بازیافـــــت دیاکسیدکربن فناوری مهمی است که علاوه بر آسیب کمتر به محیط زیست در صنایع مهمی همچون موادغذایی هم کاربردهای زیادی دارد. با تفکیک دیاکسیدکربن، میزان آب مصرفی در فرآیند تولید دیاکسیدکربن هم کاهش مییابد و در نهایت حذف میشود. یک شرکت دانشبنیان با خلق این دستاورد، علاوه بر ایجاد ثروت، به افزایش تولید واحدهای پتروشیمیایی اوره، آمونیاک و متانول با مصرف انرژی و آب بسیار کم کمک کرده است.
دیاکسیدکربن یا گازکربنیک گازی ساده ولی پرکاربرد است که در طیف وسیعی از صنایع و در تعداد زیادی از ابزارها استفاده میشود. دیاکسیدکربن گازی خنثی، بدون رنگ، بدون بو و بدون مزه است.
برگ برنده صنعت نوشیدنی
گازکربنیک میتواند به سادگی به مایع یا به جامد تبدیل و ذخیره شود. در حالت مایع، به راحتی به آب واکنش میدهد تا کربنیک اسید یا آب کربناته را تشکیل دهد. آب کربناته همان برگ برنده صنعت نوشیدنی در دنیا یعنی گاز نوشابههاست.
این ماده شیمیایی با ارزش به طور گسترده در صنایع غذایی استفاده میشود. دیاکسیدکربن در صنعت نوشیدنی برای گازدار کردن نوشیدنیها استفاده میشود. دیاکسیدکربن مایع هم به طور گسترده در شهرکهای صنعتی برای منجمد کردن گوشت، مرغ، سبزیجات و میوهها استفاده میشود.
از این گاز برای منجمد کردن محصولات غذایی و سرد نگه داشتن آنها در شرایط ایدهآل قبل از حمل و نقل استفاده میشود. این عمل موجب طولانی شدن عمر مفید محصولات میشود و همچنین طعم غذا را حفظ میکند.
پروسه بستهبندی محصولات غذایی هم در صورتی که شامل گوشت باشند، نیازمند دمای پایین است تا از فعالیت باکتریایی و آلوده شدن آن جلوگیری شود. در این پروسه هم فقط از دیاکسیدکربن بازیافت شده استفاده میکنند.
از تولید کود تا کپسولهای آتشنشانی
گازکربنیک هنگام حل شدن در آب، اسید ضعیفی به وجود میآورد که اسید کربنیک (H۲CO۳) نام دارد. این اسید کاربردهای بسیاری دارد، مثلاً برای بیحرکت کردن حیوانات قبل از ذبح کردن هم از این گاز استفاده میشود. در صنایع پتروشیمی هم آمونیاک تحت فشار را با دیاکسیدکربن ترکیب میکنند تا آمونیوم و پس از طی پروسهای، اوره را که یک جزء مهم در تولید کودها و پلاستیکهاست، تولید کنند. جالب اینکه دیاکسیدکربن برخلاف اکسیژن که باعث شعلهورتر شدن آتش میشود، باعث خفگی آتش میشود، به همین خاطر است که در کپسولهای آتشنشانی هم از گاز دیاکسیدکربن بازیافت شده استفاده میشود.
از آنجا که دیاکسیدکربن محلول در آب است، به طور طبیعی در آبهای زیرزمینی، برخی رودخانهها و دریاچهها و یخچالهای طبیعی پیدا میشود. ذخایر نفت و گاز طبیعی، اما مهمترین منبع گازکربنیک است که البته تفکیک نشده است و باید بازیافت شود، به همین خاطر تاکنون صنایع مختلف در کشور از نمونههای وارداتی بازیافت شده این گاز استفاده میکردند که ارز زیادی هم از کشور خارج میکرد.
جلوگیری از هدررفت منابع کشور
با توجه به ضررهای مخرب دیاکسیدکربن، روز گذشته پژوهشگران کشور موفق به بازیافت این گاز از فرآیند احتراقهای صنعتی شدند.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، طرح جداسازی دیاکسیدکربن از جریانات گازی برای نخستینبار در کشور از سوی پژوهشگران «شرکت دانشبنیان گازکربنیک صنایع غذایی بن چهارمحال» به مرحله اجرایی رسید. این دستاورد سبب میشود علاوه بر کاهش اثرات زیستمحیطی مرگبار، تولید ثروت نیز برای کشور صورت گیرد و این فناوری، از اهمیت بالایی در زمینه صادراتی برخوردار شود. اهمیت این طرح زمانی بیشتر میشود که بدانیم سوختهای فسیلی، خوراک اصلی تأمین انرژی پالایشگاهها، کارخانهها و دیگر مراکز صنعتی هستند. از احتراق این سوختها، مقادیر قابل توجهی گاز دیاکسیدکربن آزاد میشود که خطرات زیستمحیطی بسیاری را برای انسانها، طبیعت و حیوانات به وجود میآورد.
با اجرای این طرح همچنین آب مصرفی در فرآیند تولید دیاکسیدکربن کاهش مییابد و در نهایت حذف میشود که یک کمک زیستمحیطی بزرگ محسوب میشود. با اجرایی شدن این فناوری، انتشار گازهای گلخانهای به ویژه در کلانشهرها هم کاهش مییابد. بازیافت دیاکسیدکربن از هدررفت حجم قابل ملاحظهای از منابع کشور که به دلیل استفاده نشدن از فناوریهای نوین از دست میروند هم جلوگیری میکند.
کمک به برداشت بیشتر از میادین نفتی
این دستاورد، علاوه بر خلق ثروت به افزایش تولید واحدهای پتروشیمیایی به خصوص در حوزههای تولید اوره، آمونیاک و متانول با مصرف انرژی و آب بسیار کم کمک میکند.
از اهمیتهای قابلتوجه این دستاورد، تولید دیاکسیدکربن جهت تزریق به میادین نفتی با هدف ازدیاد برداشت است.
شرکت دانشبنیان صنایع گاز کربنیک بن، تنها دارنده فناوری ساخت دستگاههای تولید گاز کربنیک در کشور است. در این شرکت روزانه ۱۵۰ تن گاز کربنیک که معادل ۳۵ درصد گاز کربنیک کشور است، تولید میشود.
این دستاورد با حمایت مرکز طرحهای کلان ملی فناوری در مسیر اجراییشدن قرار گرفت.
