سینمای مستقل به آن جنس از سینما گفته میشود که فارغ از جریان تجاری و عامهپسند سینما و با نگاهی جدید و بدیع دست به تولید آثار سینمایی میزند و معمولاً با بودجههای کم و شخصی شکل میگیرند. سینمای مستقل ایران از دهه ۴۰ شمسی با جریان گرفتن ادبیات روشنفکری ایران شروع شد و مقابل سینمای فیلمفارسی قرار گرفت که مروج بیبندوباری و ابتذال بود. سینمای مستقل با کارگردانانی از جمله غفاری، شهید ثالث، بیضایی و نادری بارقههای امید را در سینمای ایران شکل داد. حتی مسعود کیمیایی با ساخت فیلمهای قیصر و گوزنها و داریوش مهرجویی با ساخت فیلم گاو توانستند با نقد حاکمیت سیاسی آن زمان به نوعی در حرکت اعتراضی مردم ایران یاری رساند. سینمای مستقل موجی از سینماگران مؤلف سینمای ایران به جهان معرفی نمود و این فیلمها علاوه بر نمایش و استقبال در سینماها و جشنوارههای داخل ایران به موفقیتهای جهانی و نمایش در عرصه بینالملل نائل آمدند.
پس از بهمن سال ۵۷، تا چند سال سینمای ایران به حاشیه رفت، ولی فیلمسازان موج نو دوباره با ساخت فیلمهایی با مضمون انسانی، جریان سینمای مستقل ایران در عرصه بینالملل را آغاز کردند. در این دوره با توجه به جنگ تحمیلی تولید آثار سینمای جنگ، سینمای دینی و معناگرا آغاز شد و فیلمسازانی جوان و جدید نیز به این عرصه وارد شدند. میتوان تبلور سینمای هنری و مؤلف ایران را در دهه ۷۰ شمسی دانست؛ چنان که سینمای ایران به پیشرفت رسید که میتوان گفت در بیشترین جشنوارههای بینالمللی و مهم فیلمهای ایران سرآمد بودند. یکی از این فیلمسازان شاخص عباس کیارستمی بود و با این تاریخچه مختصر میتوان تحلیلی نسبت به سینمای مستقل ایران در عرصه بینالملل دانست. بعد پایان و حذف نگاتیو از سینما و شروع عصر تکنولوژی دیجیتال تحول عظیمی در سینما به وجود آمد. با توجه به اینکه در دسترس بودن و ارزان شدن متریال تولید تصویر، موج جدیدی از سینماگران جوان و مستقل شروع به فعالیت کردند. سینمای مستقل که بسیاری از فیلمهای مؤلف هنری ایران با کمترین بودجه ساخته شد و در کنار آن فعالیتهای مؤسسات آموزشی و دانشگاهی نیز گسترش یافت که میتوان انجمنهای سینمای جوان در سراسر کشور و مؤسسات خصوصی نیز در این عرصه به تربیت نسلی جوان و مشتاق سینما پرداختند.
در سالهای جدید موج گستردهای از ساخت فیلمهای کوتاه در ایران تولید شد و حتی رکوردهای جهانی در تولید و عرضه و نمایش در جشنوارههای بینالمللی را شکست و در کنار آن باید اذعان نمود که متأسفانه آثاری با کیفیت پایین نیز تولید شد. به هر شکل سینمای مستقل ایران همچنان با فراز و نشیبها در دولتهای مختلف در ایران و سلیقههای متفاوت مدیریتهای دولتی به راه خود ادامه میدهد و شایان ذکر است سینمای مؤلف ایران متأسفانه هنوز نتوانسته به هدف ایدهآل جذب مخاطب داخلی برسد. هرچند در سالهای اخیر با نمایش فیلمهای مستقل و هنری در سینماهای محدود که بیشتر آن در شهرهای بزرگ ایران است. فیلمسازان توانستهاند مخاطبان خاصی را به سینماها بکشند، ولی متأسفانه هنوز به شکل ایدهآل موفق به جذب مخاطب نشدهاند.
با شروع به کار و تأسیس پلتفرمهای اینترنتی در ایران نیز بازار جدیدی برای فیلمهای مستقل سینمای ایران به وجود آمده و اگر تهیهکنندگان و سازندگان این نوع فیلمها بتوانند در این مکان تبلیغات درست و گستردهای انجام دهند، آنها میتوانند به جذب مخاطب بیشتری برسند. با این وجود این سینما همچنان با فراز و نشیبهای زیاد با توجه به سیاستهای متفاوت دولتها به حیات خود ادامه میدهد. در مورد این جنس از سینما میتوان به جد گفت که یکی از بهترین نمایندگان فرهنگی و هنری ایران است که هنر و فرهنگ و تمدن ایرانی را به شکل شایسته در جهان معرفی مینماید. حتی بدون اغراق میتوان گفت تأثیرات زیادی بر سینمای هنری در منطقه و حتی در جهان گذاشته است. ما مدیون خیلی از فیلمسازان گذشته و حال کشور هستیم که با توجه به تبلیغات منفی سیاسی علیه کشور در رسانههای پر مخاطب تبلیغاتی دنیا این سینما توانسته نماینده بسیار خوبی برای فرهنگ و هنر و تمدن ایران زمین باشد.
