
نويسنده: محمدرضا هاديلو
با اين که مطالب زيادي در مورد پتانسيل هاي موجود در استانهاي ايران در زمينه گردشگري و جذب توريست منتشر شده است اما حقيقت ماجرا اين است که ميزان سفرهاي داخلي شهروندان ايراني آنقدر کم شده که ديگر نمي توان به بررسي علل و عوامل عدم ورود توريست به کشور را جزو اولويت ها قرار داد و به آن پرداخت.
هتل هاي بي رمق
افزايش قيمت ها و بالا رفتن هزينه هاي سفر موجب شده تا بخشي از جامعه به کلي مقوله مسافرت و اقامت چند روزه در شهري ديگر را از سبد خانواده خارج کنند و گروهي هم به همان سفرهاي کوتاه مدت ولي بي کيفيت قانع باشند.در همين راستا مي توان پيش بيني کرد واحدهای خدماتی گردشگری برای این که مشتریهای خود را در سال آینده از دست ندهند و گرفتار افزایش قیمت نامتعارف نشوند، کیفیت خدمات را پایین نگه دارند که با این کار، استاندارد سفرهای داخلی نیز بیش از این زیر سوال میرود.
کافيست سري به اصفهان و مشهد و شيراز و تبريز بزنيم که بخش زيادي از اقتصاد شهر به وجود هتل ها و گردش مالي آنها بستگي دارد. با اين وجود از رونق افتادن هتل ها خبر ناگواريست که مي تواند دل اقتصاد ملي را هم به درد آورد.در همين رابطه رییس جامعه هیات مدیره هتلداران ایران در مورد پیش بینی هایی که این روزها در مورد افزایش قیمت در بخش اقامت انجام می شود، مي گويد: "افزایش نرخی که هتلها در این چند سال داشتهاند ناشی از تورم و هزینهای تحمیلی بوده است، چرا که حاشیه سود هتلها به خاطر افزایش دستمزدها، مالیاتها و هزینههای جاری، به نسبتِ سالهای گذشته کمتر شده و هر سال هم کمتر میشود."
جمشید حمزه زاده با اشاره به راهکارهای برون رفت از این معضل ادامه مي دهد: " ما در دیدارهایی که با مسوولان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و نمایندگان مجلس داشتهایم، بارها راهکارهایی را مطرح کردهایم تا علاوه بر نجات هتلهایی که در آستانه ورشکستگی قرار گرفتهاند، نرخ خدمات سفر را کاهش دهیم، اما هنوز راه به جایی نبردهایم.
"وي مي گويد: " کشورهای موفق در گردشگری براساس برنامهای منسجم همواره با کاهش عوارض و مالیات سعی میکنند از صنعت گردشگری حمایت کنند، درحالی که هتلهای ما به خاطر انواع مالیاتها، عوارضها و جریمهها، هر سال بیرمق تر شده و در آستانه ورشکستگی قرار گرفتهاند."به گفته ایشان مالیاتهای سنگینی که به واحدهای اقامتی تحمیل می شود، ۳۰ تا ۳۵ درصد نرخ اقامت را گرانتر کرده است.
برنامه اي براي گردشگري نداريم
اواخر شهريور ماه بود که سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اعلام کرد؛ ۹ میلیون و ۱۹۶ هزار و ۱۴۰ نفر در سال گذشته از ایران به خارج سفر کردند که در مقابل کمتر از ۵ میلیون گردشگر خارجی به ایران سفر کردهاند.همچنین اعلام شد که سفر ایرانیها در پنج ماه نخست امسال در مقایسه با مدت زمان مشابه سال گذشته، ۲۰.۹ درصد رشد داشته و جمعیتی در حدود ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در پنج ماه نخست امسال از ایران خارج شدهاند که این تعداد در مدت زمان مشابه سال گذشته کمتر از سه میلیون نفر بوده است.
با اين اوصاف و با توجه به آمارها ، اگر از سفر قشر متوسط و ضعيف جامعه در داخل ايران چشم پوشي کنيم، به معضل ديگري مي رسيم و آن هم اختلاف فاحش ميزان افزايش چشمگير تورهاي خروجي نسبت به تورهاي داخلي است که پاسخ آن را بايد در بالا بودن قیمت تمامشده سفر در ايران نسبت به استانداردهای جهانی جستجو کرد.البته چند روز پيش بود که معاون گردشگری کشور با ابراز تأسف نسبت به افزایش تورهای خروجی، از اجرای برنامهای خبر داد که هدف آن، برقراری تعادل بین سفر گردشگران خارجی به ایران و خروج مسافر از کشور است و گفت: "ما تمام مشوقها را به سمت گردشگران ورودی و داخلی خواهیم برد و شرایط برای آژانسهای خروجی سختتر خواهد شد.
محمد محب خدایی با انتقاد به آمار سفرهای خروجی، ادامه داد: "آقای رییس جمهور هم نسبت به این آمار که بیشتر از جمعیت مسافران ورودی به ایران است حساس شدهاند. برنامه ما این است که مشوقها را به سمت گردشگران ورودی ببریم. برای همین میز مخصوصی را به تمام کشورهای هدف اختصاص دادهایم و تجربیات متعدد گذشته را به نقشه راه تبدیل کردهایم."خوب است بدانيم در حال حاضر حدود ۴۷۰۰ آژانس در کشور موجود است که حدود ۱۰۰ دفتر، گردشگر به ایران وارد میکنند، آن هم در شرایط سخت و با پرداخت مالیاتهای سنگین و تقبل هزینههای نمایشگاهی که در حدود ۱۳۰ درصد سفر به ایران را گران کرده است.
معاون گردشگری کشور هم با بيان اينکه این سوال مهمی است که بدانیم کشور ما چقدر برای جذب گردشگر برنامهریزی کرده است، تاکيد کرده: "ما حتی برای جذب گردشگر مذهبی هم برنامه کاملی نداریم. این خیلی بد است که آژانسهای ما به جای توجه به ظرفیتها، فقط دنبال خروجی مسافر از کشور هستند."
هتل ها رستوران هايي براي خواب!
قیمت تمامشده سفر در کشور ما بسیار بالاتر از استانداردهای جهانی است. اين را کارسناسان گردشگري مي گويند. امید شیوا، که سالهاست در اين عرصه فعاليت مي کند ، میگوید: "این موضوع مهمترین دلیلی است که باعث میشود سفر خارجی بیشتر به نفع مسافران نوروزی باشد."
از نظر او هزینه اقامت مهمتر از هزینه رفتوآمد است و باعث میشود هزینه سفر داخلی بیشتر از سفر خارجی یا فقط کمی کمتر ارایه شود، درحالیکه از نظر امکانات و سرویس پذیرایی پایینتر است: «با همان هزینهای که میتوانید در یک هتل ٤ستاره در داخل کشور اقامت کنید، میتوانید در کشورهای اطراف در هتلی مانند آن اقامت کنید. این نکته را هم باید مورد توجه قرار دهیم که امکانات آن هتلها و خدمات و سرویسهای پذیراییشان بیشتر و بهتر است. ضعف و کمبود نیروی انسانی و عدم آموزش در هتل هاي داخلي و همچنین ارایهنشدن تجهیزات هتلداری و پذیرایی مناسب باعث میشود برخی ترجیح بدهند به سفرهای خارجی بروند.»
هتلها هزینه اقامت را بالا میبرند اما امکانات جانبی را که معمولا در هتلهای خارجی عرضه میشوند، ارایه نمیدهند و عمده خدمات در اتاقی برای خواب و رستوران خلاصه میشود. بي شک وقتی کسی هتل را برای اقامت شبانه انتخاب میکند انتظار خدمات دیگری غیر از خواب و خوراک دارد که هتلهای خارجی به این مسأله توجه و جذابیتهای بیشتری برای مسافر ایجاد میکنند، درحالیکه هتلهای داخلی حتی امکاناتی مانند نمایش، موسیقی و محیط دیدنی ندارند و این مسأله جذابیت سفر داخلی را کممیکند.