نويسنده: مرضيه كريمي
همگي ما با روزه گرفتن و فوايد آن بر جسم و روح آشنا هستيم. روزه گرفتن نه تنها به معناي پرهيز از خوردن و آشاميدن در طول روز است بلكه روزه گرفتن، عملي معنوي است كه باعث آرامش و پالايش روح و روان انسان و تقويت اراده در فرد ميشود و نه تنها تقويت اراده در كنترل خود براي پرهيز از خوردن و آشاميدن بلكه تقويت اراده در كنترل داشتن بر فكر و زبان و اعمالي كه فرد انجام ميدهد را نيز شامل ميشود. ماه مبارك رمضان، ماه مهماني خدا فرصت خوبي براي ترميم مشكلات روحي و جسمي و همچنين زمان مناسبي براي آشتي با وجود خود و ديگران در سايه ارتباط با خداست.
نقش روزه در تقويت مكانيسم انطباقيروزه در افزايش احساس خودباوري و همچنين افزايش اعتماد به نفس به افراد كمك ميكند و توان افراد را براي مقابله با مشكلات كوچك و بزرگ و بسياري از ناملايمات و سختيهاي زندگي بيشتر ميكند و بر سلامت روحي و رواني فرد تأثير مثبت و مفيدي دارد و ميتوان گفت مكانيسم انطباقي فرد را تقويت ميكند كه اين مسئله نيز در احساس اعتماد به نفس فرد نقش دارد.
حتي با وجود اينكه برنامه غذايي يا خواب افراد در اين ماه از حالت عادي و روتين خود خارج ميشود و روزه باعث گرسنگي و تشنگي مفرط در كنار كار و فعاليت سنگين ميشود ولي باز هم آثار رواني مطلوبي را در فرد بر جاي ميگذارد كه نمونه آن همان طور كه ذكر شد، تقويت مكانيسم انطباقي در فرد است و با توجه به برخي تحقيقات انجام شده در اين زمينه ميتوان گفت روزهداري ميتواند باعث كاهش اضطراب و استرس در افراد روزهدار شود.
همچنين در اثر روزه گرفتن نوعي اعتماد، آرامش و آسايش خاطر براي فرد به وجود ميآيد زيرا افراد روزهدار كمتر احساس گناه و بيشتر احساس پاكي و نزديكي با خداوند خود دارند و همين احساس آرامش براي او لذتبخش است و باعث ميشود فرد به يك رضايت دلنشين و آرامش و سلامت رواني دست يابد.
البته همانطور كه روزه در سلامت روح و روان فرد تأثير مثبت دارد مثل تقويت اراده، تقويت حافظه، كنترل اضطراب، افسردگي، وسواس و. . . در ارتباط با سلامت جسماني نيز نقش مؤثري دارد.
روزه و رفع بيماريها
اگر تغذيه فرد روزهدار مناسب باشد يعني اگر حجم زيادي از مواد غذايي كه در طول روز مصرف ميشود بر اثر روزه كاهش يابد باعث كم شدن وزن و كاهش چربيهاي ذخيره شده در بدن ميشود، همچنين كاهش چربي خون و كلسترول به سلامت بيشتر بدن كمك ميكند.
در مدت زماني كه فرد روزه است دستگاه گوارش و همچنين ساير قسمتهاي بدن كه در هضم غذا فعاليت و دخالت دارند استراحت ميكنند و بعد از زمان افطار ميتوانند بهتر عمل كنند، البته به شرطي كه فرد تغذيه مناسبي داشته باشد و از حجم زيادي از غذاهاي پر چرب و سنگين استفاده نكند تا به دستگاه گوارش و معده براي هضم آن فشار زيادي وارد نشود.
زماني كه فرد روزه است معده نيز در حالت استراحت قرار ميگيرد و همچنين در اين زمان اسيد معده فرد به جاي غذا به وسيله صفرا خنثي ميشود و به همين دليل هم زخم معده ايجاد نميشود.
افرادي كه داراي اضافه وزن هستند مطمئناً چربي بد و مضر بدن آنها بيشتر از چربي مفيد خون آنهاست. روزه ميتواند به آنها كمك كند تا بدنشان با چربيهاي بد خون مبارزه كند و حجم آنها را در خون كاهش دهد، زيرا بدن در مدت زماني كه فرد روزه است از چربيهاي ذخيره شده استفاده ميكند و باعث كاهش تودههاي چربي و كم شدن وزن ميشود و اين اتفاق ميتواند براي فرد مفيد باشد. اگر سلولهاي بدن دچار التهاب شده باشند روزه ميتواند به رفع و ترميم و درمان اين التهابهاي سلولها كمك كند و قدرت سيستم ايمني بدن را افزايش دهد زيرا انرژيای كه لازم است بدن در طول روز صرف گوارش و هضم غذاهاي مصرف شده بكند به ترميم سلولها و بافت سلولهاي ملتهب بدن صرف خواهد كرد كه در نتيجه در سلامت جسم تأثير مفيد و مثبتي خواهد داشت.
از طريق روزه گرفتن بدن سمزدايي ميشود زيرا روزه كمك ميكند سم از كبد، كليه و ريه خارج شود و بدن به طور كاملاً طبيعي سمزدايي شود كه اين مسئله براي كبد و ريه اتفاق بسيار مفيد و اثربخشي خواهد بود و اين سمزدايي به پاكسازي كامل آنها كمك شاياني خواهد كرد.
روزه ميتواند عملكرد و همچنين ترشح هورمونها را كنترل كند، زيرا گاهي ممكن است بسياري از اختلالات هورموني بر اثر تغذيه نامناسب يا وزن زياد به وجود آيند، در صورتي كه روزه ميتواند به همراه تغذيه و رژيم غذايي مناسب به درمان اين اختلالات هورموني و تنظيم فعاليت و ترشح هورمونها و همچنين تنظيم كردن متابوليسم بدن مثل كاهش قند خون در افرادي كه قند خون آنها بالاست كمك كند و در سلامت جسماني آنها نقش مؤثري داشته باشد.
وضعيت روزه بيماران
روزه در كنار تمام فوايد و تأثيرات مثبتي كه از نظر جسمي، روحي و رواني در افراد سالم دارد در مقابل ميتواند براي برخي افراد كه از بيماري رنج ميبرند مضر باشد. افرادي كه زخم يا ورم معده دارند بهتر است براي گرفتن روزه در ماه رمضان با پزشك خود مشورت كنند و براي كنترل كردن اسيد معده داروهاي مورد نياز خود را زير نظر پزشك خود مصرف كنند زيرا در غير اين صورت روزه باعث بدتر شدن مشكلات گوارشي و همچنين سوزش شديد معده در آنها خواهد شد.
افرادي كه فشار خون بالا يا سنگ كليه دارند با مشورت پزشك ميتوانند اقدام به روزه گرفتن نمايند زيرا كمبود مايعات در بدن باعث سنگ كليه ميشود براي جلوگيري از سنگ كليه بايد مايعات زيادي در طول روز مصرف شود. فردي كه مشكل ديابت دارد در زمان روزه با افزايش خطر افت قند خون مواجه ميشود كه عوارض جسمي خطرناك و شايد جبرانناپذيري در پي داشته باشد و تشنگي و عدم مصرف آب و مايعات در طول روز آسيب جدي به كليه آنها وارد ميكند و همچنين افراد ديابتي كه انسولين مصرف ميكنند احتمال افت قند خون در آنها بسيار زياد است كه براي اين بيماران مصرف غذا در فواصل كوتاه در طول روز ضروري است كه گرفتن روزه مانع از انجام اين عمل خواهد شد و اين مسئله براي آنها مضر است و حتي زمان تزريق انسولين را نيز نبايد تغيير دهند و حتماً بايد زير نظر پزشك باشند.
افرادي كه مشكل قلبي دارند بايد داروهاي خود را رأس ساعت مصرف كنند اما اگر آنها در طول روز و در مدتي كه روزه هستند داروهاي خود را مصرف نكنند با افت سطح دارو در بدن مواجه ميشوند كه اين مسئله ميتواند باعث سكته و حمله قلبي و حتي بزرگ شدن قلب شود و عوارض جبرانناپذيري را در پي داشته باشد و اين افراد براي روزه گرفتن حتماً بايد با پزشك متخصص خود مشورت كنند. برخي بيماريهاي مغز و اعصاب مثل بيماري صرع به مصرف بهموقع داروهاي اعصاب و ضد تشنج نياز دارد به همين علت روزه براي افرادي كه داروهاي اعصاب مصرف ميكنند ميتواند مضر باشد زيرا تغيير ميزان قند خون، الكتروليتها و املاح بدن در بروز تشنج ميتواند مؤثر باشد، همچنين روزهداري در افرادي كه سردردهاي شديد ميگرني با علائم مغز و اعصاب دارند ميتواند موجب بروز سردردهاي ميگرني شديد در طول روز شود.
بسياري موارد ديگر هم وجود دارند مثل دوران بارداري، شيردهي، بيماراني كه تالاسمي شديد دارند يا بيماريهاي خاص ديگر كه روزه براي آنها مفيد نخواهد بود و بهتر است با مصرف دارو و زير نظر پزشك براي حفظ سلامت و بهبود وضع جسمانيشان تلاش كنند.
