در سالهای اخیر رکورد ۵۰ میلیارد دلار صادرات را شکستیم و تقریباً میتوانیم بگوییم صادرات کشور پس از انقلاب ۱۰ هزار درصد رشد داشتهاست.
بررسی صادرات کالاهای غیرنفتی پس از انقلاب نشان میدهد که صادرات کشورمان طی ۴۳ سال گذشته مسیر پیشرفت را طی کردهاست، به طوری که میزان صادرات کشور در سال ۱۳۵۷ حدود نیممیلیارد دلار بوده که این رقم در پایان سال ۹۸ به ۴۱ میلیارد دلار رسید. در سال ۹۹ به دلیل شیوع ویروس کرونا و کاهش فعالیتهای اقتصادی و افت تجارت خارجی، حجم صادرات به ۵/۳۴ میلیارد دلار کاهش یافت، اما در سال جاری مجدداً به روند صعودی بازگشت، بهطوری که در ۱۰ ماهه امسال میزان صادرات غیرنفتی به ۴۰ میلیارد دلار رسید و پیشبینی متولیان تجارت خارجی حاکی از ثبت رکورد ۴۵ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی در پایان سال ۱۴۰۰ است. این میزان صادرات، بدون احتساب صادرات خدمات فنی و مهندسی است.
ثبت رکورد ۴۵ میلیارد دلار در حالی امسال محقق میشود که اقتصاد و تجارت خارجی ایران در سنگینترین سطح تحریمی قرار دارد و محدودیتهای بانکی و تجاری زیادی پیش پای فعالان اقتصادی ایران قرار دارد.
البته با وجود سیر تحول صادرات ایران طی ۴۳ سال گذشته، این سؤال هم مطرح است که ایران در این تجارت خارجی واقعاً از توسعه قابلقبول برخوردار بودهاست؟ آیا با توجه به تأکیداتی که در سالهای اخیر نسبت به فاصله گرفتن از درآمدهای نفتی و لزوم تکیه بر صادرات شدهاست ما توانستهایم در بین کشورهای منطقه در زمینه تجارت خارجی حرفی برای گفتن داشتهباشیم؟
«محمدرضا مودودی» سرپرست سابق سازمان توسعه تجارت در گفتگو با فارس در خصوص ابعاد تجارت ایران و وضعیت تجارت خارجی کشور گفت: «نسبت به ۴۰ سال گذشته قطعاً در حوزه تجارت خارجی اتفاقات بسیار خوبی افتادهاست. پیش از انقلاب و تقریباً در سالهای ۵۴ و ۵۵ میزان صادرات غیرنفتی کشور ۵۰۰ میلیون دلار بود، اما با گذشت حدود ۴۵ سال از آن زمان میتوان گفت که رکورد ۵۰ میلیارد دلار صادرات را در سالهای اخیر شکستیم و تقریباً به طور متوسط میتوانیم بگوییم چیزی حدود ۱۰ هزار درصد در زمینه صادرات نسبت به آن زمان رشد داشتهایم. این موضوع قابلتقدیر است و به هر اتفاق خوبی رقم خوردهاست.» وی افزود: «البته اگر بخواهیم خودمان را در حوزه تجارت خارجی با دنیا مقایسه کنیم، اینکه در دنیا در این حوزه چه اتفاقاتی افتادهاست و نسبت به همسایگان قدرتمندی که در حوزه تجارت خارجی امروز در اطراف ما هستند، در چه جایگاهی قرار داریم، خب، شرایط متفاوت است.»
مودودی تأکید کرد: «در سالهای نهچندان دور، کشور چین یکی از ضعیفترین کشورهای دنیا به لحاظ تجارت خارجی بود، اما امروز صادرات این کشور به مرز ۵۰۰ میلیارد دلار در سال رسیدهاست. در مورد همسایگان نیز مانند امارات باید گفت امروز صادرات این کشور به رقمی بالغ بر ۲۵۰ میلیارد دلار رسیدهاست و ترکیه نیز نزدیک به همین رقم یعنی به میزان حدود ۲۳۰ میلیارد دلار در سال صادرات دارد، حتی عربستان هم بیش از ۱۲۷ میلیارد دلار صادرات داشتهاست، در خصوص کالاهای صادراتی کشورهای ترکیه، امارات و عربستان نیز باید گفت که تنوع کالایی کشورهای ترکیه و امارات بیشتر است، اما کشور عربستان معمولاً محصولات نفتی و مشتقات آن را صادر میکند.»
وی افزود: «اگر مسئله تجارت خارجی یا صادرات کشور را بخواهیم، ما فرصت سوزیهای تجاری هم در سنوات اخیر داشتهایم، با وجود اینکه حضور این کشورها که ذکر شد در بازارهای بینالمللی بسیار ضعیفتر از ما بوده و حتی این کشورها از ذخایر معدنی، نفتی، گازی و مشتقات نفتی مانند ما برخوردار نبودهاند، اما در حوزه تجارت خارجی بهتر از ما عمل کردهاند، بنابراین باید به این موضوع هم اشاره کرد که نسبت به این کشور در این بخش از اقتصاد ما فرصت سوزیهای بزرگی را در نیم قرن گذشته داشتهایم.»
سرپرست سابق سازمان توسعه تجارت گفت: «واقعیت این است که رشد جدی تجارت خارجی کشور مربوط به دو، سه دهه اخیر است و در سالهای اوایل انقلاب تا دهه ۷۰ شمسی تجارت خارجی کشور رقمی حدود ۲ تا ۳ میلیارد دلار بوده، اما بعد از دهه ۷۰ و به خصوص اواسط این دهه، سرمایهگذاری روی بسیاری از مگاپروژهها نظیر پتروشیمی، صنایع معدنی و بعد هم صنایع غذایی آغاز شد و توانستیم وضعیت خودمان را در زمینه تجارت ارتقا دهیم و محصولاتمان را تنوع دهیم و به کشورهای هدف تجاری صادر کنیم و تقریباً در طول دو دهه در زمینه بیش از ۲هزار درصد رشد کردیم و از ۲ تا ۳ میلیارد دلار به حدود ۵۰ میلیارد دلار صادرات کنونی رسیدهایم.»
