با توجه به اينکه يک چهارم مساحت اصفهان را بافت تاريخي و فرسوده تشکيل مي دهد وجود گسل هاي متعدد از جمله گسل گورت در شعاع 100 کيلومتري اصفهان مي تواند تهديد جدي براي اين شهر محسوب شود

فرو نشست زمين «نصف جهان» را تهديد مي‌کند

طي سالهاي اخير فرونشست زمين و فرسايش خاک به عنوان پديده نسبتا نوظهوري که در اثر خشکسالي و کاهش ذخاير ابهاي زيرزميني ايجاد شده به تهديد جدي براي برخي استانهاي کشور تبديل شده است. پديده اي که بنا به گفته کارشناسان به دليل قدرت تخريب بالا و سريع مي تواند از زلزله خطرناک تر بوده و با توجه به بافت زمين و تغييرات اقليمي برخي استانهاي کشور تهديد جدي براي ساکنان اين مناطق محسوب شود. اصفهان نيز از جمله استانهايي است که در سالهاي اخير به دليل بروز خشکسالي و وجود گسل هاي فراوان درليست مناطق پرخطر قرار گرفته و هرازگاهي اخباري از شدت گرفتن فرونشست زمين در چند کيلومتري مرکز اين استان به گوش مي رسد.

نويسنده: مريم احمدي

طي روزهاي اخير اخبار متعددي از وجود گسل هاي تهديد کننده در شعاع چند کيلومتري اصفهان از يک سو و شدت گرفتن ميزان فرسايش خاک و فرونشست زمين در نزديکي شهر اصفهان بر روي خروجي خبرگزاري ها قرار گرفته است. اخباري که با توجه به مساحت زياد بافت تاريخي و فرسوده اصفهان و قدرت تخريب پديده فرونشست زمين در استانهاي مرکزي و جلگه اي، بسيار نگران کننده به نظر مي رسد.

طبق اظهارات اخيرمعاون معماری و شهرسازی شهرداری اصفهان پدیده فرونشست زمین در شهر اصفهان در شرایط حاد قرار دارد . سید جمال الدین صمصام شریعت با بیان اینکه اخیرا در فواصل ۵۰ تا ۶۰کیلومتری شهر اصفهان فرونشست زمین به ویژه در اراضی کشاورزی و اراضی بکر طبیعی مشاهده شده افزود: با توجه به اينکه يک چهارم مساحت اصفهان را بافت تاريخي و فرسوده تشکيل مي دهد اين پديده زنگ خطري جدي براي استان محسوب مي شود. تا انجا که چندي پيش اين پديده سبب فروريختن تعدادي ازواحدهاي مسکوني در شهرستان هاي فريدونشهر و روستاهاي مجاور شد. با اين حال نه تنها تاکنون اقدام جدي براي مقابله با عوامل ايجاد و تشديد کننده اين پديده صورت نگرفته بلکه هنوز اجراي طرح هايي براي شناسايي نقاط پرخطر در اصفهان معطل مانده است.

مدیرطرح های ساماندهی، حفاظت و بهره برداری زاینده رود در اين خصوص مي گويد: با اينکه بارها اعلام شده چاه هايي که شهرداري در حريم و بستر رودخانه زاينده رود حفر کرده عاملي براي فرسايش خاک است اما تعداد اين چاه ها در سالهاي اخير به 420حلقه افزايش يافته است!

اسفندیار امینی مي افزايد: علاوه بر اين اخیراً شهرداری طرحی را دنبال می کند که چاه های شهر را با لوله به هم ارتباط داده و آب آن را به ارتفاعات باغ رضوان، صفه، اتوبان شرق اصفهان و جاهای دیگر ببرد و که مي تواند ذخایر آب های زیرزمینی را به شدت بکاهد. وی یادآور می شود: قبل از این طرح سالانه شهر اصفهان ۸ میلی متر فرونشست داشت، اما قطعاً با عملیاتی شدن اقدام جدید شهرداری اصفهان بر سرعت فرونشست ها افزوده خواهد شد.

زاينده رود، ناجي خاک اصفهان!

ازآنجا که کاهش سطح آبهاي زيرزميني و پديده خشکسالي به عنوان دليل عمده فرونشست زمين در استان هاي مختلف از جمله اصفهان عنوان شده است، ازاين رو کارشناسان معتقدند خشکي بستر رودخانه زاينده رود باعث افت ميزان ابهاي زير زميني استان شده و تنها راه جلوگيري از پيش روي پديده فرونشست زمين احيا و مديريت يکپارچه زاينده رود است. اقدامي که اگرچه طي سالهاي اخيردولتي ها مدعي شده اند در اولويت برنامه هايشان قرار گرفته اما خشک شدن گاه به گاه اين رودخانه با توجه به تغييرات اقليمي و شرايط جغرافيايي منطقه نشان مي دهد حل بحران زاينده رود عزمي پولادين، برنامه ريزي مدون و نگاهي فراملي را مي طلبد.

چند ماه پيش سید رسول رنجبران رئیس کمیته آب اتاق بازرگانی اصفهان بااشاره به اينکه علل خشکي زاينده رود و راهکارهاي برون رفت از ان به صورت مکتوب و مدون در اختيار مسئولان کشوري قرار گرفته افزود : مشکل زاینده رود نه تنها در طراز ملی بلکه باید در طراز فراملی مورد بررسی و احیا قرار بگیرد اما متاسفانه گویا مسئولین به خواب خرگوشی فرو رفته اند.

اين درحالي است که تحقيقات کارشناسان نشان داده با توجه به ميزان کافي بارش ها در حوضه زاينده رود در سالهاي اخير علت خشکسالي زاينده رود توزيع نامناسب و بارگزاري نامتوازن دخاير ابي اين حوضه بوده است. لطف الله ضیایی کارشناس حوزه آب با تاييد اين موضوع مي گويد: چنانچه بارگزاری‌های بیش از اندازه بر روی رودخانه برداشته شود یک گام بزرگ به سوی جاری شدن زاینده رود برداشته شده است.

علاوه بر عدم مديريت يکپارچه زاينده رود بي توجهي به مديريت مصرف آب در حوزه کشاورزي نيز يکي ديگر از عوامل خشکي زاينده رود و در پي آن تشديد پديده فرونشست زمين در مناطق مختلف اصفهان بيان شده است. موضوعي که هاشم امینی مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان چندي پيش توجه به اين مقوله را راهکار مسلم جلوگيري از فرونشست بيشتر خاک اصفهان دانست و گفت: طی نیم قرن اخیر به جهت عدم دقت در مدیریت منابع در مصارف کشاورزي و ذخایرآبی، بیلان منفی را در استان اصفهان شاهد بوده ايم که تسريع فرونشست زمين يکي از نتايج ان بوده است.