«دکتر مظفر بقایی در محکمه نظامی»، روایتی است مستند از روزهایی که همه اعضای جبهه ملی، برای دفاع از کیان مادی و معنوی ایران هم داستان بودند و به حمایت از یکی از اعضای تشکیلدهنده این گروه در پی دستگیری وی پرداختند. علی میرانصاری، تدوینگر این اثر در دیباچه خویش بر آن، در باب آغاز و انجام ماجرا چنین آورده است:
«همه ماجرا از روز پنجشنبه هشتم دی ۱۳۲۸ آغاز شد. در این روز، دکتر مظفر بقایی یکی از اعضای اصلی جبهه ملی و از نزدیکان دکتر مصدق و سردبیر روزنامه شاهد به درج سرمقالهای در شماره ۵۷ همین روزنامه اقدام کرد. عنوان سرمقاله چنین بود: اینجا نادرستی و بیکفایتی، مانع احراز مقامات عالی نیست. محور اصلی مقاله، پیرامون دو موضوع زیر بود:
اول، وقایع پس از شهریور ۱۳۲۰ و غارت اموال ارتش، با تمرکز بر نقش منفی شخصی به نام سرهنگ برخوردار.
دوم، مهاجرت بارزانیها به رهبری ملا مصطفی بارزانی از مرز کردستان عراق، به شوروی که از طریق ایران و بدون هیچ گونه مانعی صورت گرفت.
درج این سرمقاله، منجر به دستگیری نویسنده و سردبیر روزنامه، یعنی دکتر بقایی شد. این دستگیری به دنبال خود، ماجرایی را در طول تقریباً پنج ماه رقم زد که نقطه آغازش توقیف روزنامه شاهد و نقطه اوج آن، محاکمه نویسنده در محکمه نظامی بود. این زمان در تهران، حکومت نظامی استقرار داشت. سرلشکر خسروانی فرماندار نظامی تهران، سرمقاله روزنامه را توهین به ارتش قلمداد نمود و در روز جمعه نهم دیماه، دستور توقیف روزنامه و دستگیری سردبیر آن را صادر کرد. دکتر بقایی دستگیر شد و او را به زندان موقت شهربانی منتقل کردند و پس از یک جلسه بازجویی مقدماتی، کیفرخواست توسط سرهنگ دوم جهانگیری صادر و در تاریخ ۲۱/۱۰/۱۳۲۸ ساعت ۸:۳۰ به عنوان زمان محاکمه وی تعیین شد. این زمان، هنوز هیچ انشقاق و انشعابی در خطوط جبهه ملی روی نداده بود، بنابراین اعضای اصلی جبهه ملی به ویژه دکتر محمد مصدق به عنوان رهبر این گروه، به طور فعال وارد صحنه شدند و به دفاعی همه جانبه از دکتر بقایی پرداختند. دفاع از کسی که او نیز از بنیانگذاران این جبهه به شمار میرفت. این دفاعیات به شکل درج مقالات مختلف در نشریات وابسته به جبهه ملی، مصاحبههای مطبوعاتی و بالاتر از همه دفاعیات قضایی توسط وکیلانی صورت گرفت که از اعضای جبههملی یا از وابستگان بدان بودند. این کتاب به طور مستدل و با اتکا به اسناد موجود، به ماجرای اصلی این محاکمه و چگونگی دفاع جبههملی از دکتر بقایی میپردازد. با این قصد که تا مقطعی مهم از تاریخ نهضت ملی ایران را نشان دهد؛ مقطعی که اعضای اصلی آن، یک صدا و یک دل بودند و هنوز تفرقهای برآنها وارد نشده بود....
نخستین وکیلی که برای دفاع از دکتر بقایی در نظر گرفته شد، دکتر علی شایگان (۱۲۸۰-۱۳۶۰. ش)، از حقوقدانهای برجسته و از اعضای اصلی جبهه ملی بود. شکل تعیین وکیل برای دکتر بقایی و نیز ترکیب وکلا نشان میداد که او به تنهایی در این امر دخیل نبود و جبههملی هم در انتخاب این وکیلان دخالت داشت. چنانکه پیش از آغاز نخستین جلسه دادگاه دکتر بقایی، طی دو مرحله چهار وکیل دیگر را که همگی از اعضای جبهه ملی بودند با دکتر شایگان همراه کرد. این چهار نفر عبارتند از: محمدعلی هوشیار، ابوالفضل لسانی، دکتر محمد شاهکار و علی هاشمیان. دادگاه از این وکیلان درخواست کرد که در ۱۸/۱۰/۲۸ برای مطالعه پرونده به دادسرای نظامی بروند. در این روز، محمدعلی هوشیار متوجه روند دادرسی غیرطبیعی در این پرونده شد و او تقاضای ۱۰ روز مهلت برای تهیه لایحه دفاعی کرد که مورد قبول دادگاه قرار نگرفت و در عوض روز ۲۱/۱۰، برای روز محاکمه تعیین گردید....»
