اهمیت راهبردی امر به معروف و نهی از منکر در جامعه اسلامی بر هیچ کسی پوشیده نیست و بر این سیاق همواره مورد تأکید مقام معظم رهبری بوده است. معظمله در فرمایشات متعددی به اهمیت فریضه امر به معروف و نهی از منکر پرداخته است. گزیدهای از رهنمودهای ایشان در این مقال گردآوری شده است.
آمر به معروف را نباید تنها گذاشت
یک قلم از حقوق عامه همین مسئله امر به معروف و نهی از منکر است، البته متأسفانه این واجب آنچنان که باید و شاید در جامعه ما جاری نیست، اما گوشه و کنار هستند کسانی که آمر به معروف و ناهی از منکرند، اینها را نباید تنها گذاشت، باید از اینها حمایت کرد، البته بنده هم میدانم که بعضی هستند به نام امر به معروف و نهی از منکر بیخودی هیاهو میکنند و مقاصد دیگری را دنبال میکنند. ۱۴۰۰/۰۴/۰۷
امربهمعروف وظیفه همه مؤمنان است
امربهمعروف یعنی همه مؤمنان در هر نقطهای از عالم که هستند، موظفند جامعه را به سمت نیکی، به سمت معروف، به سمت همه کارهای نیکو حرکت دهند و نهی از منکر یعنی همه را از بدیها، از پستیها، از پلشتیها دور بدارند.. ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
برای معروفها تلاش کنیم
معروفها اینها هستند: اعتلای فرهنگ، سلامت محیط اخلاقی، سلامت محیط خانوادگی، تکثیر نسل و تربیت نسل جوان آماده برای اعتلای کشور، رونق دادن به اقتصاد و تولید، همگانی کردن اخلاق اسلامی، گسترش علم و فناوری، استقرار عدالت قضایی و عدالت اقتصادی، مجاهدت برای اقتدار ملت ایران و ورای آن و فراتر از آن، اقتدار امت اسلامی و تلاش و مجاهدت برای وحدت اسلامی مهمترین معروفها اینهاست و همه موظفند در راه این معروفها تلاش کنند، امر کنند. ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
فقط با اخلاق خوب تذکر دهید
قاطعیت یعنی چه؟ یعنی برخورد فیزیکی و جسمانی؟ اینکه درست نیست و ما اصلاً این را توصیه نمیکنیم، اما گفتن و تذکر دادن، خوب است. چه اشکال دارد با اخلاق خوب تذکر دهند؟ دیروز حدیثی را برای جمعی میخواندم که آمر به معروف و ناهی از منکر باید خودش به آنچه دارد امر و نهی میکند، هم عالم باشد و هم عامل. «رفیق لمن یأمر و رفیق لمن ینهی» با رفق و مدارا امر و نهی کند. امر و نهی، یعنی دستور دادن- بکن، نکن - غیر از تمنا کردن است، اما همین را با رفق، مدارا و محبت- نه با خشونت - انجام دهد. به نظرم این طوری باید عمل شود. ۱۳۸۲/۰۲/۲۲
نیکی و بدی، همچنان نیکی و بدی بماند
اولین فایده امر به معروف و نهی از منکر همین است که نیکی و بدی، همچنان نیکی و بدی بماند. از طرف دیگر، وقتی در جامعه گناه منتشر شود و مردم با گناه خو بگیرند، کار کسی که در رأس جامعه قرار دارد و میخواهد مردم را به خیر و صلاح و معروف و نیکی سوق دهد، با مشکل مواجه خواهد شد، یعنی نخواهد توانست یا به آسانی نخواهد توانست و مجبور است با صرف هزینه فراوان این کار را انجام دهد. یکی از موجبات ناکامی تلاشهای امیرمؤمنان - با آن قدرت و عظمت- در ادامه این راه که بالاخره هم به شهادت آن بزرگوار منجر شد، همین بود. ۱۳۷۹/۰۹/۲۵
امر به معروف زبانی، بدون مرحله قلب کامل نخواهد شد
امر به معروف، یعنی دیگران را به کارهای نیک امر کردن. نهی از منکر، یعنی دیگران را از کارهای بد نهی کردن. امر و نهی، فقط زبان و گفتن است، البته یک مرحله قبل از زبان هم دارد که مرحله قلب است و اگر آن مرحله باشد، امر به معروف زبانی، کامل خواهد شد. وقتی که شما برای کمک به نظام اسلامی مردم را به نیکی امر میکنید، مثلاً احسان به فقرا، صدقه، رازداری، محبت، همکاری، کارهای نیک، تواضع، حلم، صبر و میگویید این کارها را بکن، هنگامی که دل شما نسبت به این معروف، بستگی و شیفتگی داشته باشد، این امر شما، امر صادقانه است. وقتی کسی را از منکرات نهی میکنید، مثلاً ظلم کردن، تعرض کردن، تجاوز به دیگران، اموال عمومی را حیف و میل کردن، دستدرازی به نوامیس مردم، غیبت کردن، دروغ گفتن، نمامی کردن، توطئه کردن، علیه نظام اسلامی کار کردن، با دشمن اسلام همکاری کردن و میگویید این کارها را نکن، وقتی که در دل شما نسبت به این کارها بغض وجود داشته باشد، این نهی، یک نهی صادقانه است و خود شما هم طبق همین امر و نهیتان عمل میکنید. اگر خدای نکرده دل با زبان همراه نباشد، آنگاه انسان مشمول این جمله میشود که «لعن الله الامرین بالمعروف التارکین له». کسی که مردم را به نیکی امر میکند، اما خود او به آن عمل نمیکند، مردم را از بدی نهی میکند، اما خود او همان بدی را مرتکب میشود، چنین شخصی مشمول لعنت خدا میشود و سرنوشت بسیار خطرناکی خواهد داشت. ۱۳۷۹/۰۹/۲۵
بهترین شیوه نظارت عمومی
اگر معنای امر به معروف و نهی از منکر و حدود آن برای مردم روشن شود، معلوم خواهد شد یکی از نوترین، شیرینترین، کارآمدترین و کارسازترین شیوههای تعامل اجتماعی، همین امر به معروف و نهی از منکر است و بعضی افراد دیگر درنمیآیند بگویند «آقا! این فضولی کردن است»! نه این همکاری کردن است این نظارت عمومی است این کمک به شیوع خیر است این کمک به محدود کردن بدی و شر است کمک به این است که در جامعه اسلامی، گناه، همیشه گناه تلقی شود. بدترین خطرها این است که یک روز در جامعه، گناه به عنوان ثواب معرفی شود کار خوب به عنوان کار بد معرفی شود و فرهنگها عوض شود. وقتی که امر به معروف و نهی از منکر در جامعه رایج شد، این موجب میشود که گناه در نظر مردم همیشه گناه بماند و تبدیل به ثواب و کار نیک نشود. بدترین توطئهها علیه مردم این است که طوری کار کنند و حرف بزنند که کارهای خوب، کارهایی که دین به آنها امر کرده است و رشد و صلاح کشور در آنهاست در نظر مردم به کارهای بد و کارهای بد به کارهای خوب تبدیل شود. این خطر بسیار بزرگی است. ۱۳۷۹/۰۹/۲۵
نهی از منکر در محیط خانواده
در محیط خانواده هم میشود نهی از منکر کرد. در بعضی از خانوادهها حقوق زنان رعایت نمیشود. در بعضی از خانوادهها حقوق جوانان رعایت نمیشود. در بعضی از خانوادهها، به خصوص حقوق کودکان رعایت نمیشود. اینها را باید به آنها تذکر داد و از آنها خواست. حقوق کودکان را تضییع کردن، فقط به این هم نیست که انسان به آنها محبت نکند نه. سوءتربیتها، بیاهتمامیها، نرسیدنها، کمبود عواطف و از این قبیل چیزها هم ظلم به آنهاست. ۱۳۷۹/۰۹/۲۵
مصادیق نهی از منکر در محیط اجتماعی
منکراتی که در سطح جامعه وجود دارد و میشود از آنها نهی کرد و باید نهی کرد، از جمله اینهاست: اتلاف منابع عمومی، اتلاف منابع حیاتی، اتلاف برق، اتلاف وسایل سوخت، اتلاف مواد غذایی، اسراف در آب و اسراف در نان. ما این همه ضایعات نان داریم، اصلًا این یک منکر است، یک منکر دینی است، یک منکر اقتصادی و اجتماعی است، نهی از این منکر هم لازم است. هر کسی به هر طریقی که میتواند یک مسئول یک طور میتواند، یک مشتری نانوایی یک طور میتواند، یک کارگر نانوایی طور دیگر میتواند. ۱۳۷۹/۰۹/۲۵
