در یک دهه اخیر برنامه پیشگیری از تنبلی چشم کودکان با دقت زیادی اجرایی شد. اکنون مشخص شده که این برنامه بیش از ۴۳ هزار میلیارد تومان در هزینه توانبخشی اختلالات بینایی صرفهجویی کردهاست. برنامه پیشگیری از تنبلی چشم در یک دهه اخیر موجب صرفهجویی در هزینههای آموزشی با کاهش ورودی به مدارس استثنایی آموزش و پرورش و کاهش هزینههای اجتماعی مثل ازدواج و اشتغال هم شدهاست. ضمن اینکه هزینه درمان کودکان خانوادههایی که مشکلات مالی دارند، با پرداخت کمک هزینه به آن خانوادهها، تقبل میشود.
غربالگری بینایی کودکان یکی از برنامههای سازمان بهزیستی است که از سال ۷۵ تاکنون در کشور اجرا میشود. تا اواخر دهه ۸۰ این برنامه موفقیتی نداشت که به دلیل اختصاص ندادن بودجه و بیاطلاعی خانوادهها از برنامه بیناییسنجی کودکان بود.
غربالگری چشم با رعایت پروتکلهای بهداشتی
از اواخر دهه ۸۰ غربالگری بینایی کودکان با جدیت پیگیری و در بین خانوادههای هدف اطلاعرسانی شد. به مرور و در دهه ۹۰ هم به این برنامه هر سال بودجه اختصاص داده شد. با گسترش پایگاههای بهداشت مستقر در محلههای شهری و روستایی هم برنامه غربالگری بینایی کودکان گسترش بیشتری پیدا کرد.
اختلال تنبلی چشم اگر بموقع تشخیص داده شود، قابل درمان است. سن طلایی درمان تنبلی چشم هم قبل از پنج سالگی است که اگر شناسایی و مداخلات درمانی بموقع انجام نشود، منجر به کمبینایی و حتی نابینایی خواهد شد.
هم اکنون نیز برنامه غربالگری بینایی کودکان سه تا شش سال در تمامی پایگاههای بهداشتی و پایگاههای مثبت زندگی زیر نظارت سازمان بهزیستی طبق روال سالهای گذشته در حال انجام است.
براساس این برنامه تمامی کودکان سه تا شش سال باید غربال بینایی شوند تا در صورت وجود مشکلات بینایی با ارجاع و مداخلات بموقع از مشکلات و ناهنجاریهای بعدی پیشگیری شود.
تمامی مراکز مثبت زندگی در تمامی استانها آماده انجام تست بینایی هستند. بهزیستی هم اعلام کرده که خانوادهها هیچگونه نگرانی در بحث کرونا برای مراجعه بموقع کودکان خود نداشته باشند، چراکه علاوه بر رعایت تمامی پروتکلهای بهداشتی در هنگام انجام تست، هیچگونه تماس فیزیکی با کودک برقرار نمیشود و کار تست با دستگاههای پیشرفته و با فاصله انجام میشود.
صرفهجویی مالی، درمانی، آموزشی و اجتماعی
در همین زمینه روز گذشته سرپرست مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی کشور با اشاره به بودجه ۷۰ میلیارد تومانی پیشگیری از تنبلی چشم در ۱۰ سال اخیر گفت: بهزیستی مبلغ ۴۳ هزار و ۱۹۰ میلیارد تومان در هزینه توانبخشی اختلالات بینایی صرفهجویی کردهاست.
فاطمه عباسی در نشست خبری خود افزود: این میزان صرفهجویی غیر از هزینههای غیرمستقیم شامل هزینههای آموزشی با کاهش ورودی به مدارس استثنایی آموزش و پرورش، هزینههای درمانی و عاطفی، هزینههای اجتماعی شامل ازدواج، اشتغال و دیگر هزینههای غیرمستقیم است. وی با اشاره به هزینه اثربخشی پیشگیری از تنبلی چشم برای بهزیستی افزود: یارانه یا کمک هزینه فرد کم بینا یا نابینا در سازمان بهزیستی به طور متوسط معادل یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در ماه است. آمار افراد دارای تنبلی چشم (آمبلیوپی) که در برنامه پیشگیری بهزیستی از تنبلی چشم از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ شناسایی کردیم حدود ۳۰۰ هزار نفر است.
سرپرست مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی کشور درباره هزینه سالانه برنامه پیشگیری از تنبلی چشم خاطر نشان کرد: اگر هزینه سالانه این تعداد را در نظر بگیریم، باید تعداد افراد مبتلا به تنبلی چشم (۳۰۰ هزار و ۴۰۰ نفر) را در متوسط هزینه بهزیستی برای افرا کم بینا و نابینا (یک میلیون و ۲۰۰ هزار) ضرب کنیم که حدود ۴ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان است. اگر هم صرفاً هزینه توانبخشی این افراد را در ۱۰ سال در نظر بگیریم، حدود ۴۳ هزار و ۲۶۰ میلیارد تومان محاسبه میشود. این میزان، حداقل هزینه بدون احتساب تورم سالانه بهزیستی برای هر فرد کم بینا و نابینا است. در صورتی که بودجه برنامه پیشگیری از تنبلی چشم از سال ۱۳۹۰ تاکنون حدود ۷۰ میلیارد تومان بودهاست.
معاینه چشم ۴۸ میلیون کودک
عباسی یادآور شد: هدف از اجرای طرح پیشگیری از تنبلی چشم در کودکان سه تا شش سال، ارتقای سلامت بینایی است که از الگوی سطحبندی خدمات استفاده میشود، به طوری که در سطح اول غربال کودکان گروه هدف با چارت اسنلن
(Snellen) و دستگاه غربالگر و توسط افراد آموزشدیده انجام میشود. وی اضافه کرد: در همه مراحل یادشده، کودکان ارجاعی و بیمار تا درمان کامل تحت پیگیری قرار میگیرند و اگر خانوادهها در تأمین هزینههای درمان دچار مشکل باشند، این هزینهها در قالب کمک هزینه به آنها پرداخت میشود. از زمان آغاز برنامه در سال ۱۳۷۵ تاکنون حدود ۴۸ میلیون مورد غربال انجام شده که تعداد ۳۴۹ هزار و ۵۲۷ کودک دارای تنبلی چشم شناخته شدند و تحت درمان قرار گرفتند.
۲ هزار اپتومتریست در ۷ هزار و ۵۰۰ پایگاه
گفتنی است طبق آمارهای بهزیستی در سال گذشته برای حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار کودک غربالگری تنبلی چشم انجام شد. سال قبل در برنامه غربالگری، ۱۹ هزار و ۳۳۲ کودک شناسایی شدند که اختلال بینایی داشتند. این کودکان به اپتومتریستها ارجاع داده میشوند و بعد از تشخیص دقیق در صورتی که نیاز به درمانهای بیشتر یا جراحی داشته باشند، باید به چشم پزشک مراجعه کنند.
در برنامه غربالگری تنبلی چشم سال قبل، حدود ۲ هزار اپتومتریست و ۳۵۰ چشمپزشک با بهزیستی همکاری میکردند. حدود ۷ هزار و ۵۰۰ پایگاه برای غربالگری تنبلی چشم در کل کشور وجود دارد که حدود ۶ هزار پایگاه به صورت غیر دائمی و حدود هزار و ۵۰۰ پایگاه نیز به صورت دائمی خدمات ارائه میدهند.
