مهدی فتحی
بانك مركزي از امروز و همزمان با ۱۷ بهمنماه، طرح پيشفروش سكه در سراسر كشور را در هزار و 312 شعبه منتخب بانك ملي آغاز ميكند. متقاضيان ميتوانند با مراجعه به اين بانكها سكههاي تمام بهار آزادي را با در نظر گرفتن بازده حداقل 15درصدي پيش خريد كنند و سكههاي خود را حداقل شش ماه بعد تحويل بگيرند.
اين اقدام در حالي صورت ميگيرد كه از يكسو همچنان بازار دلار پرمتقاضي است و از سوي ديگر قيمت طلا در جهان به تدريج بالا رفته و بهرغم افت دو روز اخير همچنان هر انس هزار و 330 دلار و 60 سنت در روز گذشته فروخته شد.
مقامات بانك مركزي افزايش قيمت هر اونس جهاني طلا و همچنين گراني دلار در بازار داخلي را عوامل اصلي افزايش قيمت سكه ميدانند و معتقدند كه حباب حدود 35 هزار توماني دارد و اميدوارند پيشفروش، باقيمانده حباب موجود را بتركاند. البته همزمان با پيشفروش، عرضه سكه همچنان در بانك كارگشايي و سه روز در هفته ادامه خواهد داشت و طبق آخرين آمارها، تاكنون نزديك به ۲۳۰ هزار قطعه سكه تمام و نيمبهار طي حراجيهاي برگزار شده، به فروش رفته است.
قيمت سكه تا لحظه تنظيم گزارش يكميليونو525 هزار تومان بوده كه ارزش ذاتي آن حدود يك ميليون و 490 هزار تومان است، همين سكه در تيرماه كمتر از يك ميليون 200هزار تومان بوده است.
اداره ريالي و نشر بانك مركزي مدتها بود كه سكه طلا ضرب نميكرد و تنها سكههاي مناسبتي و سفارشي را عرضه ميكرد، اما گراني قيمت سكه و حبابيشدن آن منجر به فعالشدن دستگاه ضرب سكه طلا در ساختمان ابتداي پاسداران شده است.
آنچه بايد براي پيش خريد سكه دانست
افرادي كه قصد شركت در اين پيشفروش را دارند ميتوانند با در دست داشتن كارت ملي به شعب منتخب مراجعه و ظاهراً بدون محدوديت نسبت به خريد اقدام كنند. پيشفروش فقط براي سكه تمام بهار آزادي انجام ميشود و خريدار براساس قيمت فعلي يك ميليون تومان براي هر قطعه پرداخت میکند و تسويه آن آتي خواهد بود يعني در زمان سررسيد تسويه ميشود. در اين پيشفروش هنگام تسويه نهايي تخفيفهايي در نظر گرفته و به نرخ روز تحويل سكه محاسبه و مابهالتفاوت پرداخت ميشود. براي سررسيد، دو دوره ششماهه و يكساله تعيين شده كه براي شش ماه تخفيف 4درصدي و در يكسال تخفيف ۹درصدي تعلق ميگيرد.
آنطور كه رحيمي – مدير كل ريالي و نشر بانك مركزي- اعلام كرده است، اكنون يك ميليون تومان از خريدار دريافت ميشود با توجه به تخفيفهاي در نظر گرفته شده، تحولات و شاخصهاي پيشبينيكننده بازار ميتوان در زمان سررسيد بازده سود ۱۵درصدي را حتي اگر فرض كنيم كه قيمت سكه در سررسيد يكساله نسبت به نرخ فعلي ثابت باقي بماند، دريافت كرد. اين در حالي است كه طبيعتاً در صورت افزايش ارزش روز سكه در موعد تحويل ميزان بازده و سود بيشتر خواهد بود، با اينكه در سالهاي قبل نيز بانك مركزي براي پيشفروش سكه اقدام كرده بود ولي در دور جديد يك تفاوت عمده دارد، اينكه قبلاً قيمت سكه در زمان پيشخريد به صورت قطعي بود، اما در طرح جديد قيمتها با تخفيف (4درصدي براي تحويل شش ماهه و 9درصدي براي خريد با تحويل يكساله) در نظر گرفته شده و به نرخ روز تحويل محاسبه و مابهالتفاوت دريافت ميشود.
بنابراين يكي از مهمترين نقاط ضعف اين پيشفروش احتمالاً همين ابهام در قيمت است، به علاوه نقطه پرابهام ديگر كه به عنوان عوامل خارجي ميتوان به آن اشاره كرد، روند نامعلوم قيمت طلا در بازارهاي جهاني است.
نظر كارشناسان چيست؟
برخي كارشناسان بر اين باورند كه اهداف احتمالي ناشي از پيشفروش سكه به دليل نوع عرضه محقق نميشود.
يك كارشناس اقتصاد سياسي در اينباره معتقد است: ميردامادنشينان با پيشفروش سكه احتمالاً سه هدف 1- تغيير محاسبات ارزش ذاتي ارز و نرخدهي از سكه به ارز 2- جمعكردن نقدينگي يا كاهش سرعت گردش پول براي كاهش تنش بازار ارز و 3- كشيدن ترمز تورم انتظاري، انباشته و كاهش حباب سكه را دنبال ميكنند. هدف اول احتمالاً محقق نخواهد شد، چون بازار ميداند كه دست دولت در ارز بسته و در طلا بازتر است. پس تصور بازار از نرخ سكه جداي از نوسان اونس بيشتر ارز به طلاست نه طلا به ارز.
وي بر اين باور است كه هدف دوم بسيار محل بحث است، زيرا اگر هدف جمعآوري نقدينگي است بايد پيشنهاد روي ميز جذاب باشد. در اين مورد ابهام قابل توجهي وجود دارد.
وي همچنين درباره تحقق هدف سوم معتقد است: بهرغم آنكه به عنوان هدف رسماً اظهار ميشود، طبعاً آنقدرها هم جدي نيست. سكه اثري بر تورم ساير كالاها ندارد و حبابدار بودن آن چندان مهم نيست. اگر روي تقاضاي مصرف سكه متمركز شويم، احتمالاً كالايي با كشش قيمتي بيشتر از يك است.
نكته بعدي نقش كمرنگ اين ايده براي جمعآوري نقدينگي است، زيرا اگر هدف جمع كردن 10درصد از نقدينگي خارج از حسابهاي يكسال به بالا باشد، بايد عددي حدود 50هزار ميليارد تومان جمع شود. در حالي كه در كشوقوس بحران قبل در قالب پيشفروش جمعاً 15 هزار ميليارد تومان از محل فروش سكه جمع شد.
در اين ميان يك فعال بازار سكه آتي نيز در اينباره گفت: برخلاف آنچه تاكنون بوده بانك مركزي به جاي تعيين نرخ و قيمت سكه تلاش كرده به گونهاي پيشفروش كند كه نرخ سود سرمايهگذاري را در اين بازار كنترل كند و بيشتر از نرخ سود بانكها نشود. از اين رو بعيد است كه افراد فعال در بازار سكه از اين طرح استقبال كنند.
قيمت جهاني طلا هم كاهش يافت
پس از انتشار آمارهاي قوي از بازار كار امريكا در اواخر هفته گذشته كه احتمال افزايش بيشتر نرخ بهره در امريكا را بالا برد، قيمت طلا امروز با كاهش مواجه بود. به گزارش رويترز، قيمت هر اونس طلا امروز با 0/2 درصد كاهش به هزار و 330 دلار و 60 سنت رسيد. قيمت فلز زرد روز جمعه 1/2 درصد كاهش داشت كه بيشترين افت يكروزه از 7دسامبر تاكنون بود. قيمت طلا همچنين در طول هفته گذشته بيشترين افت هفتگي را از هفته منتهي به 8 دسامبر تجربه كرد.
بارناباس گان، تحليلگر او سيبيسي در اينباره گفت: «چشمانداز ما نسبت به قيمت طلا كاهشي است... جو افزايش نرخ بهره به افزايش اشتهاي ريسكپذيري سرمايهگذاران كمك خواهد كرد و اين براي بازار طلا خوب نيست.»
