سرویس فرهنگ و هنر جوان آنلاین: جشنواره فیلم فجر، بزرگترین رخداد سینمایی کشور است، اما این رخداد بزرگ ملی در مقایسه با رویدادهای بینالمللی سینمای جهان، حتی از استانداردهای تعریف جشنواره هم فاصله دارد. برای همین وقتی درباره جشنواره فجر صحبت میکنیم باید این موضوع را در نظر بگیریم که در جهان سینما رویدادهای بزرگتر و مهمتری وجود دارد که برگزاری یا عدم برگزاری آنها برای صنعت سینمای جهان در درجه اول اهمیت است. آنگاه در مقایسه، میتوان گفت فیلم فجر با وجود اهمیت ذاتی که دارد، در صورت برگزار نشدن در یک سال چه اندازه میتواند برای سینمای ایران خسرانزا باشد. با این حال انتظار میرود تمام تلاشها در مسیر برگزاری باشکوه این رویداد باشد که نامش را از فجر انقلاب گرفته و در دهه فجر برگزار میشود ولی از حالا معلوم نیست وضعیت کشور در مواجهه با ویروس کرونا در پاییز و زمستان امسال چگونه خواهد بود.
با اینکه بود و نبود جشنواره فجر به خاطر عدم معرفی دبیر دوره جدید و ایجاد دبیرخانه، در حالت تعلیق است ولی نگاهی به رویدادهای در حال اجرا میتواند راهنمای خوبی برای مدیران ایرانی باشد.
ونیز بهداشتی برگزار میشود
جشنواره سینمایی ونیز اولین رویداد سینمایی است که در جهان پس از کرونا برگزار میشود.
«آلبرتو باربرا» مدیر جشنواره فیلم ونیز، درباره برگزاری این دوره از جشنواره در شرایط همهگیری کرونا میگوید: «جشنواره ونیز در یک جزیره کوچک برگزار میشود که ساکت است و اجرای برخی اقدامات سختگیرانه ایمنی را بسیار آسان میکند. ما هشت نقطه مختلف دسترسی به جشنواره خواهیم داشت که میتوانیم اولین تبسنجی خود را برای افرادی که در این جشنواره شرکت میکنند، انجام دهیم. ما همچنین ملزم به رعایت فاصله اجتماعی در سینماها هستیم و فقط از ۵۰ درصد صندلیهای هر سینما استفاده خواهیم کرد. همه باید از قبل صندلی خود را رزرو کنند و باید با بلیت و شماره صندلی به سینما مراجعه کنند. دسترسی آسان و ایمن به سالن نمایش فیلم پیشبینی شده و میخواهیم همه افراد بدون هیچ گونه خطری به جشنواره بیایند.»
وی ادامه داد: «از آنجا که همه باید یک صندلی را رزرو کنند، به این معنی است که ما میتوانیم بر همه شرکتکنندگان در جشنواره نظارت داشته باشیم. ما میدانیم افراد در کدام سالن و کجا نشستهاند و چه کسانی نزدیک آنها بودند. بنابراین، در صورت لزوم میتوانیم فوراً اطلاعرسانی کنیم.»
رئیس جشنواره ونیز درباره تأثیر کرونا بر سینما و لزوم برگزاری رخدادهای سینمایی بیان داشت: «ونیز اولین رویداد بزرگ سینمایی خواهد بود که به دنبال آن تورنتو، نیویورک، سنسباستین و... برگزار میشود. بعضی از جشنوارهها در مقیاسی کوچکتر از حد معمول انجام میشوند، اما اراده به آغاز مجدد پس از دوران قرنطینه، نشانه خوشبینانه بسیار خوبی است. همه ما این احساس را داریم که دیگر نمیتوانیم حالت قرنطینه و انزوا را تحمل کنیم، مگر اینکه عواقب آن بدتر از مواردی باشد که در ماههای گذشته تجربه کردیم. جشنواره میتواند در اینجا نقشی ایفا کند و میتوانیم نشان دهیم که با فرآیندی که ما اجرا کردهایم میتوانیم با خیال راحت به سینماها برگردیم. امیدواریم وقتی که ونیز برگزار شود بتواند نمونهای برای همه باشد. ترس، شک و عدم اطمینان زیاد حوالی ما را فراگرفته است. برای شروع مجدد باید تلاش کنیم. در غیر این صورت فاجعهای برای کل فرهنگ فیلم روی خواهد داد.»
فجر شاید باشد، شاید نباشد
ابراهیم داروغهزاده، دبیر سه دوره گذشته جشنواره فیلم فجر، در گفتوگویی از منتفی شدن برگزاری جشنواره به صورت آنلاین خبر داد. پیشنهاد برگزاری جشنواره به صورت غیرفیزیکی از مدتی پیش مطرح شده بود. برگزاری جشنواره آنلاین متعاقب موفقیت در اکران چند فیلم به صورت آنلاین مطرح شد، اما از همان ابتدا هم مشخص بود که نمیشود رخداد بزرگی به نام فجر سینما را در بستر کوچک سامانههای آنلاین به نمایش گذاشت و برای آن برنامهریزی کرد.
داروغهزاده درباره آخرین وضعیت جشنواره فجر، گفت: با توجه بِه شیوع بیماری کرونا، در حال حاضر پیشبینی اینکه در ماههای منتهی به جشنواره چه اتفاقی خواهد افتاد سخت به نظر میرسد. باید منتظر بمانیم تا با بهبود شرایط بتوانیم دقیقتر درباره برگزاری جشنواره ملی فیلم فجر امسال اظهارنظر کنیم.
وی درباره جلسه دبیران جشنوارههای سازمان سینمایی که اواخر تیر برگزار شد هم عنوان کرد: در این جلسه درباره امکان برگزاری آنلاین جشنوارههای سینماحقیقت و فیلم کوتاه تهران بحث شد که دبیران محترم این جشنوارهها قطعاً تصمیم مناسبی خواهند گرفت، اما در مورد جشنواره ملی فیلم فجر به این دلیل که در آن رونمایی از فیلمهای سینمای ایران صورت میگیرد و نمایش آنلاین آنها بسیار پرخطر است، این امکان وجود ندارد که جشنواره را به صورت آنلاین برگزار کرد. دبیر چند دوره جشنواره ملی فیلم فجر افزود: به دلیل شیوع ویروس کرونا امسال علاوه بر سینماها، روند تولید فیلمهای سینمایی هم دچار اخلال شده و باید منتظر ماند تا شرایط به وضعیت عادی برگردد تا بتوان تصمیم مناسبی اتخاذ کرد. سینماها اگر به فعالیت عادی خود بازنگردند اساساً فضایی برای برگزاری جشنواره وجود نخواهد داشت.
داروغهزاده اظهار کرد: شرط اصلی برگزاری جشنواره ملی فیلم فجر اطمینان خاطر از سلامت فیلمسازان و مخاطبان جشنواره در ایام برگزاری است.
وی با بیان اینکه در دو الی سه ماه مانده به جشنواره نیز میتوان مقدمات برگزاری آن را فراهم کرد، توضیح داد: به نظرم در مهر و آبان میشود درباره برگزاری جشنواره نظر قطعی داد که آیا ستاد ملی مبارزه با کرونا به ما این اجازه را میدهد که بتوانیم جشنواره ملی فیلم فجر را برگزار کنیم یا خیر.
این مدیر سینمایی در پایان تأکید کرد: اگر تا پاییز روند ابتلا به کرونا در کشور به سمت کاهش برود امکان برگزاری جشنواره قابل بررسی است، اما اگر با آمدن فصل سرما دوباره شاهد موج جدیدی از شیوع ویروس کرونا باشیم، در زمستان شرایط بدتر میشود و آنگاه باید درباره آن تصمیم بگیریم.
بودن و برگزاری فجر، قطعاً بهتر از تعطیلی و نبود آن است. با وجود این برای مدیران سینمایی فرصت چندانی برای تصمیمگیری باقی نمانده است. اینکه اگر قرار است سینما برای فجر تولیداتی داشته باشد حداکثر باید تا پایان تابستان فیلمهای متقاضی کلید خورده و تا پایان پاییز حداقل نیم بیشتری از مراحل فیلمبرداری یا فنی آنها پشت سر گذاشته شده باشد. یا حداقل برای این دوره فرجه بیشتری به سازندگان داده شود تا فیلمهای خود را به جشنواره برسانند. قطعاً برگزاری فجر در امسال نشانهای از زنده بودن سینماست.
ابهام در برگزاری جشن سینمای ایران
از سویی دیگر چند روز پیش رئیس انجمن عالی هنرها و فنون سینمایی ایران درباره برگزاری جشن سینمای ایران به عنوان دومین رویداد مهم پس از فجر اظهار نظر کرد با تأکید بر اینکه خانه سینما آمادگی صرف هزینه برای جشن بزرگ سینمای ایران را ندارد، گفت: امسال خیلی شبیه خودش است و بیش از پیش غیرقابل پیشبینی، به همین دلیل سعی میکنیم با روشی خلاق، مانع حذف کامل این رخداد مهم از تقویم سینمایی سال ۹۹ شویم.
رامین حیدری فاروقی در گفتوگویی درباره وضعیت برگزاری بیستودومین جشن خانه سینما و نحوه داوری آثار سینمایی با توجه به اینکه پیشتر برگزار نشدن احتمالی آن مطرح شده بود، عنوان کرد: بر اساس شرایط پیچیده کنونی و غیرقابل پیشبینی بودن شرایط، به نظر میرسد اجرای آیین و مراتبی شبیه سالهای گذشته غیرممکن باشد. هیئت مدیره خانه سینما نیز بر این باور است که گذشته از مسائل مربوط به محدودیت برای اجتماعات و فاصلهگذاری بهداشتی، نظر به تنگناهای معیشتی گروهی از اعضای خانه سینما، اولویت اختصاص بودجه مربوط به این حوزه است و خانه سینما آمادگی صرف هزینه برای جشن بزرگ سینمای ایران را ندارد.
حیدری فاروقی ادامه داد: اگرچه امکان گرد هم آمدن و شادکامی ناشی از برپایی آیین جشن که از ارکان هویتی خانواده سینمای ایران است فراهم نیست و اگرچه دقیقاً معلوم نیست با توجه به اهمیت طراحی تخصصی و مسائل مربوط به حفظ امنیت آرا در برابر هک شدن و مواردی از این دست، که کار را سخت میکند، چه زمانی به این امکان دست خواهیم یافت، اما توافق جمعی، تلاش برای ایجاد این زیرساختها در اسرع وقت است تا پس از آن با در نظر گرفتن وضعیت پیش رو ببینیم آیا ممکن است از طریق رأیگیری بهشیوه جدید که در آینده نیز از سرمایههای آکادمی خواهد بود، برگزیدگان را شناخت و اسامی را اعلام کرد؟ و حتی به شکلی ابداعی در همراهی با نمایندگان کادر درمان و اماکن گوناگون به شکل آنلاین و در هر جا با حضور تعداد کم، برگزیدگان را معرفی کرد و فرصت تشویق را حتی با تأخیر نسبت به زمان معمول از دست نداد؟
وی خاطرنشان کرد: به هر حال شاید برای گروهی، فیلمهای اکران شده مربوط به جشن امسال، درخششی استثنایی و تکرارنشدنی باشد. جامعه و سینمای ما به تشویق احتیاج دارد، به دلیلی برای شکل دادن به واقعهای خوشایند نیازمند است و این قاعده هنر- صنعتِ سینماست و تشریفات نیست، مزید بر علت نیست، از اصول و مبانی است. سینما به خبر، به توجه و به یادآوری نیاز دارد و باید برایش کوشید تا انواع سرمایههای مالی و ذوقی و انسانی تشویق و تبلیغ شوند. ما سعی خواهیم کرد تا آخرین زمان ممکن از روشی خلاق، مانع حذف کامل این رخداد مهم از تقویم سینمایی امسال شویم، اما امسال، خیلی شبیه خودش است و بیش از پیش غیرقابل پیشبینی. چند هفته دیگر با انتخابات هیئت مدیره مواجه هستیم و در کنارش هزار امر غیرمترقبه.
رئیس انجمن عالی هنرها و فنون سینمایی ایران در ادامه میگوید:، اما آنچه مهم است، طراحی و اجرای ساز و کار جدید رأیگیری و شمارش آراست که برایش میکوشیم و اگر بودیم و به سرانجام رسید و شرایط اجازه داد، در صورت وجود اسپانسر، راهی برای برگزاری مراسمی معقول، کمهزینه و نمادین و منطبق با پروتکلهای بهداشتی هم مورد بحث است. حیدری فاروقی در پاسخ به اینکه با توجه به زمانبر بودن این تلاشها برای رسیدن به نتیجه مطمئن آیا برنامه دیگری که به طور قطعی در روز ملی سینما (۲۱ شهریور) برگزار شود، تدارک دیده میشود یا خیر؟ گفت: برای روز ملی سینما در صورت فراهم بودن شرایط و تأیید مراجع بهداشتی مسئول، اگر مراسمی باشد، نمادین، از راه دور و به شکل نوعی بزرگداشت خواهد بود که شکل و اندازه نهایی و تعداد حاضران و مکان آن، طبیعتاً به اولویتهای بهداشتی مربوط خواهد بود. اما اخذ رأی و جمعبندی و اعلام آن به وسیله سایت و اپلیکیشن، در صورت امکان، به هر ترتیب که باشد و اگر میسر شود که ترجیح ماست، حتماً ساز و کاری است که برای اعلام برگزیدگان سینمای ایران، بیش از اینها زمان خواهد برد.
