در حالی که بنا بود دارویار به یاری مردم بیاید و مشکلات تأمین دارو را حل و فصل کند، اما با اجرای این طرح، نخستین چالش که گریبان مردم را گرفت، گرانی و بعد از آن کمبود دارو بود. حالا چند ماه از اجرای این طرح میگذرد و نواقص آن بیشتر خودش را آشکار کردهاست. از سوی دیگر با موج هشتم کرونا مواجهیم و این مسئله نگرانیها را برای کمبودهای دارویی تشدید میکند. همچنانکه از آغاز شهریور ماه، کمبودهای دارو خودنمایی کردند. موج آنفلوآنزا را هم در حالی پشت سر گذاشتیم که بسیاری از داروهای ساده همچون آنتیبیوتیکها که پیش از این مشکلی برای دسترسی به آنها نبود، در هیچ داروخانهای پیدا نمیشد. در نهایت این مسئله وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو را مجاب کرد تا به واردات دارو آن هم در اقلام دارویی که سالها خودمان تولید میکردیم، روی بیاورند. حالا هم همچنان مشکلات دارویار به قوت خود باقی است. اصلیترین چالش این طرح بحث تأمین نقدینگی است. موضوعی که به گفته رئیس جدید سازمان غذا و دارو به همکاری نکردن بانکها با طرح دارویار برمیگردد. سید حیدر محمدی میپذیرد که دارویار برای مردم چالشهایی را ایجاد کردهاست و باید از آنها عذرخواهی کنیم.
۲۳ تیرماه بود که طرح دارویار به شکل ناگهانی آغاز شد. بهرام عین اللهی، وزیر بهداشت درباره این طرح گفتهبود: «در این طرح در کنار بیمه همگانی تعداد داروهای تحت پوشش افزایش پیدا کردهاست و صد قلم داروی پر مصرف را جزو بیمه قرار دادهایم، نظیر داروهای سرماخوردگی و ایبوبروفن. همچنین داروهایی که قبلاً بیمه نبودند در این طرح زیر پوشش بیمه قرار میگیرند و بیش از ۳۵۰ قلم داروی ضروری در مصرف برای بیماران مزمن تحت پوشش بیمه قرار میگیرد.
وی هدف اصلی اجرای دارویار را افزایش پوشش بیمهای داروها عنوان و تأکید کرد: «بر اساس دستور رئیسجمهور مقرر شد طرح در کل کشور اجرا شده و هدف کاهش هزینههای بیماران است.» ثابت ماندن پرداختی از جیب بیماران هدف اصلی این طرح عنوان شدهبود، اما در عمل این اتفاق نیفتاد و هم با گرانی دارو مواجه بودیم و هم کمبود.
پاشنه آشیل موفقیت دارویار
سیدحیدر محمدی رئیس تازه نفس سازمان غذا و دارو پاشنه آشیل موفقیت طرح دارویار را همکاری بانکها میداند و میگوید: «متأسفانه از ۱۵ هزار میلیارد تومان مصوبه ستاد تنظیم بازار برای تأمین دارو در کشور، بانکهای عامل حداکثر ۲ هزار میلیارد تومان آن را تاکنون پرداخت کردهاند.»
وی به عنوان یکی از مدافعان طرح دارویاری میافزاید: «میپذیریم که باید از مردم عذرخواهی کنیم که چرا آنقدر صبر کردیم تا کمبودها افزایش پیدا کند، اختلاف نرخ ارز ترجیحی با آزاد زیاد شود تا جاییکه نتوانیم به تأمینکنندگان، ارز اختصاص بدهیم و بعد اجرای طرح دارویاری را آغاز کردیم؛ این طرح را دیر شروع کردیم و این اشتباه را میپذیریم.»
رئیس سازمان غذا و دارو ادامه میدهد: «هدف طرحی که به اسم دارویاری نامگذاری شد، اصلاح سیاست ارزی بود که انجام شد؛ اگر اختلاف ارز دولتی و ارز نیمایی زیاد نبود، ما موافق اصلاح قیمتها بودیم، اما قرار بود اعتبارات درست جابهجا شود و شرکتهای بیمه بدهیشان را به مراکز درمانی پرداخت کنند که یا با تأخیر انجام شد یا حتی به صورت کامل انجام نشدهاست.»
وی با اشاره به اینکه اکنون افرادی که پیش از این از ارز ترجیحی منتفع بودند، از مخالفان طرح دارویاری هستند، میافزاید: «هر طرحی نقایصی دارد؛ از نقایص این طرح میتوان به اجرای دیرهنگام کاهش ارزش افزوده، عدم تأمین نقدینگی توسط بانکهای عامل و عدم اصلاح حقوق و عوارض گمرکی اشاره کرد.»
شرایط بهتر شده!
محمدی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه پس چرا اکنون هم مردم، هم پزشکان، هم داروخانهها و هم شرکتهای بیمه از اجرای طرح دارویاری گلهمند هستند، میگوید: «نمیدانم چرا میگویند همه ناراضی هستند، اگر یک نظرسنجی از مردم درباره طرح دارویاری انجام شود، مشخص میشود که چه کسانی ناراضی هستند.»
وی با تأکید بر اینکه اصلاح سیاستهای ارزی اقدام درستی بود، ادامه میدهد: «اگر سری به داروخانهها بزنیم، متوجه بهبود شرایط میشویم. البته کمبود دارو وجود دارد، اما ذخایر دارویی ما بهبود پیدا کردهاست. پرداخت از جیب مردم در مورد تمامی داروهایی که اصلاح سیاست ارزی شده، نه تنها ریالی تغییر نکردهاست که حتی کاهش هم داشتهاست.»
به گفته رئیس سازمان غذا و دارو اگر غیر از این اتفاقی میافتد، خلاف است؛ اختلاف قیمت را باید شرکتهای بیمه بپردازند، اما زمانی که شرکتهای تولیدکننده با افزایش قیمت مواد اولیه مواجه میشوند، باید نقدینگی آن تأمین شود که تاکنون بانکهای عامل آن را به صورت کامل پرداخت نکردهاند و اگر ۱۵ هزار میلیارد تومان پرداخت شود، این نقیصه هم برطرف میشود.
وی تأکید میکند: «در حال حاضر مشکل ما نقدینگی است و اگر این مشکل حل شود، مخالفان اجرای طرح دارویاری از اجرای آن استقبال هم خواهند کرد. در لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ مشکلات مالی موجود دیدهشده و با صحبت با اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس امیدواریم بودجه سلامت به نفع مردم تصویب شود.»
محمدی در پاسخ به این پرسش که برخی میگویند اهداف پنهانی وجود دارد که به نفع واردکنندگان دارو است، میگوید: «در زمینه رفع کمبود آنتیبیوتیکها مجبور به واردات شدیم تا ذخایر دارویی به ۶۰ درصد برسد و در آینده نیز بدون شک نگرانی درباره تأمین دارو نداریم. ۹۸ درصد بازار دارو، تولید داخلی است و واردات دارو برای ما مانند سم است، اما وقتی با کمبود دارو مواجه میشویم، مجوز واردات صادر میشود.»
تحقق ۶ هزار میلیارد از ۷۱ هزار میلیارد
زهرا شیخی، سخنگوی کمیسیون بهداشت درباره سرنوشت دارویار میگوید: «یکی از نگرانیها و دغدغههای مطرح شده بحث بودجه طرح دارویاری بود، زیرا اعتبار این مهم ۷۱ هزار میلیارد تومان پیشبینی شدهبود، اما تنها ۶ هزار میلیارد تومان آن تخصیصیافته که آن هم به بخش خصوصی پرداخت شد.»
نگرانی از بدهی ۱۱ هزار میلیاردی به شرکتهای دارویی
حسینعلی شهریاری، نماینده مردم زاهدان و رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی هم در مورد آمادگی کشور از لحاظ ذخایر دارویی برای مقابله با موج جدید کرونا با اشاره به اینکه تلاشهایی برای رفع کمبودهایی دارویی صورت گرفت و وضعیت بهتر شد، میافزاید: «مسئولان بهداشت و درمان هم اعلام میکنند که آمادگی لازم وجود دارد، اما در حال حاضر ۱۱ هزار میلیارد تومان به شرکتهای دارویی بدهکاریم و بدهی آنها پرداختنشده و ما نگران این موضوع هستیم؛ به رغم اینکه مسئولان وزارت بهداشت میگویند مشکلی وجود ندارد، اما وقتی طلب کسانی که باید دارو را تولید و توزیع کنند، پرداخت نشود و سرمایه در گردش نداشته باشند به مشکل بر میخوریم.»
نماینده مردم زاهدان در مجلس یازدهم تصریح میکند: «به طور قطع اگر طلب شرکتهای دارویی به موقع پرداخت نشود، نگرانی جدی وجود دارد که در مورد دارو با مشکل مواجه شویم؛ ما هشدارهای لازم را دادیم و مشکلات را به سران قوا منتقل کردیم و به صورت مکتوب هم در اختیار رسانهها قرار دادیم تا در زمان مناسب اطلاعرسانی انجام شود. در این رابطه در مهرماه ۱۴۰۰ نخستین مکاتبه در مورد مشکلات دارویی را داشتیم و هشدارهای لازم را دادیم و سه ماه قبل هم به سران سه قوه نامه نوشتیم که بحران دارویی در پیش خواهد بود، اما متأسفانه پس از بروز مشکل به فکر رفع مشکل هستیم و پیشگیری در اولویت قرار نمیگیرد.»
