کد خبر: 899946
تاریخ انتشار: ۲۷ اسفند ۱۳۹۶ - ۲۲:۰۰
نسبت مدرنيسم و جاهليت تكفيري در «به‌وقت‌شام»
مهم‌ترين كاري كه حاتمي‌كيا در فيلم «به وقت شام» انجام داده ارجاعات تصويري درستي است كه حجاب از ماهيت امريكايي تكفيري‌ها برمي‌دارد.
جواد محرمي

مهم‌ترين كاري كه حاتمي‌كيا در فيلم «به وقت شام» انجام داده ارجاعات تصويري درستي است كه حجاب از ماهيت امريكايي تكفيري‌ها برمي‌دارد. كدگذاري‌هاي تصويري كه به غربي بودن ماهيت تكفيري‌ها ارجاع مي‌دهند كم نيستند، براي مثال علاقه تكفيري‌ها به موسيقي«راك» و «هوي متال» كه غربي‌ترين و البته مدرن‌ترين موسيقي قلمداد مي‌شود، ارجاع كاملاً هوشمندانه‌اي است؛ موسيقي‌ای كه گروه‌ها و تفكرات آنارشيسم و نيز موسوم به شيطان‌پرست به آن گرايش دارند. استفاده از مواد مخدر و داروهاي روانگردان از سوي خوانندگان اين سبك همواره مرسوم و معمول بوده است.

در واقع آنچه سبب مي‌شود ماهيت اعمال و رفتارهاي داعش حتي در صحنه واقعي كاريكاتورگونه به نظر برسد، همين الگوگيري از عوالم مدرنيته است. حلول روح جاهليت مدرن غرب در كالبد گروهي به نام داعش در به‌وقت‌شام كاملاً به مخاطب منتقل مي‌شود. در واقع اين در هم تنيدگي تمدن غرب با سلفي‌گري در تمام طول فيلم نشانه‌گذاري شده است. در صحنه سر بريدن در محوطه‌اي كه به لحاظ معماري شباهت زيادي به معماري يونان و روم باستان دارد، اين مفاهيم اثرگذاري ظاهر مي‌شوند. حاتمي‌كيا در واقع خاستگاه تمدني تكفيري‌ها را از اسلام به سمت غرب مي‌برد. يك داعشي در ميداني كه رومي‌هاي باستان در آن برده‌ها را به جان هم مي‌انداختند، پشت دستگاه عظيمي قرار گرفته كه منتهي به باندهاي غول‌پيكر است و موسيقي‌ای كه از آن خارج مي‌شود براي مردان مسلح تهييج كننده است و اين فضاي تبليغاتي را كه همواره مي‌كوشد ريشه جاهليت گروه‌هاي تكفيري را اسلام بنماياند، خط بطلان مي‌كشد.

مخاطب بدون اينكه ديالوگي درباره امريكا بشنود يا تيپ و شخصيتي را به عنوان نماد يا نماينده تفكر غرب مشاهده كند با ارجاعات و كدگذاري‌هاي سينمايي به اين مفهوم ارجاع داده مي‌شود. حاتمي‌كيا در به‌وقت‌شام البته در به كارگيري ديالوگ نيز مانند آثار پيشينش موفق عمل كرده است. او جزو معدود فيلمسازاني است كه در آثارش فضاي پرت ديده نمي‌شود و خودش همواره روي اينكه در حذف پلان‌هاي فيلمبرداري شده بي‌رحمانه عمل مي‌كند، تأكيد دارد. كدگذاري روي ديالوگ‌ها و تصاوير و ارجاعات سينمايي با چنين روحيه و حساسيتي زمينه بروز پيدا مي‌كند. حاتمي‌كيا اولين و شايد تنها فيلمسازي است كه در ايران طراحي استوري‌برد و ترسيم تك تك پلان‌ها برايش جدي است چراكه هيچ تصوير فكر نشده‌اي در فيلم‌هاي او يافت نمي‌شود. او قدرت تصوير و سينما را بيش از هر سينماگر ديگري مي‌شناسد و البته هر قدر كه جلوتر مي‌رود، سينما به عنوان يك هنر و ابزار بيشتر از قبل رام او مي‌شود.

نظر شما
جوان آنلاين از انتشار هر گونه پيام حاوي تهمت، افترا، اظهارات غير مرتبط ، فحش، ناسزا و... معذور است
captcha
تعداد کارکتر های مجاز ( 200 )
پربازدید ها
پیشنهاد سردبیر
آخرین اخبار