اثری که هم اینک در معرفی آن سخن میرود، به فراز و فرودهای ماجرای انتخاب آیت الله حسینعلی منتظری به قائم مقامی رهبری و عملکرد وی در این مسند پرداخته است. سهراب مقدمی شهیدانی در دیباچه این پژوهش که توسط بنیاد تاریخ پژوهی ایران معاصر نشر یافته، نکات ذیل آمده را مورد اشاره قرار داده است که در شناخت محتوای آن مفید تواند بود:
«۱- ایده و شالوده اصلی این نوشتار، مدتها قبل شکل گرفته بود و در برخی آثار پیشین نگارنده، اجمالی از آن ارائه شده است. بعداً سرفصلهای فراوان دیگری بدان افزوده شد و با همراهی و زحمات فراوان دوست ارجمندم جناب آقای محمدجواد فرجنژاد و پس از تمهید مقدمات طولانی، متن حاضر به تحریر درآمده و فراروی خوانندگان گرانقدر قرار گرفته است. امید آنکه مقبول افتد و زمینهساز تحقیقات تفصیلی گردد.
۲- این اثر ابتدا فراز و فرود جایگاه حوزوی و سیاسی آقای منتظری را مورد بررسی قرار میدهد، سپس موضوع مجاهدینخلق وارد میشود و به صورت تفصیلی به بررسی عملکرد سازمان و سرپلهای ارتباطی آنان میپردازد و در نهایت تأثیر لیبرالها (نهضت آزادی) بر شیخ حسینعلی منتظری را مورد واکاوی قرار میدهد.
۳- در این اثر بنا به اقتضائات و محدودیتهای مختلف، تنها به سه شبکه اثرگذار در بیت آقای منتظری اشاره شده است، اما تحلیل شبکه انسانی مخالفان امام و انقلاب اسلامی، منحصر در نهضتیها و سازمان مجاهدین و باند سیدمهدی هاشمی نیست، بلکه سازمان مجاهدین انقلاب، پیمانیها، افرادی، چون لطفالله میثمی و سایر جریانها و چهرههای سیاسی، هر کدام به نحوی در جهتدهی به آقای منتظری مؤثر بودهاند که در جای خود قابل بررسی تفصیلی است.
۴- برخی کارشناسان را باور آن است که ضریب دادن بیش از اندازه به نقش اطرافیان در فاصله گرفتن قائممقام با انقلاب اسلامی، موجب کمرنگ ساختن نقش شخص منتظری در این ماجرا خواهد شد، حال آنکه در واقع اشکال اساسی به شخص ایشان متوجه است که به رغم توصیههای مکرر همه دلسوزان و خصوصاً امام نتوانست به مدیریت و پاکسازی بیت خود اقدام نماید و چنین سرگذشتی برایش رقم خورد. اگرچه این تحلیل در جای خود کاملاً دقیق و درست است، اما محور کار در این نوشتار، تمرکز بر شبکههای اثرگذار بر فکر و سلوک سیاسی آقای منتظری است که ضمناً نافی تحلیل پیش گفته نیز نیست.
۵- در ابتدای کتاب، پیشینه تحقیق و سپس روزشمار جریان قائممقامی درج شده که در تنظیم ذهن مخاطب در مواجهه با اطلاعات فراوان متن، بسیار راهگشا خواهد بود. در بخش ضمائم نیز برخی تصاویر، اسناد و نامههای مهم ذکر شده است. رویه کتاب آن است که به صورت حداکثری، توصیفی باشد و کمتر به تحلیل دادهها پرداخته شده است؛ لذا تقریباً تمام فرضیهها و نتیجهگیریها، مستند به منابع تاریخی یا خاطرات شاهدان عینی است و از این جهت، این اثر میتواند زمینهساز تولید آثار تحلیلی دیگر گردد.
۶- مسکوت گذاردن ماجرای قائممقامی توسط برخی رجال سیاسی (خاصه همشهریان آقای منتظری) که در جرگه انقلابیون شناخته میشوند، از جمله مسائل اسفانگیز در بازخوانی این پرونده است، چه اینکه این عزیزان به رغم اطلاع از کیفیت وقایع و ضمن مشاهده فعالیتهای تخریبی ضدانقلاب علیه امام، همچنان روزه سکوت گرفته و از پاسخ به تاریخ طفره میروند. امید آنکه روایتهای مختلف شاهدان عینی در ویرایشهای بعدی این اثر بازتاب یابد...».
