کد خبر: 1078478
تاریخ انتشار: ۱۸ بهمن ۱۴۰۰ - ۲۱:۰۰
«رضانام» چگونه «رضاخان» شد؟
 سرگذشت نامه یک قزاق که انگلستان او را برکشید!
محمدرضا کائینی

مطالعه اثری که هم اینک وصف آن می‌رود، در زمره اولویت‌های تاریخ پژوهان معاصر می‌نماید! «رضانام تا رضاخان»، داستان برکشیدن قزاقی گمنام است، که چهره‌هایی چون: ادموند آیرونساید، شاپور ریپوتر و عین الملک هویدا، او را شناختند و با برنامه‌ای گام به گام و البته به مدد روشنفکران، وی را بر سریر سلطنت نشاندند. شاید بازخوانی مقطع تولد تا سلطنت رضاخان، کم اهمیت‌تر از خوانش اقدامات وی در دوران حکومتش نباشد! این اثر پژوهشی، توسط هدایت‌الله بهبودی تألیف شده و مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، آن را روانه بازار کتاب ساخته است. ناشر در دیباچه این اثر، در باب موضوع آن و نیز ضرورت‌های پرداخت به این دست از مقولات، چنین آورده است:
«با کودتای ۱۲۹۹، در یکصد سال پیش، تاریخ معاصر ایران وارد مرحله تازه‌ای شد. یک افسر ناشناس قزاق، به نام رضاخان، که در میان هم قطارانش به رضا ماکسیم مشهور بود، زمام امور را در دست گرفت و چهار سال بعد، بر تخت پادشاهی ایران تکیه زد و رضاشاه پهلوی شد. رضاشاه پهلوی، تاریخ و سرگذشتی بس خواندنی و عبرت‌آموز دارد. او را مأموران انگلستان در ایران، نشان کرده بودند و با برنامه‌ریزی هم آنان، بر اریکه قدرت نشست. به قدرت رسیدن رضاشاه، برای ایران فاجعه بود! با رضاشاه مشروطیت در ایران بالمره برچیده و استبداد بازسازی شد. اندوه‌بارتر اینکه محلَل‌های فکری این فاجعه و سپس پادو‌های استبداد، نخبگانی بودند که چه بسا خود آنها، به مراتب لایق‌تر از رضاخان برای منصب حکمرانی بر کشورشان بودند. این پرسش هماره در حافظه تاریخی مردم این سرزمین مطرح است، که چرا روشنفکران پس از منحرف کردن انقلاب مشروطه و تبدیل آن به بحران مشروطیت، چاره کار را در استبداد منور دیدند! استبدادی که آمد، اما نه تنها منور نبود، که حاصلی جز تباهی و فساد و اختناق و از میان رفتن امنیت فردی و اجتماعی نداشت! بیش از چهار سال سلطه غیررسمی یک نظامی پس از کودتا و سپس شانزده سال سلطنت هم او، جان و مال و ناموس و امنیت تمام مردم ایران را، به خطر انداخت و کسی را یارای نفس کشیدن نبود، تا آنجا که حلقه یاران اولیه‌اش نیز، شامل این قتل‌ها و تعرض‌ها شدند. از خطا و خیانت غرب‌زدگان عصر مشروطه و رضاخان شگفت‌انگیزتر، تلاش شبانه‌روزی و هیاهوی فراوان این روزگار در فضای مجازی، در سایه سنگین ابر‌های سیاه اغفال و اغوا، از سوی برخی قلم به دستانی است، که بی‌سند ادعا می‌کنند و نامعتبر می‌نویسند و از سر لجاجت سعی دارند، رضاشاه را قهرمانی ملی جا بزنند.
پیش از این در آثاری چون: بستر‌های تأسیس سلطنت پهلوی (۱۳۰۴- ۱۲۹۹) / دکتر حسین آبادیان، یا از قاجار به پهلوی (۱۳۰۸- ۱۲۹۸) براساس اسناد وزارت خارجه امریکا/ دکتر محمدقلی مجد و رضاشاه و بریتانیا براساس اسناد وزارت خارجه امریکا/ دکتر محمدقلی مجد و نیز انتشار ده‌ها مقاله در فصلنامه مطالعات تاریخی، به جنبه‌های مختلف زندگی و زمانه رضاشاه و زمینه‌های روی کار آمدن او، پرداخته شده است. با این حال، جای کتابی درباره تاریخ و سرگذشت رضاشاه پهلوی، در میان آثار پژوهشی این مؤسسه خالی بود و با توجه به تجربه‌های پیشین جناب آقای بهبودی، مؤسسه پدید آوردن یک تک نگاری درباره رضاشاه را، به ایشان سپرد. اینک بخش اول آن با عنوان: رضانام تا رضاخان: زندگی‌نامه رضاشاه پهلوی از ۱۲۵۶ تا ۱۲۹۹، با همت دو ساله مؤلف و گروه پژوهشی مؤسسه، که کار تتبع در اسناد و نشریات و کتب فارسی و انگلیسی را عهده‌دار بودند، در آستانه یکصدمین سال کودتای سیاه ۱۲۹۹، پیش‌روی شماست، که امید است مانند آثار پیشین مورد استفاده و استقبال جامعه تاریخ‌پژوه و تاریخ‌خوان قرار گیرد...».

نظر شما
جوان آنلاين از انتشار هر گونه پيام حاوي تهمت، افترا، اظهارات غير مرتبط ، فحش، ناسزا و... معذور است
captcha
تعداد کارکتر های مجاز ( 200 )
پربازدید ها
پیشنهاد سردبیر
آخرین اخبار