سمانه حسينزاده
انسان بايد به اين نكته توجه داشته باشد كه اموالش را از راه حلال به دست آورده يا از راه حرام. غذايي كه انسان ميخورد از همان پولي است كه براي به دست آوردنش زحمت كشيده است و حالا اگر آن پول را از راه حلال به دست آورده باشد در زندگياش اثرات مثبتي ميگذارد و اما اگر از راه حرام به دست آورده باشد زندگياش را به نابودي خواهد كشيد. خداوند در سوره عبس آيه 24 ميفرمايند: انسان بايد به غذايش نگاه كند.
امام صادق(ع) ميفرمايند: هركس بخواهد دعايش مستجاب شود، بايد كسب خود را حلال كند و حق مردم را بپردازد. دعاي هيچ بندهاي كه مال حرام در شكمش باشد يا حق كسي بر گردنش باشد، به درگاه خدا بالا نميرود.
دهاني كه لقمه حرامي را بلعيده باشد، نميتواند صوت دعايش را به عرش برساند. حالا دعاي كميل را بهتر ميفهمم، آن فرازي كه از خداوند ميخواهيم، اللهم اغفر لي الذنوب التي تحبس الدعاء: خدايا، آن دسته از گناهانم را كه باعث ميشود دعايم حبس شود ببخش.
حكايتي تمثيلي هست كه قديمها والي يك شهر بسيار دوست داشت مردم را وادار به حرامخواري كند. روزي مباشرش راهي براي او پيدا ميكند و به او ميگويد: به مردم بگوييد هر فردي 10 هزار درهم براي ماليات بايد بپردازد. وقتي اين خبر به گوش مردم ميرسد همه آنها اعتراض ميكنند كه اين مبلغ را ما نميتوانيم بپردازيم. مباشر كه فرد زيركي بود به والي ميگويد اين بار بگوييد كه من تصميم گرفتم ماليات كمتري از شما بگيرم و آن هم اين است كه هر فردي يك عدد تخممرغ در وسط شهر بگذارد. مردم با خوشحالي تمام از اينكه ماليات بسيار كمي ميپردازند سريعاً تخممرغها را در وسط شهر جمع كردند. روز بعد او به مردم ميگويد كه من از تخممرغها هم ميگذرم و هر كس برود و تخممرغ خودش را بردارد. در اين هنگام است كه با جابهجا برداشتن تخممرغها توسط مردم، همه آنها به صورت ناخواسته مال حرام را وارد زندگي خود كردند و بعد از آن بود كه دستورات اشتباه والي، به راحتي اجرا ميشد. در واقع ورود مال حرام در زندگي مردم موجب اشتباهات و گناهان ديگر شد.
امروزه نيز بسياري از افراد ناخواسته دچار حرامخواري ميشوند. قيمت اجناس طوري تنظيم شده است كه در هر صورت، فروشنده يا خريدار بدهكار ميشوند ولي بدون تصفيهحساب يا طلب حلاليت از هم جدا ميشوند. به طور مثال قيمتي كه روي كالايي درج شده 2995 تومان است، حال نه فروشنده حاضر است از خرده پولش بگذرد و نه خريدار 95 توماني دارد كه به او بدهد.
خداوند در قرآن كريم ميفرمايد: «از آنچه كه حلال و پاك است استفاده كنيد كه اينها از طرف پروردگارتان به شما روزي رسيده است.» پدر خانواده كه خود به دنبال كسب روزي حلال است بايد به فرزندان خود بياموزد كه چگونه به دنبال مال حلال باشند. او بايد به فرزندانش بياموزد كه خيانت در اموال و امانت مردم، گناه و حرام است و انسان را به فقر مبتلا ميكند. خداوند در سوره مباركه عبس آيه24 ميفرمايد: «فلينظر الانسان إلي طعامه»: پس آدمى به طعام خود بنگرد.
بايد حلال و حرام را به فرزندانش بياموزد و اين شعار را كه از كالا تعريف نشود، عيب كالا مخفي نشود را به آنان يادآوري كند تا خدايي ناكرده به دروغگويي دچار نشوند. اينكه خداوند اين همه تأكيد بر دوري از مال حرام كرده است، به اين خاطر است كه خوردن مال حرام با سعادت و كمال انساني سازگاري ندارد و باعث هلاكت انسان خواهد شد و در نسل انسان نيز اثرات نامطلوبي به جاي خواهد گذاشت.
در حديث زيبايي از رسول خدا(ص) نقل شده است: «انسان شقي در شكم مادرش شقي است و انسان سعيد و خوب در شكم مادرش خوب است.» انسان بايد توجه داشته باشد كه غذايي كه ميخورد نه تنها در زندگي او اثر ميگذارد بلكه در نسلش نيز اثر خواهد گذاشت و او سرنوشت جنيني كه در شكم همسرش است را به سمت خوشبختي يا بدبختي سوق خواهد داد.
بهتر است كه همه ما بدانيم، برداشتن از مال مردم كه حقالناس و حرام است، نه تنها روزي ما را زياد نميكند، بلكه وبالي بر گردنمان ميشود. در واقع به قول معروف اين پولها خوردن ندارد. امام هادي(ع) فرمودهاند: «به راستي كه حرام، افزايش نمييابد و اگر افزايش يابد، بركتي ندارد و اگر انفاق شود، پاداشي ندارد و اگر بماند، توشهاي به سوي آتش خواهد بود.» براي افزايش روزي، بهتر است راههايي كه در احاديث به آن اشاره شده را امتحان كنيم: سحرخيز باشيم، نماز اول وقت بخوانيم، براي به دست آوردن روزي حلال دعا كنيم، صله رحم كنيم. هيچ وقت از خاطر نبريم كه پرداختن خمس و زكات واجب است و به روزي انسان بركت ميدهد. اخلاق خوش داشته باشيم. افرادي كه براي خريد به بازار ميروند هميشه به سمت فروشندههايي ميروند كه اخلاق خوبي داشته باشند تا آنها با آرامش خريد كنند و همين امر، موجب افزايش روزي ميشود. از همه مهمتر، گناه نكنيم. خداوند در سوره مباركه طلاق ميفرمايند: «اگر تقوي داشته باشيد و گناه نكنيد، از جايي كه فكرش را نميكنيد، به شما روزي ميدهم.»
روزي شيخ انصاري (ره) به يكي از دوستانش مختصر پولي داد تا نان بخرد. وقتي برگشت شيخ ديد حلوا هم گرفته و روي نان گذاشته است. به او گفت: پول حلوا را از كجا آوردي؟ گفت: به عنوان قرض گرفتم. شيخ فقط آن قسمت از نان را كه حلوايي نبود خورد و گفت: من يقين ندارم براي اداي قرض زنده باشم. روزي همان طلبه پس از سالها به نجف آمد و خدمت شيخ رسيد و عرض كرد: چه عملي انجام داديد كه به اين مقام رسيديد و خداوند شما را موفق نمود كه اكنون در رأس حوزه علميه قرار گرفتهايد؟ شيخ گفت: چون من جرئت نكردم حتي نان زير حلوا را بخورم، ولي تو با كمال جرئت نان و حلوا را تناول نمودي.
بدن انسان نياز به مواد غذايي دارد ولي هر انسان مؤمن و خداشناسي دقت دارد كه نبايد با هر غذايي نيازش را برطرف كند و در آخر، لازم به ذكر است كه گاهي انسان مال حلال و درآمد حلالي به دست ميآورد ولي با پرداخت نكردن خمس، باز هم مصداق كساني خواهند شد كه مال حرام ميخورند. خدا همه ما را از روزي حلال بهرهمند كند.
