دی اکسیدکربن و گازهای گلخانهای متهمان اصلی گرم شدن هوای زمین و تبعات اقلیمی حاصل از آن است؛ موضوعی که دستمایهای برای فشار و حتی تحریم کشورهایی همچون ایران به واسطه استفاده از سوختهای فسیلی است. این در حالی است که به گفته محققان، پرواز هواپیماها در مجموع عامل حدود ۵ درصد گرمایش زمین است. وقتی موتورهای هواپیما شروع به خارج کردن گرما، صدا، ذرات دیگر و نیز گاز میکنند، باعث تغییرات آب و هوایی و کاهش جهانی در میزان تابش مستقیم نور خورشید میشود. هواپیماها ذرات و گازهایی مانند دی اکسید کربن، بخار آب، هیدروکربن، مونواکسید کربن، اکسید نیتروژن، اکسید سولفور، سرب و کربن از خود خارج میکنند که در نهایت منجر به واکنش میان این ذرات با اتمسفر میشود. طبق یکی از تحقیقات بانک جهانی، پروازهای درجه یک با پلنهای آپگرید شده و فضای بیشتر صندلیها، بین سه تا ۹ برابر انتشار کربن بیشتری را موجب میشوند. به همین خاطر و به واسطه میزان دیاکسید کربنی که در هر پرواز هوایی تولید میشود، برای آسیب رسیدن کمتر به محیطزیست و تولید گازهای گلخانهای کمتر پروازها با حداکثر ظرفیت خود صورت گیرد. این در حالی است که بین اکتبر و دسامبر ۲۰۲۱ تقریباً هر ماه ۵۰۰ پرواز با کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت مسافر موسوم به پرواز ارواح فقط از فرودگاههای بریتانیا انجام شدهاست؛ رخدادی که یک رسوایی محیطزیستی است!
هواپیماها از زمان اختراعشان تا اکنون انتشار کربن بالایی داشتهاند و از این منظر چالش گرم شدن زمین و تخریبهای زیستمحیطی را تشدید میکنند. پرواز از لندن به رم آنقدر کوتاه است که میتوانید به جای مسافرت هوایی، با استفاده از قطار مسافرت کنید و کموبیش مدت مشابهی را در سفر باشید، اما چنین پرواز کوتاهی ۲۳۰ کیلوگرم دی اکسید کربن تولید میکند که بیش از تولید سالانه دی اکسید کربن یک فرد است. به گفته محققان، پرواز هواپیماها در مجموع عامل حدود ۵ درصد گرمایش زمین است. دنباله سپیدرنگی که هواپیمای جت در آسمان از خود باقی میگذارد و از بخار آب همفشرده درستشده تنها چند ساعت در آسمان باقی میماند، اما باعث گرم شدن هوا میشود. اکنون گسترش این ابرهای خطی به دلیل افزایش شمار پروازها بسیار زیاد شدهاست، به طوری که تأثیر آنها در گرم شدن اتمسفر زمین از مجموع تمام دیاکسید کربنهای منتشره شده از زمان اولین پرواز هواپیما توسط برادران رایت بیشتر است. نتیجه یک مطالعه که توسط محققان مؤسسه فیزیک جوی در آلمان انجام شدهاست، نشان میدهد که تأثیر این ابرهای خطی در گرمایش هوای زمین تا سال ۲۰۵۰، سه برابر میشود.
پرواز ارواح برای حفظ سهمیه از فرودگاه
در چنین شرایطی و با وجود تمام آسیبهایی که پروازهای هوایی به محیطزیست وارد میکند، شرکتهای هواپیمایی غربی برای آنکه سهمشان را در فرودگاهها از دست ندهند، هواپیماهایشان را بدون مسافر یا با کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت مسافر حرکت به پرواز در میآورند؛ پروازهایی که به پرواز ارواح موسوم است.
شرکتهای بزرگ هواپیمایی اگر حداقل۸۰درصد از پروازهایشان را انجام ندهند، ممکن است سهم فرود خود در یک فرودگاه را از دست بدهند. بنابراین شرکتها پروازها را حتی بدون مسافر انجام میدهند تا سهمیه ارزشمند فرود را به رقبای خود واگذار نکنند. تعدد پروازهای ارواح یک مشکل بزرگ نظاممند در ترابری هوایی محسوب میشود.
این مشکل بار دیگر اثبات میکند که اگر رفتارهای شرکتهای بزرگ و مشکلات نظاممند حل نشود، تصحیح رفتار مصرفکننده به تنهایی کارگشا نیست.
ماهی ۵۰۰ پرواز ارواح از فرودگاههای انگلیس
بر اساس گزارش اختصاصی گاردین، بین اکتبر و دسامبر ۲۰۲۱ تقریباً هر ماه ۵۰۰ پرواز ارواح فقط از فرودگاههای انگلیس انجام شدهاست.
گرینپیس ژانویه امسال بر اساس آمارهای ارائهشده از سوی شرکتهای هواپیمایی تخمین زد که در زمستان دستکم ۱۰۰ هزار پرواز ارواح از آسمان اروپا عبور میکند. این در واقع یک رسوایی محیطزیستی است. هواپیما وسیله نقلیهای پر مصرف و با ردپای بزرگ کربنی است. نمایندگان مجلس بریتانیا به همین خاطر خواستار پایان یافتن پروازهای ارواح شدهاند و آن را «زشت» و «مخرب» توصیف کردهاند.
اما چگونه میتوان جلوی پروازهای ارواح را گرفت؟
دستکم در انگلیس دولت قدرت این را دارد که بر قوانین سهمیه فرود تأثیر بگذارد. بیش از ۱۵هزار نفر یک دادخواست ارائه شده به پارلمان بریتانیا را برای بررسی این موضوع امضا کردهاند.
