در طول روزهای گذشته، سخنان به ظاهر مثبتی از سوی وزارت امور خارجه امریکا در مورد رهایی نیمی از داراییهای مسدود شده بانک مرکزی افغانستان در امریکا شنیده میشود که با استقبال برخی مقامهای طالبان نیز مواجه شده، اما این تنها یک روی سکه است. دور جدید مذاکرات هیئت طالبان به رهبری مولوی امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه این دولت با هیئت امریکایی به رهبری تام وست، نماینده ویژه این کشور برای افغانستان، عمدتاً حول محور آزادسازی داراییهای بانک مرکزی افغانستان در اوایل ماه تیر (۸ و ۹ تیر) در دوحه، پایتخت قطر برگزار شد. این دور از مذاکرات بیشتر حول محور مسائل مالی و بانکی متمرکز بود و به همین خاطر، ترکیب هیئتها هم بیشتر از این حوزه اختصاص داشت. همزمان با این نشست، اعلام کمک ۵۵ میلیون دلاری امریکا به زلزلهزدگان جنوب شرق افغانستان، با موجی از احساس رضایت در میان مقامهای طالبان همراه شد. کمکی که هیچ نشانهای تاکنون از اختصاص و ارسال آن به نیازمندان مشاهده نمیشود و خبری از آن نیست، بلکه ادامه تحریمهای بانکی امریکا بر افغانستان، سبب شده انتقال کمکهای بینالمللی و بشردوستانه به آسیبدیدگان با مشکل و بنبست مواجه شود، اما ۲۰ روز پس از مذاکرات دوحه، «ند پرایس» سخنگوی وزارت خارجه امریکا ۳۰ تیر در یک نشست خبری گفت: رایزنیها با دولت موقت طالبان تنها بر سر آزادسازی نیمی از داراییهای توقیف شده افغانستان جریان دارد تا اطمینان حاصل شود این پولها به سود مردم افغانستان و نه طالبان آزاد میشود.
کاخ سفید اواخر بهمن سال گذشته اعلام کرده بود که نیمی از داراییهای توقیف شده افغانستان به عنوان غرامت به خانواده کشتهشدگان ۱۱ سپتامبر پرداخت خواهد شد و نیمی دیگر از آن برای کمک به مردم افغانستان استفاده میگردد. هرچند در نهایت کاخ سفید در پرتو واکنشهای بسیار تند مردم افغانستان و جامعه جهانی به این تصمیم، اعلام کرد که تا زمان حکم دادگاه این کشور، داراییهای مردم افغانستان به خانوادههای کشتهشدگان ۱۱ سپتامبر منتقل نخواهد شد، اما از سرنوشت ۵/۳ میلیارد دلار دیگر از این پولهای بلوکه و منجمدشده خبری نشد. این دارایی مسدودشده جدای از صندوق مسدود شده ویژه بازسازی افغانستان در بانک جهانی است که خوشبختانه برخی پروژههای آن مجدداً روی دست گرفته شده و بخش قابل توجهی از پولهای مسدود شده خارج از کنترل دولت امریکا، به نوعی برای مصارف بشردوستانه به افغانستان منتقل گردیده است، اما خبری از سرنوشت داراییهای مسدود شده از سوی دولت امریکا و وزارت خزانه داری این کشور نیست.
تنها چند روز از پیامهای مثبت امریکا در مورد احتمال رهایی نیمی از داراییهای منجمد شده بانک مرکزی افغانستان و ادامه مذاکرت با طالبان نگذشت که امریکا سخنان تازهای در مورد انتقادات همیشگی درباره وضعیت حقوق بشری افغانستان و نوع نگاه این کشور مطرح کرد که با واکنش تند سخنگویان طالبان همراه گردید. این موضعگیری و سخنان جدید تا اندازهای ماهیت واقعی رویکرد به ظاهر امیدوارکننده تازه امریکا در مورد احتمال رهایی ۵/۳ میلیارد دلار از داراییهای منجمد شده افغانستان را آشکار کرد و این اقدام، به نوعی یک حرکت تشویقی برای ایجاد تمایل در بین طالبان جهت قبول درخواستها و پیششرطهای بزرگ این کشور است، طوری که آزادسازی ۵/۳ میلیارد دلار و قبول پیششرطهای امریکا، لازم و ملزوم یکدیگرند.
«ند پرایس»، سخنگوی وزارت خارجه امریکا در جدیدترین سخنان خود از وضعیت حقوق بشری، اقلیتهای قومی و مذهبی، حقوق زنان و مسدود ماندن مکاتب دخترانه بالاتر از کلاس ششم و همچنین نبود یک دولت فراگیر و پاسخگو ابراز نگرانی کرده و به زعم خود، نه تنها امارت اسلامی را به همین دلیل تاکنون به رسمیت نشناخته، بلکه هر روز محدودیتهای بیشتری وضع میکند؛ اقداماتی که همواره از سوی طالبان بهانهجویی و رفتار ضد بشری عنوان شده است. در واکنش به این سخنان، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان آن را مداخله در امور داخلی افغانستان خوانده و از امریکا خواسته است در مسائل داخلی این کشور دخالت نکند. به گفته وی، «امارت اسلامی» به تعهدات خود در توافقنامه دوحه با واشنگتن عمل کرده و مورد اطمینانهای امنیتی، به کسی اجازه نمیدهد که از خاک افغانستان، علیه واشنگتن و متحدان این کشور استفاده کند. سخنگوی طالبان تأکید کرده که متعهد به رعایت حقوق همه شهروندان براساس قوانین شریعت اسلامی بوده و فضای عادی و امنی برای زنان و مردان افغانستان فراهم شده و به حقوق تمام اقلیتها نیز احترام گذاشته میشود.
با توجه به این موضعگیریها و واکنشها، از همان ابتدا مشخص بود که امریکا از داراییهای منجمد شده بانک مرکزی افغانستان به عنوان یک اهرم فشار و ابراز در چانهزنیهای سیاسی در برابر طالبان بهره خواهد برد و به راحتی تن به رهایی این داراییها و رفع تحریمهای مالی و بانکی علیه افغانستان که بیشتر فعالان اقتصادی، تاجران و سرمایهگذاران و در روی دیگر سکه، مردم فقیر و گرسنه و قحطیزده این کشور را متأثر ساخته، نخواهد داد. به همین خاطر، خوشباوری مقامهای طالبان به مذاکرات با امریکا و وعده وعیدهای مقامهای این کشور به گفته معروف، «خیال است و محال است و جنون» و امریکا به راحتی تن به این مسئله نخواهد داد.
البته این بار اول نیست که در طول ۱۱ ماه گذشته، امریکا دولت موقت طالبان را در افغانستان فریب داده، بلکه مخالفت با بازگشایی تمام مکاتب دخترانه بالاتر کلاس ششم، به نوعی تصمیمی برخلاف میل رهبران طالبان و در واکنش به خلف وعده و عملی نشدن وعدههای امریکا بود. در این مورد، گویا امریکا وعده رهایی داراییهای افغانستان، رفع تحریمها، به رسمیت شناختن «امارت اسلامی» و از سرگیری فعالیت سفارت خود در کابل را داده بود که با عملی نشدن هیچ یک از این موارد، مقامهای طالبان نیز مجبور به روی دست گرفتن اقدامات محدودکننده در حوزه مسائل حقوق بشری از جمله حق آموزش دختران شدند، در حالی که همه شواهد حاکی از بازگشایی تمام مکاتب به روی دختران در سراسر افغانستان از ابتدای سال جدید آموزشی همزمان با آغاز سال جدید هجری شمسی بود.
با توجه به چندین دور تجربه دولتمردان موقت طالبان در کابل، دیگر باید آنهایی که همچنان نیم نگاهی به عادیسازی روابط با امریکا، به رسمیت شناخته شدن از سوی این کشور و رهایی داراییهای منجمدشده بانک مرکزی افغانستان دارند و مصاحبهها و پیامهای بسیار مثبتی در این زمینه انجام دادند، به این نتیجه رسیده باشند که امریکا همچنان به دنبال همگام ساختن طالبان در مسیر خواستها و اهداف خود است و تمام چراغهای مثبتی که هر از گاهی نمایش داده بود، قطعاً پیششرطهایی دارد که بدون تعهد طالبان به آن، غیرقابل اجرا خواهد بود. در کنار اهداف منطقهای امریکا به خصوص علیه کشورهای همسایه افغانستان و تقویت پروژه داعشسازی در این کشور و منطقه، عقبنشینی طالبان از باورها و ارزشهای والای اسلامی و تمایل به فرهنگ و ارزشهای غربی در حوزههای حقوق بشری از جمله حقوق زنان و رسانهها، از دیگر خواستهای اساسی امریکا و غرب از طالبان است.
از اینرو، اگر طالبان خواهان ایجاد یک حاکمیت اسلامی و مستقل براساس ارزشهای اسلامی که مردم افغانستان به آن باور داشته و پایبندند، است، باید دندان طمع به سوی امریکا را بکشد و از این کشور قطع امید کند، کاری که دقیقاً جمهوری اسلامی ایران در طول چهار دهه گذشته انجام داد و امروز، یکی از قدرتهای بلامنازع منطقه و جهان در حوزههای مختلف است و امریکا و غرب را وادار به پذیرش خواستهای خود کرده است. با توجه به این تجربه موفق، طالبان نیز باید برای اینکه بتواند به عنوان یک دولت مستقل مبتنی بر ارزشهای اسلامی در سطح منطقه قد علم کند، راهی جز این ندارد و به گفته امام خمینی (ره)، «امریکا شیطان بزرگ است.»
طالبان به یک پیشنیاز اساسی دیگر برای رسیدن به یک دولت مقتدر و مستقل اسلامی نیاز دارد و آن مردمسالاری دینی و پایهریزی یک نظام اسلامی بر این مبناست تا نقش و جایگاه مردم در نظام سیاسی و تعاملات قدرت در افغانستان تثبیت شود و حاکمیت اسلامی در محور رأی، نظر و خواست مردم شکل بگیرد و از پشتوانه مردمی برخوردار گردد. در غیر این صورت، بدون پشتوانه مردمی و مردمسالاری دینی، حاکمیت کنونی روز به روز تضعیف خواهد شد و در مقابل توطئههای امریکا و غرب، توانایی ایستادن نخواهد داشت. قطعاً براساس نشریه استراتژیستهای امریکایی، اگر طالبان با امریکا و خواستهای این کشور در سطح منطقه تعامل نکند، پروژه حذف آنها بار دیگر کلید خواهد خورد.
