محمد بابایی
نیروهای مقاومت سرانجام آخرین شهر مهم در کنترل داعش در سوریه را آزاد کردند تا هم میخ نهایی را بر تابوت این گروه تروریستی بکوبند و هم حلقه نهایی کریدور مقاومت را تکمیل کنند. همزمان با این تحولات میدانی وزرای خارجه سه کشور ایران، روسیه و ترکیه در سوچی گردهم آمدند تا درباره سوریه پس از داعش مذاکره کنند.
نیروهای ارتش سوریه و متحدانش روز یکشنبه موفق شدند شهر البوکمال واقع در حومه استان شرقی دیرالزور را آزاد کنند. این شهر که درست در پنج کیلومتری مرز عراق واقع شده آخرین شهر مهمی بود که در کنترل داعش بود. نیروهای مقاومت چند روز قبل به این شهر رسیدند و طی این مدت چندین بار بعضی مناطق دست به دست شد، اما روز گذشته داعش به صورت کامل در این شهر شکست خورد و بدین طریق تاریخ این گروه تروریستی در سوریه تمام شد. هرچند ناظران معتقدند بعضی سلولهای داعش همچنان فعال هستند و فعال باقی خواهند ماند و احتمال میرود این گروه پس از اینکه کنترل زمینی خود را از دست داد، دست به عملیاتهای چریکی علیه نیروهای مقاومت بزند.
تولد کریدور مقاومت
آزادسازی البوکمال صرفاً به معنی پایان داعش در سوریه نیست بلکه از اهمیت تاریخی در صحنه ژئوپلتیک منطقه برخوردار است. با تسلط نیروهای مقاومت بر این شهر علناً محور مقاومت روی زمین و در یک گستره بزرگتر جغرافیایی از تهران تا بیروت وصل میشود. در طول دو سال گذشته بسیاری از مقدمات این مسیر زمینی در عراق و سوریه فراهم شده بود و تنها آزادسازی البوکمال باقی مانده بود تا این مسیر تکمیل شود. این نتیجه در حالی به دست میآید که اساساً جنگ سوریه و هجوم داعش به عراق برای تضعیف و از بین بردن محور مقاومت طراحی و اجرا شد. ناظران معتقدند با این تحولات نظم جدید منطقهای در حال شکلگیری است که مدیریت آن در دست تهران قرار دارد. جوشا لندیس، رئیس مرکز مطالعات دانشگاه اوکلاهمای امریکا که از نزدیک تحولات منطقه بهویژه سوریه را دنبال میکند به بیبیسی گفت: «این طرح امنیتی جدیدی است که ایران به شدت برای آن جنگیده و امروز در دسترس است. این بدان معنا است که ایران میتواند با اسرائیل مقابله کند. این بدان معنا است که ایران میتواند مسیرهای تجاری، بزرگراهها و مسیرهای زیارتی و همچنین خطوط لوله نفتی ایجاد کند که تا سواحل مدیترانه کشیده شود. این به معنای آن است که ایران دیگر از خاورمیانه خارج نمیشود.»
تحولات دیپلماتیک
درست در همان روزی که نیروهای مقاومت موفق شدند آخرین شهر در کنترل داعش را پس بگیرند وزرای سه کشور ایران، روسیه و ترکیه گردهم آمدند تا درباره سوریه گفتوگو کنند. این نشست یک روزه در آنتالیای ترکیه برگزار شد. محمدجواد ظریف درباره این نشست گفت:«این نشست برای تکمیل بیانیه سران در نشست سوچی تشکیل شده تا زمینه موفقیتآمیز نتایج دیدار رؤسای جمهور فراهم شود». روز چهارشنبه حسن روحانی، ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان رؤسای جمهور سه کشور در شهر سوچی سوریه دیدار خواهند کرد و احتمال میرود به توافقی مهمی درباره سوریه دست پیدا کنند. وزیر خارجه ایران درباره نشست روز چهارشنبه گفت: «رؤسای جمهور کشورهای ایران، روسیه و ترکیه تصمیم گرفتهاند برای پیشبرد این روند و بررسی روشهایی که بتواند با اجماع مردم سوریه، آینده بهتری را با همراهی و هماهنگی برای وحدت ملی فراهم کند، روز چهارشنبه در شهر سوچی روسیه اجلاسی در سطح سران داشته باشند.» نشست چهارشنبه آتی رؤسای جمهور سه کشور حاصل چندین ماه مذاکرات آستانه است.
مذاکرات آستانه پس آزادسازی حلب در حدود 11 ماه قبل شروع شد و توانسته تا حدود قابلتوجهی در کاهش تنشها در بخشهایی از سوریه موفق باشد و همچنین علناً امریکا را از روند مذاکرات سیاسی سوریه به حاشیه براند و مذاکرات موازی ژنو را تحتالشعاع قرار دهد. مذاکرات ژنو که از طرف دولتهای غربی حمایت میشود چندان خوشایند دمشق و متحدانش بهویژه تهران نبود. در همین رابطه لندیس به بیبیسی گفت: «نشست ژنو که به ابتکار امریکا انجام شد درباره اهمیت گفتوگو درباره نکاتی بود که دیگر با آنچه که در میدان نبرد میگذرد هیچ گونه هماهنگی ندارد؛ درخواستهایی همانند کنارهگیری اسد. هر کسی میداند که این قبیل چیزها دیگر اتفاق نمیافتد. »پایگاه صهیونیستی جروزالمپست نیز نوشت: «مسکو، آنکارا و تهران با این نشست، همگی پیامهای نمادینی را به واشنگتن میفرستند، مبنی بر اینکه امریکا نادیده گرفته میشود و دوران پساداعش احتمالاً بهخوبی توسط قدرتهای منطقهای دیکته میشود.»در همین حال سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نشست روز گذشته در آنتالیا را مثبت توصیف کرد و گفت: «همه مسائل مربوط به بحران سوریه مورد بررسی قرار گرفت.» وی اعلام کرد، در این نشست درباره مسائل مهم توافق شد که رؤسای سه کشور در جریان آن قرار خواهند گرفت.
