سرویس فرهنگ و هنر جوان آنلاین: فیلم سینمایی «خروج» آخرین ساخته ابراهیم حاتمیکیا، روز یکشنبه ۲۴ فروردین به عنوان اولین فیلم سینمایی ایرانی با اکران آنلاین روی خروجی دو سامانه اینترنتی قرار گرفت و به سرعت نسخه قاچاق آن سر از سایتهای غیرمجاز دانلود درآورد. مسئله قاچاق «خروج» و آینده اکرانهای آنلاین به سوژه داغ بحثهای سینمایی تبدیل شدهاست. بخشی از سینمای ایران به موفقیت اکرانهای آنلاین امید دارند و آن را راه خروج سینما از رکورد میدانند و عدهای دیگر به آن چندان خوشبین نیستند، حالا قاچاق فیلم خروج همه پیشداوریهای اکران آنلاین را به هم ریختهاست.
«خروج» هرجا بود قاچاق میشد!
پدیده قاچاق فیلم با وجود ضرر اقتصادی سنگینی که به سینما وارد میکند، به خاطر گستردگی شبکه توزیع فیلمهای قاچاق هنوز هم پابرجا و قدرتمند در حال فعالیت است؛ از دستفروشهای کنار خیابان گرفته تا سایتهای اینترنتی و کانالهای تلگرامی که لینک دانلود فیلمها را برای دانلود غیر قانونی منتشر میکنند. حضور فیلمی مانند «خروج» روی اینترنت، این فرصت را به سودجویان داد که نسخه این فیلم را به صورت غیرمجاز برای دانلود ارائه دهند.
محمدمهدی طباطبایی، معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی که دبیرکل ستاد صیانت و مبارزه با تکثیر و عرضه غیرمجاز آثار سینمایی و سمعی و بصری نیز هست، میگوید قاچاق خروج قابلپیشبینی بوده و سازندگان فیلم با وجود آگاهی از چنین خطری حاضر به اکران شدهاند.
طباطبایینژاد در گفتگو با «مهر» میگوید: اساساً پخش آنلاین با این ریسک مواجه است که فیلم به طرق مختلف نشر پیدا کند. بزرگترین پلتفرمهای پخش آنلاین جهان یا سامانههای ویدئو درخواستی دنیا از قبیل نتفلیکس و دیگران هم با همین موضوع مواجه هستند و حداکثر عدم درز فیلم در آن پلتفرمهای به شدت امنیتی کمتر از یک ساعت است؛ یعنی حتی نتفلیکس هم از فیلمها کمتر از یک ساعت میتواند مراقبت کند.
وی ادامه میدهد: یعنی آثار به طرق مختلف یا بهصورت دانلودی یا به صورت تصویربرداری از صفحه و به اشکال مختلف نشر پیدا میکند. پس واقعیتی مبنی بر این وجود دارد که پخش آنلاین به شدت پرریسک است و دوستانی که این تصمیم را گرفتهاند به خوبی آگاهی داشتند که با یک ریسک بسیار بالا عمل میکنند.»
ریسک قاچاق فیلم از پیش از اکران نیز مشخص بود. علی سرتیپی پخشکننده فیلم «خروج» درباره ریسک بالای اکران آنلاین این فیلم گفته بود: «تهیهکننده و کارگردان این فیلم ریسک بزرگی را انجام میدهند و در واقع خطشکنی میکنند و اگر من بودم شاید واقعاً جرئت انجام این کار را نداشتم، ولی از اینکه دوستان اینطور خطشکنی کردند، امیدوارم نتیجه خوبی بگیریم. این کار هم معایبی دارد و هم مزایایی. یک خوبی آن در شرایط فعلی این است که چرخش مالی تولید را از این حالت فریز شده میتواند در بیاورد و دیگر اینکه فشار فیلمهای در اکران مانده را میتواند کم کند.».
اما در زمانی که سینما به خاطر تعطیلی سالنها با مشکل اساسی روبهرو و از چرخه فعالیت خارج شدهاست، اینکه یک گروه فیلمساز پیشقدم شده و حاضر شدهاند فیلم مهم خود را آنلاین اکران کنند، باید به جای تکرار اینکه اکران آنلاین ریسک دارد، از اقدام آنها برای نجات سینما حمایت کرد و حتیالمقدور زمینههای قاچاق و اکران غیرمجاز را گرفت. ساز وکارهای نرم افزاری که سامانههای ارائهکننده برای جلوگیری از کپی فیلم در نظر گرفته بودند، در همان روز نخست اکران آنلاین عملاً نتوانست جلوی قاچاق «خروج» را بگیرد یا کاهش زمان اعتبار لینک تماشای فیلم، موفقیتی در مقابل سودجویان اینترنتی پیدا نکرد.
طباطبایینژاد درباره اقدامات صورت گرفته برای جلوگیری از قاچاق «خروج» میگوید: «من با دوستانم در معاونت فضای مجازی ارشاد تماس گرفتم و آنها هم پیگیر هستند که اگر در سایتهای مجاز و سایتهای داخلی غیرفیلتر بارگذاری شدهباشد، موارد حقوقی را دنبال کنند. این کاری است که از دست ما بر میآید.»
جنگ با لینکهای دانلود
ستاد صیانت اگرچه موظف است از حقوق تولیدکنندگان آثار هنری حمایت کند و از منافع قانونی آنها صیانت کند، ولی در عمل شاهد این کمیته بنا به دلایل متعددی از جمله دسترسی نداشتن به سایتهای فیلتر شده و کانالهای شبکههای اجتماعی، کارایی محدودی در مقابله با پدیده قاچاق دارد. سامانههای ارائهکننده فیلم خروج نیز از ساعتهای گذشته، فعالیت گستردهای را در اعلام سایتهایی داشتهاند که لینک دانلود این فیلم را منتشر میکردند. همچنین چندین کانال تلگرامی از سوی این سامانهها گزارش شدهاست تا جلوی نشر لینکهای دانلود فیلم گرفته شود.
محمدباقر اصغری، مدیر مالکیت فکری ساترا نیز به «فارس» میگوید: برخی در فضای مجازی اقدام به ارائه نسخه غیرقانونی و قاچاق فیلم سینمایی «خروج» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا کردهاند که ساترا در صورت وصول گزارش و درخواست ذی نفعان، در کمتر از یک ساعت برای جلوگیری از ادامه نقض حقوق، وارد عمل خواهد شد.
وی تأکید میکند: «این تصمیم اختصاص به موضوع اکران «فیلم خروج» نداشته و نتیجه هماهنگیهای صورت گرفته، حمایت از حقوق کلیه صاحبان آثار و انتشاردهندگان قانونی است.»
ابهام در آینده اکران خروج
پدیده قاچاق فیلم میتواند به دلیل نبود فرهنگ حمایت از آثار فرهنگی و هنری، به ادامه اکران آنلاین فیلم «خروج» لطمه بزند. انتشار نسخه قاچاق این فیلم هرچند با کیفیت پایین میتواند عدهای را مجاب به استفاده از لینک غیر قانونی کند؛ مسئلهای که بهصورت مستقیم به فروش قانونی این فیلم ضرر خواهد زد. روز گذشته چند رسانه با هشدار نسبت به امکان کاهش فروش «خروج»، جلوگیری از این امر را مستلزم پیگیری قاطعانه مسئله مبارزه با قاچاق فیلم در فضای مجازی عنوان کردند. از این مسئله مهم نیز نباید عبور کرد که ابراهیم حاتمیکیا و سازمان اوج، به دلیل نوع نگاه و جایگاه فرهنگی که در نظام دارند، دشمنان آشکار و پنهان متعددی در داخل و خارج از سینما دارند و همین موضوع احتمال انتشار عامدانه نسخه قاچاق «خروج» برای ضربه به حاتمیکیا و اوج را متصور میکند.
از مسولان محترم سینما می خواهم برای ما که در امریکا زندگی می کنیم و می خواهیم فیلم خروج یا فیلم های خوب را از اینترنت ببینیم چه راهی وجود دارد، میتونیم با pay pal پول دیدن فیلم را بدهیم و یا دی وی دی اون را میتونیم درون امریکا سفارش بدهیم، اگر هم بتوانیم دانلود کنیم ولی اول پولش را بدهیم. 
