فرهاد اصلاني
با وجود پيشرفتهاي فراوان در عرصه فناوريهاي نوين و استفاده روزافزون مردم كشورمان از اينترنت و خدمات اينترنتي، سياسيون همچنان به اين پديده جهاني، نگاه جامعي ندارند و گويا علاقهمندند در بر همان پاشنه سنتي بچرخد؛ اتفاقي كه در انتخابات اخير رياست جمهوري، نارضايتي و انتقادات طرفين انتخابات را در پي داشت. بايد پذيرفت كه امروز ديگر نميتوان از مفاهيمي چون شفافيت، پاسخگويي، نهادسازي و صنفگرايي و ساير مفاهيم مترقي سخن گفت بدون آنكه در شكل گيري، تثبيت و گسترش هر يك از آنها به فضاي مجازي افزايش ميزان مشاركت مردمي بر پايه همين فضاي جديد، بياعتنا بود. هفتمين انتخابات سازمان نظام پزشكي بهرغم عزم جدي مسئولان وزارت بهداشت براي برگزاري الكترونيك آن، به دليل اختلالات گسترده در روند رأيدهي به شكست انجاميد و نهايتاً به صورت سنتي برگزار شد. شواهد امر نشان ميدهد با وجود تلاشهاي بسياري كه براي آمادهسازي زيرساختهاي فني و نرمافزاري لازم صورت گرفته بود، سامانه اينترنتي اين انتخابات در همان دقايق اوليه با مشكلات عديدهاي چون اختلال در دسترسي رأيدهندگان مواجه شد و نهايتاً پس از ساعتها تلاش بينتيجه، ستاد برگزاري بر آن شد تا عطاي برگزاري انتخابات الكترونيك را بر لقايش ببخشد و طي اطلاعيهاي از لغو رأيگيري الكترونيكي خبر دهد. شايد دليل اصلي عدم توفيق وزارت بهداشت در برگزاري اين انتخابات را بتوان در صحبتهاي قاضي زادههاشمي جستوجو كرد، آنجا كه ضمن اشاره به تلاشهاي صورت گرفته در بخش فناوري اطلاعات و موضوع تأمين امنيت انتخابات، با لحني كه از عدم اطمينان وي حكايت دارد، ميگويد:«اگر همه اينترنتهاي دنيا هم قطع شود انتخابات بدون هيچ مشكلي انجام ميشود»؛ گويا اين ترديد و اطمينان نداشتن وزير باعث شد كمافيالسابق در بر همان پاشنه قديم خود بچرخد و رأيدهندگان منتخبان خود را از داخل صندوقهاي سنتي رأيگيري بشناسند.
موضوع برگزاري انتخابات به روش الكترونيك در حالي هنوز مورد ترديد و مناقشه مسئولان كشور است كه پيشرفتهاي گسترده در تكنولوژيهاي ارتباطي و اطلاعاتي، موضوع «انتخابات الكترونيك» را به عنوان يكي از كاركردهاي «مشاركت الكترونيك» ذيل مفهوم «دموكراسي الكترونيك» پديد آورده و بر استفاده بهينه و مطلوب از اين فناوريها براي توسعه حاكميت مردمسالار تأكيد دارد.
در چنين شرايطي دولتها، احزاب، اصناف و تشكلها تمام تلاش خود را براي بهرهمندي هرچه بيشتر از فضاي مجازي به منظور جلب مشاركت حداكثري شهروندان و رأي دهندگان مصروف ميدارند. معالاسف در حالي كه دولت و تشكلهاي مردمنهاد كشور هنوز به اين باور نرسيدهاند كه ميتوان با بهرهگيري مناسب از فضاي مجازي انتخاباتي ايمن و به لحاظ كيفي متناسب با استانداردهاي جهاني برگزار كنند در خردادماه گذشته شاهد بوديم كه انتخابات خانههاي مطبوعات با مشاركت 91 درصدي واجدان شرايط به صورت الكترونيك برگزار شد. شواهد نشان ميدهد كه اين انتخابات تنها نمونه موفق يك انتخابات الكترونيكي سراسري است كه امسال در راستاي سياستهاي عمومي دولت مبني بر پاسخگويي و شفافسازي امور، سرعت عمل در ارائه خدمات، حمايت از نهادسازي و عقب نشيني به نفع صنوف صورت گرفت. به گواه بسياري از فعالان مطبوعاتي اين انتخابات چه از حيث روند برگزاري و چه از منظر نتايج برآمده، انتخاباتي نظاممند و بيسابقه بود كه علاوه بر تسريع و تسهيل در روند انتخابات و ضريب امنيتي بالا، هزينههاي برگزاري آن به طور قابلتوجهي كاهش يافته بود. اين در حالي است كه در دورههاي پيشين به دليل نبود سازوكارهاي پيشرفته نظارتي اين انتخابات به نحوي برگزار ميشد كه افراد شناخته شده اين صنف با لابيگريهاي گسترده نتيجه انتخابات را به نفع خود و اطرافيانشان رقم ميزدند. با اين همه بايد ديد آيا تجربه موفق انتخابات الكترونيك در كشور تداوم مييابد يا انتخابات سنتي همچون گذشته ادامه خواهد داشت؟
