جواد محرمي
استفاده حميد هيراد، خواننده موفق اين روزهاي عرصه موسيقي از چند شعر بهطور تركيبي در ترانههايش باعث شد تا كمپيني از سوي برخي شعرا در اعتراض به او و نيز سرقت ادبي شكل بگيرد.
كشيده شدن ماجراي سرقت ادبي و كمپين شاعران در اعتراض به اين مسئله حتي به اخبار پربيننده 20:30 تلويزيون هم كشيده و منجر به واكنشهاي ديگري در اين رابطه شد. عليرضا قزوه، يكي از شاعراني بود كه به حمايت از حميد هيراد در فضاي مجازي مطلبي غافلگيركننده نوشت و اخيراً نيز محمدرضا تركي طي يادداشتي به اين مسئله واكنش نشان داده است. تركي در يادداشت خود به اين مسئله اشاره كرده كه يادمان نميآيد شاعران براي افشاي سرقت چند بيت شعر كار را به 20:30 بكشانند!
وي مينويسد: پيش از اين شاعران در مواجهه با اين پديده يا با بزرگواري و مزاح از كنار آن ميگذشتند يا در كتابهاي علمي كه در زمينه سرقت مينوشتند، به آن ميپرداختند. در خاطر نداريم كه شاعران براي افشاي سرقت چند بيت طومار بنويسند و كار را به خبر20:30 بكشانند! سرقت شعر امر تازه و مستحدثي نيست و احتمالاً ديرينگي آن به روزگار پديدآمدن شعر در هزارههاي دور بازميگردد.
هر اقتباس، سرقت ادبي نيست
به اعتقاد اين شاعراز زمانی که پاي ترانهسرايي بهعنوان يك كاسبي در عرصه شعر باز شد و برخي جنبههاي اخلاق شاعرانه را كه از جنس حكمت بود زير سؤال برد!
تركي ميافزايد: بارها در مجامع ادبي شاعران جواني را ديدهام كه چنانكه افتد و داني، شعر ديگران را به نام خود خواندهاند و با تشويق ديگران روبهرو شدهاند و استاداني را هم ديدهام كه با اينكه متوجه اين كار زشت و جاهلانه شده بودند، با بزرگواري و كرامت به رويشان نياوردند و شخصيت طرف مقابل را به خاطر خطايي جاهلانه خرد نكردند و آبروي او را نبردند. بعضي از همان شاعران جوان مقلد بعداً، شايد به دليل همين برخورد كريمانه، چون دانستند كه از اين راه به جايي نميرسند با تلاش و كوشش شاعراني شدند كه امروز شايد حرفي براي گفتن دارند! بارها پيش آمده كه كساني شعر ناقابلي از اينجانب را به نام خود در اينجا و آنجا خوانده يا منتشر كردهاند، اما من نهتنها برافروخته نشدهام كه در دلم يواشكي قند هم آب شده، چون احساس كردهام آن شعر دستكم ارزش سرقت داشته و كسي آن را ابزار ابراز وجود كرده است. اين اتفاق حتماً براي ديگران هم پيش آمده و شايد براي ديگران به دليل مرغوبتر بودن شعرشان بيشتر پيش آمده باشد!
به اعتقاد اين شاعر بايد توجه داشت كه هر اقتباس و تضميني سرقت ادبي مذموم نيست و قدما بابهاي مفصلي در باب توارد پرداختهاند. در بسياري موارد شهرت يك بيت در حدي است كه تضمين آن در يك سروده ديگر، چون همه از پيشينه آن باخبرند، شائبه هرگونه سرقت را از ميان ميبرد. نكته مهم ديگر اين است كه در كشور ما حق مؤلف و كپيرايت به صورت فرهنگ عمومي جانيفتاده و حتي قوانين حقوقي ما نيز در اين زمينه دقيق، جامع و مانع نيستند. در چنين فضايي خيلي دور از ذهن نيست كه خواننده يا آهنگساز جواني انواع اقتباس از شعر ديگران را مجاز و مباح بشمرد و ناخواسته دست به كارهايي بزند كه از نظر ديگران سرقت ادبي شمرده ميشود.
قزوه پشت هيراد درآمد
از سويي ديگر مدير مركز آفرينشهاي ادبي حوزه هنري نيز با مسئول دانستن دفتر شعر و موسيقي وزارت ارشاد در دادن مجوز به اشعار حميد هيراد گفت: ايشان ادعاي شاعري نداشته و اصلاً شيوهاش تلفيق چند شعر است. هر وقت اين شعرها را در كتابي به نام خود منتشر كرد، ميتوان به او تهمت سرقت ادبي زد.
