فرهاد همتی*
نشست وزرای خارجه 10 کشور عضو اتحادیه جنوب شرق
آسیا موسوم به آ.سه.آن شنبه در پنجاهمین سالگرد تشکیل این بلوک منطقه ای در مانیل پایتخت
فیلیپین گشایش یافت. سنگاپور، برونئی، لائوس، کامبوج و ویتنام سپس به آ.سه.آن پیوستند
و این بلوک 10 عضوی را شکل دادند. دستور
کار نشست وزرای خارجه آ.سه .آن چیست ؟"آ.سه.آن" در پنجاهمین سال تاسیس خود با چه چالشهایی روبرو است ؟
*اهداف و چالشهای نشست وزرای خارجه «آ.
سه .آن»
پایتخت
فیلیپین تا روز سه شنبه شاهد برگزاری کنفرانس وزرا (پی.ام.سی)، هجدهمین نشست وزرای
امور خارجه آ.سه.آن بعلاوه ، هفتمین نشست وزرای خارجه شرق آسیا و بیست و چهارمین نشست
منطقه ای آ.سه.آن خواهد بود.اتحادیه جنوب شرق آسیا موسوم به "آ.سه.آن" در
سال 1967 با هدف اولیه مقابله با گسترش کمونیست ها در ویتنام و شورش های داخلی در مرزهای
این کشورها شکل گرفت.سنگاپور، برونئی، لائوس، کامبوج و ویتنام سپس به" آ.سه.آن
"پیوستند و این بلوک 10 عضوی را شکل دادند.موضوع" آزمایش موشکی کره
شمالی ، اختلاف های مرزی با چین ، مسلمانان میانمار و مبارزه با تروریسم"
از جمله مباحث مهم نشست وزرای خارجه آ. سه . آن در مانیل را تشکیل می دهد:
1- آزمایش موشکی کره شمالی:
گفته
می شود که برنامه موشک بالستیک قارهپیما و آزمایشهای هستهای کرهشمالی در صدر دستور
کار جلسه قرار دارد. اجلاس چهار روزه وزرای امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه
کشورهای جنوب شرق آسیا ( آسه آن ) در حالی در مانیل پایتخت فیلیپین آغاز بکار کرده
که مناقشه امریکا و کره شمالی بر آن سایه افکنده است .از منظر کارشناسان
سیاسی بحران موشکی کره
شمالی از دو جهت این نشست را تحت تاثیر منفی
قرار داده است.الف) اول انکه سیاستهای نظامیگرایانه امریکا و تحریک کره شمالی به
ادامه ازمایشهای موشکی کشورهای منطقه جنوب شرق اسیا را نگران بروز جنگ می کند که کنترل
ان بسیار مشکل خواهد بود.ب)دوم تلاشهای جدید امریکا برای منزوی کردن کره شمالی با
درخواست از«
آ. سه . آن» جهت قطع روابط با
این کشوراست که حرکتی مداخله جویانه تلقی می کند. چرا که فیلیپین به عنوان رئیس دوره ای این
اتحادیه این درخواست امریکا را رد کرد اما از انجا که سیاست اصولی «آ . سه . آن»
تعامل با کره شمالی است بحران موشکی این کشورهمچناناز مهمترین موضوعات
اجلاس وزرای خارجه این اتحادیه در مانیل است.
"آ.سه .آن "ازآن
جهت نگران پیامدهای ادامه مناقشه میان امریکا و کره شمالی است که اولا امریکا نه
تنها هیچ برنامه مشخصی برای حل بحران موشکی شبه جزیرکره بلکه تمایلی
نیز برای آن ندارد دوم انکه کره شمالی با اتخاذ سیاست «قدرت در برابر قدرت»همچنان
درصدد تقویت قدرت بازدارندگی خود دربرابر هرگونه تهاجم احتمالی امریکا است که در
این صورت ،جنگ کره شمالی مانند جنگ افغانستان و عراق برای امریکا و منطقه نخواهد
بود .افزون بر این اقتصاد کشورهای
حوزه «آ. سه . آن» تجارت محور و مبتنی برصادارات است، ناامنی حوزه
پیرامونی این اتحادیه به شدت برآن تاثیر منفی خواهد داشت و با بحرانی شدن
اوضاع، توسعه نفوذ گروههای تروریستی در این منطقه نیزدور از ذهن نیست.
2- اختلافات مرزی با
چین:
کاهش
مناقشات مرزی اعضای اتحادیه با پکن در دریای چین جنوبی از دیگر محورههای نشست وزرای خارجه اتحادیه "
ا.سه .آن " در فلیلیپین است .در دستور قرار دادن این موضوع در شرایطی است که وزارت
خارجه چین با صدور بیانیه، به اتحادیه جنوب شرق آسیا (آ سه آن) درباره هرگونه تلاش
برای ارتباط دادن مسائل دریای چین جنوبی با این اتحادیه، هشدار داد.برخی از اعضای
این اتحادیه نظیر برونئی، مالزی، فیلیپین و ویتنام با چین بر سر مالکیت و یا منافع
بخش هایی از دریای چین جنوبی اختلاف دارند. هشدار پکن به اتحادیه جنوب شرق آسیا در
حالی است که در نشست قبلی آسه آن در لائوس، اختلافات پکن و برخی کشورهای این اتحادیه
در خصوص دریای چین جنوبی، مطرح شدکه البته با مخالفت اعضای این اتحادیه به
سرانجامی نرسید.
به اعتقاد ناظران ، دولت چین با تبدیل این اختلافات به مسئله ای منطقه
ای و بین المللی به شدت مخالف است زیرا به عقیده پکن، مداخله دیگر کشورها به پیچیده
شدن پرونده اختلافات چین و برخی کشورهای آسه آن منجر می شود. به همین دلیل در دو سال
اخیر، دولت چین بارها آمریکا را از مداخله در امور دریای چین جنوبی و اختلافات مربوط
به آن بر حذر داشته است.از نظر دولت چین این اختلافات باید از طریق گفتگوهای دو جانبه
پکن با کشورهای درگیر مناقشه با چین در دریای چین جنوبی حل شود و مداخله سایر کشورها
در این زمینه ، موجب گسترش اختلافات خواهد شد. البته با توجه به واگذاری ریاست دوره
ای آ سه آن به فیلیپین در سال 2017 و گرایش این کشور به افزایش همکاری با پکن، نگرانی
دولت چین در این دوره ، از مداخله آ سه آن در اختلافات دریای چین جنوبی ، تا حدودی
کاهش یافته است.
3- مسلمانان میانمار(روهینگیا)
نشست وزرای خارجه
اتحادیه "ا.سه .ان" در حالی از امروز فعالیت خود را در مانیل آغاز کرده
است که قتل و عام مسلمانان در میانمار به یکی از چالشهای این اتحادیه محسوب می شود
. کشورهای عضو "آ. سه .آن" در روزهای اخیر صحنه تظاهرات گسترده مسلمانان
منطقه در همبستگی با مسلمانان میانماری بوده است.
در این باره فعالان حقوقی مالزی درکناربرخی اعضای پارلمان این
کشور در اقدامی انسانی از اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه آن) خواستند مانع قتل
عام مسلمانان در میانمار شوند.حقوقدانان مالزی طی تظاهراتی بر، بسته شدن سفارت میانمار
در کوالالامپور تاکید کردند و هشدار دادند که "آ سه آن" باید با تشکیل نشستی
فوری درپی یک راهکارعملی برای نجات مسلمانان میانماری باشد. .بنا بر این، اگر این اتحادیه
در دفاع از حقوق مسلمانان درمیانماراقدامی نکند، احتمال اینکه در روزها و هفته های
آینده تحت فشار بیشتر برای عمل به تعهدات خود قرارگیرد زیاد است.
4-
مبارزه با تروریسم
"گروه تروریستی مائوته"
وابسته به داعش حدود دو ماه پیش با آغاز حملات خود در شهر 'مراوی' واقع در جنوب فیلیپین
باعث برقراری حکومت نظامی و آغاز دور جدیدی از درگیری با نیروهای ارتش شد که تاکنون
صدها نفر بر اثر این درگیری ها کشته و صدها هزار نفر بی خانمان شده اند و حدود 40 درصد
از این شهر تخریب شده است. گروه تروریستی 'مائوته' که سرکردگی آن را برادران 'مائوته' برعهده دارند
سال 2013 با یک عملیات بمب گذاری در 'چاگایان دی اورو' خود را بر سرزبان ها انداخت
و سال گذشته نیز با انفجاری در شهر 'داوائو' مقر اقامت 'رودریگو دوترته ' رئیس جمهوری
فیلیپین باعث توجه بیشتر مقامات امنیتی این کشور به خود شد. به گفته برخی کارشناسان
گروه "تروریستی مائوته" با حمایت های مالی و پشتیبانی انسانی گروههای وابسته
به "وهابیون وعربستان" در جنوب فیلیپین فعالیت می کنند . آنهادر قالب های
مختلف همچون مدارس مذهبی و بنگاههای به اصطلاح خیریه فعالیتهای شوم خود ادامه می دهند.
البته ظاهرا قلمروه فعالیتهای این گروه محدود به" فیلیپین" نمی شود و حوزه
فعالیت آنها به جنوب شرق آسیا نیز کشیده شده است.نکته قابل تامل در این باره اینکه
به اعتقاد کارشناسان سفر اخیر" ملک سلمان" پادشاه سعودی به منطقه جنوب شرق
آسیا، موجب شده است تا گروههای وهابی و تروریستهای وابسته به داعش در این منطقه احساس
قدرت بیشتری کنند.به همین دلیل نگرانیها در این منطقه بخصوص در "مالزی و فیلیپین"
در مورد فعالیتهای وهابی و گروههای تروریستی افزایش یافته است، به گونه ای که مقامات
دولتی "فیلیپین و مالزی" در راستای مقابله با این گروه های تروریستی تلاش
مشترکی را آغاز کرده اند.
گسترش حوزه فعالیت داعش با عناوین مختلف در جنوب شرق اسیا
در حالی در جنوب فیلیپین بروز و نمود پیدا کرده است که از منظر این ناظران سیاسی شکست
های پی در پی گروه تروریستی داعش در "سوریه و عراق" موجب شده است تاحامیان
آن یعنی "عربستان "به دنبال پیدا کردن مناطق جدیدی برای استقرار نیروهای
این گروه باشند.اگر چه در این باره گمانه زنی ها ی مختلفی مطرح شده، اما شواهد وقرائن
نشان می دهد که جنوب فیلیپین و بخشهایی از افغانستان مکانهایی هستند که حامیان داعش
در صدد هستند با کمکهای مالی خود تخم نفاق را در این مناطق بکارند . اگر چه در حال
حاضر نیز، حضور گروههای تروریستی همچون "مائوته"در جنوب فیلیپین درواقع بستر
ساماندهی تروریستهای داعش را در جنوب شرق اسیا هموار کرده است. و بدون شک تصمیم اعلام
حکومت نظامی رئیس جمهور فلیپین در جنوب این کشور با درک این حساسیت و ضرورتها گرفته
شده است.
اکنون با توجه به گستردگی حضور نیروهای شیفت شده داعش وحامیان انها در جنوب
شرق آسیا، امنیت این منطقه با خطرات امنیتی روبرواست واز این منظر شاید ارتش فیلیپین
به تنهایی قادر به برخورد با این گروههای تروریستی نشود. به همین دلیل تردیدی نیست
برقراری امنیت پایدار در این منطقه نیازمند برخورد ریشه ای با تروریسم است که مستلزم
همکاری جامع همه کشورها منطقه است ..با توجه به فراگیر شدن تروریسم با عناوین
مختلف در منطقه ، نشست امروز وزرای خارجه
اتحادیه " آ.سه.آن " در فیلیپین فرصتی است تا اعضای این اتحادیه ، در
این باره تصمیم همه جانبه ای برای مبارزه با تروریسم بگیرند.
* کارشناس
مسائل آسیا
