محمدصادق عابديني
اعلام ميزان فروش سينماها در سال96 نشان ميدهد با وجود افزايش درآمد فروش، مردم كمتر به سينما رفتهاند و فيلمهاي غيركمدي اغلب فروشی متوسط همراه با ضرر داشتهاند.
در روزهاي پاياني سي و پنجمين جشنواره فيلم فجر، حجتالله ايوبي رئيس وقت سازمان سينمايي، مهمان برنامه هفت با اجراي بهروز افخمي شد. حضور ايوبي در برنامه هفت، باعث بحثهاي چالشي درباره وضعيت سينما در سال 96 شد و بهروز افخمي از ايوبي خواست تا استعفا کند، در مقابل اين پيشنهاد را نيز داد كه اگر فروش سينما در سال 96 به 200 ميليارد تومان برسد، وي استعفا خواهد کرد، ايوبي هم خوشحال از پيشنهاد مجري برنامه هفت تأكيد كرد حتماً فروش سينما از 200ميليارد تومان عبور خواهد كرد. امروز و در آخرين روزهاي سال 96، ميزان فروش سينما اعلام شده، اما نه ديگر خبري از ايوبي است و نه افخمي، تنها چيزي كه باقي مانده اين است كه هنوز رقم فروش سينما به 200ميليارد تومان ادعايي نرسيده و خوشخيالي رئيس وقت سازمان سينمايي براي رسيدن به اين ركورد بينتيجه ماند.
سازمان سينمايي با انتشار گزارشي ميزان فروش سينماها تاپايان امسال را در مجموع 170ميليارد تومان اعلام كرد. طبق اين ميزان فروش سينما نسبت به سال گذشته با 11درصد رشد همراه بوده و آن را ميتوان ركوردي جديد براي سينما اعلام كرد. سال پيش سينماها توانسته بودند در مجموع به ميزان 157ميليارد تومان فروش داشته باشند اما اين تنها بخش مثبت اين گزارش است؛ بخشي كه ميتوان ركوردشكني سينما را ناشي از افزايش قيمت بليت دانست و در مقابل با عدد واقعيتر ميزان مخاطبان و تماشاگران سينما روبهرو شد. رقمي با افت 11درصدي كه نه تنها رونق سينمايي مدنظر ايوبي را برآورده نكرده بلكه شيب نزولي آن حكايت از وضعيت بد اقتصادي سينماي ايران دارد.
آن سوي سكه يك ركوردشكني
سال 96 براي سينماها با افزايش قيمت بليت همراه بود. افزايش 20 درصدي قيمت بليت سينماها البته اعتراضهايي را به همراه داشت ولي با پايان تعطيلات نوروزي مشخص شد با افزايش قيمت بليت، درآمد سينماها رشد داشته است اما در دو هفته اول سال تعداد كساني كه به سينما رفته بودند در مقايسه با سال قبل از آن با يك كاهش چشمگير روبهرو شد. دو هفته اول امسال741هزارو944 نفر از فيلمها ديدن كردند كه نسبت به سال گذشته با افت227هزارو487 نفر مخاطب مواجه شد.
سال بد سينما از همان روزهاي اوليه سال 96 خودش را نشان داد. فيلمهاي نوروزي 96 شامل خوب بد جلف، گشت2، سه بيگانه، ماجراي نيمروز، آباجان و يك روز بهخصوص، شامل 3 فيلم كمدي بودند؛ فيلمهايي كه سهم اصلي فروش سينما را در دست داشتند. در روزهايي كه مردم كمتر به سينما ميرفتند، سال 96 سال رونق فيلمهاي كمدي شده بود، سينماي كمدي چند ركوردشكني را به همراه داشت. اين ركوردشكنيها به معناي رونق يافتن سينما نبود چون ساير ژانرها با ضرر و زيان روبهرو ميشدند و كسي از اين وضعيت راضي نبود.
يك توئيت افشاگر
با اعلام ميزان فروش سينماها در سال 96، سيدمحمود رضوي تهيه كننده سينما در توئیتي نوشت: «از مجموع فروش 170ميلياردي سينماي ايران تا بهمن 96، 102ميليارد تنها متعلق به هفت فيلم كمدي صدر جدول فروش بوده و 15فيلم بعدي جدول فروش جمعاً 46ميليارد تومان فروش داشتهاند و 60 فيلم بعدي تنها حدود 22ميليارد، اين يعني حداقل 60فيلم در اكران منتضرر شدهاند، اين داستان سالهاست در حال تكرار است.» ضرر، واژه بدي براي هر فعاليت اقتصادي است؛ واژهاي كه گويا با سينماي ايران قرابت نزديكي پيدا كرده است. امسال فيلمهاي ژانر اجتماعي، كودك و همه ژانرهای غيركمدي، مزه تلخ ضرر را چشيدهاند.
زماني رسيدن به فروش بالاي يك ميليارد تومان براي يك فيلم سينمايي به معناي اين بود آن فيلم وارد سوددهي شده و نامش در باشگاه ميليارديهاي سينما ثبت ميشد. افزايش قيمت بليت سينما در سالهاي اخير عضويت در باشگاه ميليارديها را آسان كرده و خيلي از فيلمها از مرز فروش يك ميليارد عبور ميكنند، حتي ركوردشكني هم چندان سخت نيست و امسال شاهد ركوردشكنيهاي متعدد بوديم. تنها مسئلهاي كه باعث ضرر سينما شده، نرفتن مردم به سينماست. مردم به سينما نميروند و اگر هم بروند فقط سراغ كمديها ميروند. همين اصل ساده باعث افزايش علاقه به ساخت فيلم كمدي شده و خالتور بودن يكي از گزينههاي تضمين فروش شده است.
سينماي مستقل و بخش خصوصي قرباني ميشوند
اگر در ايتاليا و امريكا صحبت از مافيا به معناي انجام فعاليتهاي غيرقانوني مانند فروش مواد مخدر تفسير ميشود، در سينماي ايران واژه مافيا مترادف وضعيت اكراني است كه برخي از دفاتر پخش فيلم آن را رقم زدهاند. چند تهيهكننده تا امروز درباره مافياي پخش فيلم صحبت كردهاند و انگشت اتهام خود را متوجه يك دفتر خاص كردهاند؛ دفتري كه اتفاقاً فهرستي از پرفروشترين فيلمهاي سينما را در اختيار دارد. گفته شده لابي اين دفتر پخش براي يك فيلم كمدي كه طي نيمه اول سال جاري روي پرده رفت، باعث شد تا فرصت اكران چند عنوان فيلم بسوزد و در نهايت در اواخر امسال فشار سنگيني براي اكران فيلمها به وجود آمد و تعداد زيادي فيلم در فرصت محدودي اكران شدند. سينماي مستقل كه خيلي كم پيش ميآيد با آن دفتر سينمايي خاص كار كند، در رقابتي نابرابر تعداد پايينی سالن و سانسهاي مرده را در اختيار داشت در حالي كه سالنهاي اصلي سينما و بهترين سانسهاي اكران در اختيار چند فيلم خاص بود.
اظهارات اميرحسين شريفي، تهيه كننده سينما در برنامه تلويزيوني شبهاي شفاهي، نشان دهده اوج بحراني است كه سينماي ايران با آن دست و پنجه نرم ميكند، اين تهيه كننده با نام بردن از تعدادي از تهيهكنندگان نامدار سينما كه سالهاست از گردونه توليد خارج شدهاند، اين اتفاق را ناشي از عدم رعايت عدالت در قراردادهاي اكران دانست. نگاهي به آخرين جدول فروش سينما كه در هفته پيش منتشر شد نشان ميدهد فيلمي مانند «آيينه بغل» كه جريان ساخت و اكران آن نماد كاملي از برخورداري از يك رانت سينمايي است با وجود گذشت 12 هفته از اكران، داراي 130 سالن سينماست در حالي كه فيلم «مادري» در هفته اول اكرانش كه مهمترين زمان اكران است، صرفاً 21 سالن را در اختيار دارد.
چيزي كه در سينماي ايران خودش را نشان داده اين است كه يك فيلم براي فروش بايد يا كمدي باشد يا اينكه با يك دفتر پخشكننده خاص همكاري داشته باشد يا در نهايت اگر هيچ كدام از اينها را نداشت، منتظر معجزه بماند تا صبح دولتش بدمد!
