كاتاليست مادهاي است كه سرعت واكنشهاي شيميايي را از طريق كاهش انرژي فعالسازي افزايش ميدهد بدون اينكه خود در آنها شركت كند. در اهميت كاتاليست همين بس كه حداقل 20 درصد توليد ناخالص داخلي كشورهاي پيشرفته وابسته به كاتاليست است.
نتيجه آزمايش كاتاليست ايراني و اروپايي
نزديك به دو دهه است كه با حمايتهاي مالي شركت فولاد خوزستان، چندين شركت دانشبنيان به پژوهش براي بوميسازي فناوري ساخت كاتاليست ورود كردند. در همين راستا در سال 94 در يكي از پتروشيميهاي بزرگ كشور دو واحد مشابه هم از كاتاليستهاي ايراني و كاتاليستهاي اروپايي راهاندازي شدند.
اكنون بعد از گذشت شش سال، طبق گزارشهاي مهندسان صنعت نفت، عملكرد كاتاليستهاي ايراني قابلقبولتر بود. اين نشان ميدهد كيفيت كاتاليست ايراني كاملاً قابلرقابت با ساير كاتاليستهاي اروپايي و حتي بهتر از نمونههاي خارجي است. بنابراين در حال حاضر توليدكنندههاي ايراني به رقيبي سرسخت براي رقباي اروپايي خود تبديل شدهاند. كاتاليستها بهطور گستردهاي در صنايع شيميايي، فولادي و دارويي استفاده ميشوند و براي اين صنايع حكم بنزين براي خودرو را دارند. ايران هم اكنون يكي از بزرگترين صادركنندههاي كاتاليست در غرب آسياست، اما فناوري كاتاليستهاي مهم صنايع مادر را اخيراً به دست آورده و امسال صنعت پتروشيمي به طور كامل در فناوري كاتاليستها به خودكفايي رسيدهاست.
پيادهسازي پيشرفتهترين تكنولوژي توليد كاتاليست
در همين خصوص، دومين همايش دوسالانه بوميسازي فناوريهاي صنعت نفت، ديروز در حالي به كار خود پايان داد كه در اين مراسم از سه كاتاليست با فناوري ايراني رونمايي شد.
اين سه كاتاليست در صنايع پتروشيمي، پالايش و فولاد كاربرد دارد و تاكنون از خارج وارد ميشد. آنطور كه در اين همايش مطرح شده، به دست آوردن فناوري ساخت اين محصولات حاصل همكاري صنايع مادر با شركتهاي دانشبنيان بودهاست. شركت دانشبنيان نفت و گاز سرو، توليدكننده اين كاتاليستهاست و مدير عامل اين شركت در اين همايش گفت: در شرايطي كه تحريم تا حدودي ما را از فناوريهاي روزآمد و محصولات اين حوزه دور ساختهاست، تلاش ما بر اين است كه اين همايش با يك روند علمي و فناورانه پيش برود. در سال گذشته چند كاتاليست جديد از جمله كاتاليستهاي سنتز متانول (براي صنايع پتروشيمي) و هيدروژناسيون استيلن (براي صنايع فولاد) را براي نخستينبار در كشور توليد و به بازار معرفي كرديم.
هومن كريمي وثيق افزود: در رابطه با پژوهش و توسعه دانش فني كاتاليستها ما توانستهايم به لحاظ كيفي، جهش بالايي را نسبت به نمونههاي قبلي خارجي داشته باشيم. شركت سرو به يكي از پيشرفتهترين تكنولوژي توليد كاتاليست در جهان مجهز است. نقطه درخشان در شركت سرو، روش توليد كاتاليست است كه خط توليد سرو از آخرين متدهاي روز دنيا بهره ميبرد.
حذف خارجيها از بازار 2100ميليارد توماني
كريمي وثيق گفت: شركت نفت و گاز سرو براي ايفاي سهم و نقش خود در توسعه پايدار زنجيره تأمين، اقدام به افزايش ظرفيت توليد محصولات كاتاليست کرده و به همين منظور كارخانجات جديدي را احداث كرديم، چراكه ميخواستيم با افزايش ظرفيت توليد خطوط توليد خود نياز كشور را از كاتاليستهاي مصرفي برطرف كنيم. وی در خصوص عملكرد شش ماه نخست امسال اين دانشبنيان نسبت به سال گذشته گفت: در سال 1400 توليد ما نسبت شش ماه مشابه سال گذشته با رشدي سه برابري همراه بودهاست كه اين روند رشد تا پايان سال حفظ خواهد شد. به گزارش فارس، محمدرضا سليمانزاده، مدير توليد صنايع پتروشيمي خليجفارس هم در اين همايش با اشاره به توسعه روند داخليسازي گفت: در سال 99 حدود 2هزارو100ميليارد تومان هزينه فناوريهاي كاتاليستهاي پتروشيمي كشور بوده كه اين روند با تفاهمنامهاي كه براي حمايت از شركتهاي دانشبنيان داريم، به توليد محصولات ساخت داخل منجر شدهاست. به اين صورت كه محققان داخل كشور در توليد اين فناوريها نقشآفريني و مشاركت ميكنند.
رضا جمشيدي، مدير عامل پتروشيمي پرديس هم در اينباره گفت: در موضوع بوميسازي اكنون در جايگاهي قرار داريم كه كشورهاي خارجي به رغم همه تلاشهايشان براي ضربه زدن به ما، نتوانستند چرخ حركت پتروشيميها و صنايع نفتي را متوقف كنند. با دانشي كه در شركتهاي دانشبنيان از جمله نفت و گاز سرو اتفاق افتاده، ايران در مسير پيشتازي توليد كاتاليست قرار گرفته و اكنون از ظرفيت عرضه به دنيا و همكاري در اين عرصه برخورداريم.
