و امریکا به توافق موقت را گمانهزنی خواند و افزود که تحول جدیدی در رابطه با برجام رخ نداده است.
نتانیاهو: به هیچ توافقی پایبند نخواهیم ماند
بهرغم تکذیبیهها در تهران، واشنگتن و پایتختهای اروپایی، منابع همچنان به سیگنالهایی از تداوم دیپلماسی بین طرفین اشاره میکنند. ایرنا به پایان نشست شورای حکام بدون صدور قطعنامه علیه ایران اشاره کرده، تحولی که از آن با عنوان شکست جنجالآفرینی نتانیاهو یاد شده است. موضعگیری مقامهای رژیم صهیونیستی نیز نشان میدهد آنها نگران حرکت به سمت توافق هستند. رسانههای عبری گزارش کردند که پنج شنبه شب، هشتم ژوئن بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی با آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه امریکا گفتوگوی تلفنی داشته و درباره چند موضوع مهم از جمله برنامه هستهای ایران صحبت کردهاند. آی-۲۴ به بیانیهای از دفتر نتانیاهو اشاره کرده که اودر این گفتوگوی تلفنی گفته که هرگونه توافق هستهای که برنامه هستهای ایران را متوقف نکند، اسرائیل را ملزم به عدم اقدام علیه ایران نخواهد کرد، اینکه موضع بلینکن در گفتگو با نتانیاهو چه بوده، مشخص نیست، ولی بلینکن در گفتوگویی جداگانه با روزنامه الشرقالاوسط در پاسخ به این سؤال که آیا برای احیای مذاکرات در خصوص برجام تلاش میکند یا خیر، گفته است: «از روز اول ما تلاش کردیم تعیین کنیم که آیا بازگشت به پایبندی دوجانبه به برجام امکانپذیر است یا نه و تلاشهای قابلتوجهی در این مسیر انجام دادیم، همانطور که شرکای اروپایی و روسی و چینی چنین کردند.» وی مدعی شده است: «اما ایران یا نتوانست یا نخواست کارهای لازم را برای بازگشت به پایبندی به برجام انجام دهد، بنابراین تمرکز ما روی برجام نیست.»
