روند توزیع گاز در فصول سرد سال نشان داده سیاستگذار تأمین گاز بخش خانگی را در اولویت خود قرار داده است و حتی سالهایی شده که برخی از صنایع و کارخانجات از دولت انتقاد داشتهاند که چرا با هدف کاهش مصرف گاز در بخش خانگی به این بخش سختگیری نمیکنید، از این رو اولویت دولت در حوزه توزیع گاز در فصول سرد مشخص است، اما با توجه به اینکه کشور در شرایط خاص قرار دارد، شهروندان نیز مسئولیتهای اجتماعی دارند، به این ترتیب انتظار میرود با رعایت الگوی مصرف گاز در زمستان هم تأمین بخش خانگی در تمامی نقاط کشور را تضمین کنند و هم اینکه در شرایط کنونی اقتصاد به شکلی کاهش مصرف را در دستور کار قرار دهند که به واسطه تأمین گاز صنایع و کارخانجات شاهد تداوم اشتغال نیروی کار و تأمین کالا در بازار داخلی و حوزه صادرات باشیم. بالطبع اگر تأمین گاز بخشهای غیرخانگی با چالش مواجه شود، این اخلال خود را در حوزههایی، چون نوسان قیمت در بازارهای کالایی و مالی و به ویژه ارز و بازارهای وابسته نشان میدهد، از این رو مردم باید بدانند که با یک صرفهجویی کوچک و رعایت راهکارهایی ساده میتوانند تولید ملی را به شکلی حمایت کنند که کام خودشان در حوزه کاهش شتاب تورم و نوسان قیمت در بازارهای کالایی و مالی شیرین شود.
همانطور که میدانیم همزمان با فصل سرما، مصرف گاز در بخش خانگی افزایش مییابد و اگر بخواهیم انصاف به خرج دهیم، اغلب مردم ایران الگوی مصرف گاز را رعایت میکنند، اما هستند اشخاصی که به دلیل مشغله زیاد به رعایت الگوی مصرف گاز بیتوجه هستند، این اشخاص باید بدانند که مصرف بالای گاز در بخش خانگی میتواند سلسلهاتفاقهایی را در اقتصاد ایران رقم بزند که دود این اتفاقات در چشم همه مردم و از جمله خود آنها خواهد رفت.
سلسله چالشهای بدمصرفی
وقتی مصرف گاز بخش خانگی در فصل زمستان افزایش یابد، ابتدا باید از بخش عمومی هزینه شود تا کمبود گاز در برخی مناطق از همسایگان به شکل موقت تأمین شود، از سوی دیگر با رشد مصرف در بخش خانگی، شرکت ملی گاز دیگر نمیتواند به بخش صنعت و تولید یا حتی نیروگاهها و کارخانجات به اندازه نیاز این بخشها گاز دهد، از این رو این بخشها مجبورند ظرفیت تولید خود را کاهش دهند، بالطبع با این اتفاق بازار کالا با اخلال و نوسان قیمت کالا روبهرو میشود. از آنجا که بخشی از تولید این صنایع و کارخانجات با صادرات و مباحث تأمین ارز مورد نیاز تنظیم بازار و واردات کالا مرتبط است، پس در حوزه صادرات با افت و در بخش ارزی نیز با اخلال و رشد قیمتها مواجه میشویم، همزمان در صورت کاهش یا تأخیر در ارزآوری صنایع صادراتی، بخش واردات کالا نیز با مشکلاتی مواجه میشود که اثر منفی این رویداد در بازار و رشد قیمت کالاهای وارداتی نمود پیدا میکند.
اگر قرار باشد سایر آثار عدمتوجه به الگوی مصرف گاز در بخش خانگی را تشریح کنیم، محتوای زیادی میتوان تولید کرد، به طور نمونه باید دانست که برخی از صنایع ظرفیت مصرف گازی خاص دارند و اگر اندکی از آن کمتر باشد یا کوچکترین اخلالی در ظرفیت مصرفی صورت بگیرد، خطوط تولیدشان با چالش جدی مواجه میشود و علاوه بر خراب شدن و هدرروی مواد اولیه مصرفی باید برای راهاندازی مجدد خطوط تولید کلی هزینه کنند و در این میان کارگران کارخانه نیز تا مدتی از کار بیکار میشوند، حال آنکه اصلاً بخش زیادی از کارگران کارخانجات کارگران روزانه هستند و تعطیلی یک کارخانه در یک مکان جغرافیایی که معیشت و اشتغال مردم و بازار وابسته به فعالیت صنایع و کارخانجات است، میتواند کام صدها خانوار را در زمستان تلخ کند. از سوی دیگر باید توجه داشت که امکان دارد بیشمصرفی بخش خانگی در برخی مناطق کشور شرایطی ایجاد کند که حتی تأمین گاز موقتاً برای بخش خانگی در برخی از نقاط با چالشهایی مواجه شود، به این ترتیب علاوه بر مباحث مادی به لحاظ انسانی و معنوی و معرفتی باید توجه داشت که این سرمایه ملی متعلق به همه ایرانیهاست و همه حق دارند از این نعمت خدادادی منتفع بشوند و زکات این نعمت بیشک استفاده صحیح و رعایت الگوی مصرف است.
هدف از این مقال آن است که بگوییم با یک صرفهجویی بسیار ساده گاز در بخش خانگی میتوان کمک زیادی به دولت و همچنین امنیت، آرامش اقتصاد، بازارها و شاغلان در صنایع و کارخانجات کرد، پس بنابراین با راهکارهایی، چون پوشش مناسب لباس گرم، استفاده از شیشههای دوجداره و عایقبندی مناسب منزل، استفاده از درزگیرها برای درهایی که درز انقطاع قابل ملاحظه برای هوا دارند و استفاده از دمای مناسب در منزل به سادگی میتوانیم مصرف گاز در بخش خانگی را به شکل قابل ملاحظهای کاهش دهیم تا در زمستان هم شرکت ملی گاز بتواند تمامی نیازهای گازی کشور را به سهولت تأمین کند و هم اینکه تولید کارخانجات و صنایع به شکلی ادامه یابد که بازار داخلی و صادرات از آن انتقاع ببرند که در نهایت این انتفاع به اقتصاد ملی کشور خواهد رسید، البته در این بین سال گذشته شاهد اصلاح تعرفه گاز خانگی بودیم، اما امسال نیز در این تعرفه تغییراتی صورت گرفته است که اگرچه تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیادی دارد، اما گامی رو به جلو محسوب میشود.
در تعرفه جدید، قیمت گاز برای مشترکان کممصرف بدون تغییر باقی مانده، اما قرار است مشترکان بسیار پرمصرف که در پلههای ۸ تا ۱۲ قرار دارند، با افزایش ۱۰ تا ۱۲ برابری مواجه شوند.
مصوبه هیئت وزیران درباره اصلاح تعرفه گاز مشترکان خانگی چهارشنبه ۱۶ آذر ابلاغ شد. طبق این مصوبه، پلههای ۱ تا ۳ بدون تغییر قیمت باقی ماندند، اما پله ۴ تا ۶، ۳۰ درصد افزایش و پله ۷ تا ۱۰، ۵۰ درصد افزایش نسبت به تعرفه قبلی را خواهند داشت، همچنین تعرفه پلههای ۱۱ و ۱۲ نیز عدد ثابت ۵ هزار و ۶ هزار تومان به ازای هر مترمکعب تعیین شده است.
تخفیف ۴۵ درصدی، یک گام رو به جلو
اگرچه در تعرفه جدید نیازمند بازنگریهایی هستیم که در سالهای آینده باید حاصل شود، اما نکات مثبتی نیز در این تعرفه وجود دارد، از جمله تخفیف ۴۵ درصدی که برای مشترکان کممصرف در نظر گرفته شده است. مجید چگنی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران طی سخنانی بیان کرده است: «مشترکان خانگی که مصرف گاز آنها در ماههای سرد سال نسبت به دوره مشابه پارسال کمتر شود، به ازای هر یک واحد درصد کاهش، مشمول تخفیف یا همان پاداش صرفهجویی معادل سه واحد درصد در گازبهای صورتحساب همان دوره خواهند شد که این تخفیف تا سقف ۴۵درصد گازبها در صورتحساب آنها اعمال خواهد شد، همچنین مشترکانی که در ماههای بسیار سرد سال، مصارف آنها حداکثر ۷۰درصد الگوی متعارف مصرف (سقف پله ۳ جدول پلکانی) باشد، گازبهای آنها ۱۰۰درصد رایگان خواهد بود.»
تعرفه جدید گاز دارای یک روند منطقی است
صالح رحیمی، کارشناس انرژی در گفتگو با اقتصادآنلاین، در خصوص افزایش قیمت پلکانی به این نکته اشاره کرد که این افزایش در شهرها و مناطق مختلف متفاوت و مهم است که جهش قیمتی را حتماً در پلههای ۱۱ و ۱۲ لحاظ کنیم.
او با اشاره به اینکه عمده مشترکان در پلههای ۶ و ۷ قرار دارند، اظهار کرد: طبق آمار مشترکان روستایی در پلههای ۶ و ۷ قرار دارند و لازم است ما جهش قیمتی را در پلههای ۱۱ و ۱۲ داشته باشیم تا به وضعیت تعادل برسیم و به نظر میرسد تعرفه جدید، دارای یک روند منطقی است.
این کارشناس اضافه کرد: نکتهای که نباید نادیده بگیریم این است که بعد از پله ۱۲ با چه چیزی روبهرو هستیم؟ سقف مصرف ما کجاست؟ شرکت گاز باید آمار را منتشر کند تا کارشناسان آن را بررسی کنند. به عنوان مثال ما در برق میگوییم که استان خوزستان ۳ هزار کیلووات برق مصرف میکند و در پله دوازدهم قرار دارد، اما در همین تهران کسی را داریم که ۸ هزار وات مصرف دارد، پس این نیازمند یک تعرفه جداگانه است که در گاز هم همین اتفاق باید بیفتد.
صالحی با بیان اینکه باید برای مشترکان بسیار پرمصرف تعرفه جداگانه تعریف کرد، گفت: عمده مشترکان پرمصرف، سبک استفاده نادرستی دارند یا در ویلاهای بزرگی زندگی میکنند که گرم کردن فضا و استخر مصرفشان را بسیار بالا میبرد و اینها نیازمند تعرفههای جداگانه نسبت به سایرین هستند.
