اکنون بیش از ۵۰ سال از ظهور فناوری درمان با پالس الکتریکی میگذرد، اما بسیاری از بیماران در جهان از اثرات مفید آن بیبهرهاند. گروهی از محققان کشور با استفاده از فناوری درمان با پالس، بیماران آسیب نخاعی را به گونهای درمان کردند که امید برای درمان بیماران قطع نخاع هم ایجاد شدهاست. این فناوری بیماران را قادر میسازد تا راه رفتن در خانه و به دور از مراکز درمانی را تمرین کنند.
آسیب نخاعی هر نوع ضربه فیزیکی شدید و جدی به نخاع است که در صورت وخامت میتواند موجب قطع شدن نخاع و زمینگیر شدن بیمار شود. نخاع مجموعهای طولانی از اعصاب و سلولها است که از بخش پایینی مغز تا پایین کمر امتداد دارد. نخاع سیگنالهایی را بین مغز و بقیه بدن منتقل میکند. مهرههای ستون فقرات هم استخوانهایی هستند که روی هم قرار گرفته و ستون فقرات را تشکیل میدهند.
اهمیت درمان بیماران نخاعی در کشور
نخاع، مسئول ارسال پیام از مغز به تمام نقاط بدن و بالعکس است. در اهمیت این بخش از بدن همین بس که ارسال پیامهای نخاعی، ما را قادر به درک درد و حرکت دادن اندامها میکند. در این میان، آسیب نخاعی میتواند سبب جلوگیری از انتقال برخی یا همه پیامهای عصبی به سایر نقاط بدن شود. نتیجه این آسیب، از دست دادن تمام حس و قابلیت حرکت است. آسیب نخاعی نزدیک به گردن، به طور معمول، باعث فلج در قسمت وسیعتری از بدن، نسبت به آسیبهای نخاعی در ناحیه کمر میشود. اهمیت درمان بیماران نخاعی در کشور موجب شد سال ۱۳۸۴ دانشگاه تهران یک مرکز تحقیقاتی در این خصوص ایجاد کند.
اساس تأسیس مرکز تحقیقات ضایعات مغزی و نخاعی، با انجام پروژه سلول درمانی ترمیم ضایعات مغزی و نخاعی از سال ۱۳۸۰ توسط جمعی از اساتید دانشگاه تهران بود که پس از طی مطالعات حیوانی، مطالعات انسانی آن آغاز شد. با توجه به نتایج بسیار خوب این روش درمانی، در سال ۱۳۸۴ تأسیس مرکز تحقیقات ضایعات مغزی و نخاعی برای این موضوع پیشنهاد شد که مورد موافقت شورای پژوهشی دانشگاه تهران قرار گرفت و از ابتدای سال ۱۳۸۵ کار خود را آغاز کرد. هم اکنون این مرکز دارای گروههای فعال در زمینههای مختلف پژوهشی، درمانی و آموزشی است و تاکنون جراحیهای مهمی هم در خصوص درمان بیماران نخاعی انجام دادهاست.
پیشتازی دانشگاه خواجه نصیر
رکوردشکنی در زمینه درمان بیماران نخاعی را روز پنجشنبه محققان یک شرکت دانشبنیان زیرمجموعه دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی انجام دادند. اکنون بیش از ۵۰ سال از ظهور فناوری درمان با پالس الکتریکی میگذرد، اما بسیاری از کشورهای جهان از اثرات مفید آن بیبهرهاند و در این خصوص موفقیتی نداشتهاند. محققان مؤسسه دانشبنیان راهکارهای زندگی و امید مهام اکنون موفق شدهاند درمان بیماران نخاعی را با کمک فناوری درمان با پالس الکتریکی به گونهای انجام دهند که در گام بعدی بیماران قطع نخاعی هم درمان شوند.
ایده محوری فعالیت این دانشبنیان، طراحی، ساخت و تولید دستگاههای توان بخشی برای بیمارانی که قادر به انجام حرکات طبیعی در عضلات خود نیستند مانند افراد قطع نخاعی است.
راهکارهایی مؤثر و بهصرفه برای بیماران
مدیر عامل شرکت راهکارهای زندگی و امید مهام با بیان اینکه هدف شرکت ما یافتن راهکارهای مؤثر، واقعی و بهصرفه برای افرادی است که هر روز با ضایعه نخاعی زندگی میکنند، به تارنمای معاونت علمی ریاست جمهوری گفت: نیاز اصلی این افراد گجتهای کوچک برای تماس با پرستار یا روباتهای غولپیکر برای کمک به انجام برخی اعمال نیست، نیاز اصلی و رؤیای هر روز این افراد راه رفتن است. برای به حقیقت تبدیل کردن این رؤیا، تیمی متشکل از پزشکان و مهندسان با گرایشهای گوناگون گرد هم آمده و تمامی استعدادهای خود را عرضه کردهاند تا بتوانیم رؤیای دوباره برخاستن را برای افراد با ضایعه نخاعی به حقیقت تبدیل نماییم. محمدرضا روحی افزود: بیماران آسیب نخاعی مبتلا به فلج کامل پاها و تنه در هر دو سمت، علاوه بر از دست دادن بهرهوری برای جامعه و استقلال، به دلیل نداشتن تحرک، در معرض بیماریهای بسیاری اعم از ترومبوز ورید عمقی، آمبولی ریوی، زخم بستر، پوکی استخوان و افسردگی هستند که برخی از این بیماریها، سبب مرگ آنها میشوند.
مناسب برای بیماران هر نوع آسیب نخاعی
روحی ادامه داد: طبق بررسیهای صورت گرفته، آمار این بیماران در جهان در حال افزایش است. در حال حاضر درمان قطعی برای این بیماران وجود ندارد، اما پیشرفتهای قابلملاحظهای در بازتوانی این بیماران صورت گرفتهاست. این محقق افزود: بازتوانی این بیماران با دستگاه تحریک الکتریکی عملکردی از بیش از ۵۰ سال پیش آغاز شده و تاکنون ادامه یافتهاست. هدف این طرح، بررسی اثر دستگاه تحریک الکتریکی عملکردی با کانالهای تحریکی بیشتر در بازتوانی بیماران مبتلا به فلج کامل پاها و تنه ناشی از آسیب نخاعی است. این دستگاه مناسب برای بازتوانی بیماران هر نوع آسیب نخاعی شامل جانبازان، مصدومان حوادث و سوانح است و به آنها کمک میکند تا فرآیند راه رفتن را در خانه و مستقل از مراکز درمانی انجام دهند. در گام بعدی میتوانیم به سراغ بیماران قطع نخاعی هم برویم.
حمایت از محققان با دریافت تسهیلات
گفتنی است این دستگاه که هماکنون تولید شده مجوزها و استانداردهای لازم را دریافت کرده، یک مدار اصلی است که پالس الکتریکی تولید میکند. همچنین از یکسری سیمهای انتقالدهنده به عضلات و پدهای سطحی تشکیلشده که آن را به روی عضلات میچسبانند و به این ترتیب، پالس اعمال میشود. دستگاه تحریککننده عصبی برای بیماران آسیب نخاعی، با دریافت تسهیلات مصوب معاونت نوآوری و تجاریسازی فناوری معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری، مورد حمایت قرار گرفتهاست.
