نويسنده: سعید احمدیان
ورود زعفران به بورس برای بازار جهانی
به منظور تنظیم بازار
و حضور فعال در بازار جهانی محصول زعفران، وزارت امور اقتصادی و دارایی به این نتیجه
رسید که ۵ متغیر مهم اثرگذار در تقاضا یعنی محصول،
قیمت، کانالهای توزیع، بستهبندی و تبلیغات را مدیریت کند، چرا که بازار زعفران در
کشور ما مبتنی بر خرده فروشی است و باید منسجم و از استانداردهای روز بهره مند شود.
به همین منظور کارشناسان اقتصادی بر این عقیده اند که زعفران به دلیل بازار نقدی روان،
استاندارد پذیری، وجود انبارهای مناسب جهت نگه داری آن، قابلیت نگه داری در مدت زمان
معین و وجود مازاد عرضه، قابلیت معامله در قالب معاملات فیزیکی و گواهی سپرده کالایی
می تواند در بورس جایگاه ویژه ای داشته باشد.گواهی سپرده کالایی، اوراق بهاداری است
که بیانگر مالکیت دارنده کالا بر مقدار معین آن با پشتوانه قبض انبار استانداردی که
توسط انبارهای مورد تایید بورس صادر میشود. در این روش، دارندگان زعفران ، با استاندارد
خاصی که بورس اعلام می کند، می توانند با اخذ کد بورس اوراق بهادار (سهام)، محصول خود
را به انبار پذیرش شده نزد این سازمان سپارند و در قبال آن، قبض انباری (گواهی سپرده
ای) دریافت کنند.
این افراد میتوانند
با مراجعه به کارگزاری های بورس و تکمیل فرم درخواست فروش، محصولات خود را از طریق
بورس بفروشند و یا آن را تا مدت معینی در انبار نگهداری کنند. یکی از مزایای گواهی
سپرده کالایی برای فعالان این بازار، عدم نیاز تحویل فیزیکی محصولات است به طوری که
نیازی به جابه جایی و پرداخت هزینه و افت مربوطه در هر بار خرید نیست. از دیگر مزایای
این گواهیها می توان به نگهداری کالا در شرایط استاندارد با هزینههای پایین، امکان
خرید و فروش مستمر و متعدد بدون جابجایی، ایجاد اطمینان در خریدار و فروشنده نسبت به
کیفیت کالای خریداری شده اشاره دارد. برای ارزیابی و نمونه گیری زعفران، مبلغ ۱۵۰ هزار ریال به ازای هر کیلوگرم به صورت نقدی
به انباردار پرداخت می شود همچنین انبار دار مجاز است به منظور ارزیابی محصول حداکثر
تا سه گرم از کالا به ازای هر محموله را برای آزمون استخراج و تشخیص رنگ های افزودنی
را مورد استفاده قرار دهد و قبض انبار را براساس وزن خالص صادر کند.
مدت زمان لازم برای ارزیابی کالا ۲۴ ساعت پس از زمان دریافت کالا است که در
این مدت محصول در قرنطینه انبار باقی می ماند و امکان عودت آن به مالک کالا وجود ندارد
که در صورت عدم انطباق با استاندارد مشخص شده، محصول به مالک بازگردانده می شود که
البته در غیر اینصورت، قبض انبار صادر می شود. هزینه های انبارداری برای این محصول
به مبلغ یک ریال به صورت روزانه به ازای هر گرم است.
همچنین گواهی سپرده
کالایی امکان فروش محصول به قیمت واقعی به ویژه با افزایش حجم معاملات و تعداد فعالان
بازار در بورس کالا واستانداردسازی محصول قابل پذیرش در انبار و افزایش تعهد به استاندارد
کالا را به خریداران و فروشندگان کالا می دهد. در نتیجه گواهی سپرده کالایی می تواند
به ارتقای برند زعفران ایرانی در سطح جهانی کمک به سزایی کند، چراکه اطلاعات قیمت ها
به صورت آنلاین و از طریق اینترنت در سطح دنیا منتشر می شود و این امکان را به خریداران
داخلی و بین المللی می دهد تا به طور مستقیم در این معاملات شرکت کنند.
چه امتیازی برای کشاوز دارد؟
البته ورود زعفران
با بازار بورس موافقان و مخالفانی هم دارد؛غلامرضا میری، رییس اتحادیه صادرکنندگان
زعفران تاکید کرد:« زعفران مانند عدس، لوبیا و رب و آهن و مس و دیگر کالاهایی که در
بورس کالا عرضه میشود، نیست. در زعفران، کشاورز ساعت 2 تصمیم میگیرد محصولش را بفروشد.
اما بهطور مثال ساعت 2 بانکها تعطیل هستند. بهاینترتیب کشاورز در حالت سنتی زعفرانش
را به مغازه نزدیک خانهاش میفروشد و پولش را هم نقد دریافت میکند. اما حالا گفته
میشود کشاورز زعفرانش را به سازمانی ببرد و امانت بدهند و پول هم نگیرد. حالا در این
سیستم جدید گاهی انباردار و نمونهبردا نیستند و محصول کشاورز روی دستش میماند. بنابراین
واقعاً این بورس کالا چه امتیازی برای کشاورز دارد؟ اگر برای کشاورز امتیازی قائل شده
باشند ماجرا متفاوت میشود.»
بورس تاثیری در افزایش
قیمت زعفران نداشته است
محسن احتشام رئیس اتاق بازرگانی خراسان جنوبی و از
صادرکنندگان زعفران هم معتقد است که با وجود ورود زعفران به بازار بورس، قیمت زعفران
تغییری نداشته او تا زمانی که بازار با مشکل کمبود مواجه نشود تغییر در قیمت ها نیز
حاصل نخواهد شد.نایب رئیس شورای ملی زعفران، تنها نگرانی فعالان این صنف را نداشتن
الگوی مناسب در بازارهای جهانی برای بورس زعفران برشمرد و گفت:« البته این نگرانی برای
شروع یک بازار جدید طبیعی است.»به گفته وی، همه کشورها برای محصولاتی که در تولید آن
داری مزیت و خود کفایی اند برنامه ریزی می کنند که یکی از راهکارهای دنیا، استفاده
از ظرفیت بورس کالاست.احتشام افزود: «اگر در هر بازاری حقوق تولیدکننده و مصرف کننده
در نظر گرفته شود بدون شک این بازار جایگاه ویژه ای در میان خریداران می یابد و از
آنجا که ما نیز به دنبال جایگاه مناسب برای زعفران در دنیا و برند شدن این محصول هستیم،
از قرار گرفتن در مسیر موفقیت استقبال می کنیم.»
