بي توجهي صنعت فرش که مي تواند يکي از راه هاي تحقق اقتصاد مقاومتي در ايران باشد آمار بيکاران را بالا برده است

دارهاي قالي يک پس ديگري جمع مي‌شوند

مدتهاست تاروپود صنعت فرش دستباف در استانهاي مختلف کشور با بي رونقي گره خورده و قاليبافان استان هاي مختلف از يزد و اصفهان و کرمان گرفته تا لرستان و همدان که از ديرباز در اين عرصه حرفهايي براي گفتن داشتند، به دليل رکود،عطاي اين صنعت را به لقايش ببخشند و با دارهاي قالي وداع مي کنند. صنعتي که قرن ها پيش از کنج خانه هاي روستايي و بعدها شهرها سربرآورد و بعد از رسيدن به شهرت جهاني حالا دوران سخت بي توجهي و رکود را سر مي کند. در حاليکه کارشناسان معتقدند صنعت فرش مي تواند يکي از راه هاي تحقق اقتصاد مقاومتي در ايران باشد اما هر روز خبرهايي از به دار کشيده شدن دارهاي قالي به گوش مي رسد و اين بار قرعه به نام فاليبان همدان افتاده است.

قرن هاست که قاليبافان همداني پشت دارهاي قالي، تارو پود هنري را به هم مي بافتند که از ارزش تجاري و اقتصادي بالايي برخوردار بود و در داخل مرزها و خارج از آن يکه تازي مي کرد. هر استان با طرح و نقشه منحصر بفرد در اين بازار رقابت خودي نشان مي داد و دراين ميان بافندگان شهرهاي مختلف همدان از جمله کبودراهنگ با دست بافته هاي نقش "مهربان" درميان خريداران خارجي و داخلي محبوبيت داشت. حالا پس از گذشت چند صدسال از قدمت فرش منطقه‌ای مهربان، شهرت جهاني اين بافته ها در پس بي توجهي به همسو شدن با بازار رقابت در حال فراموشي است . محصولي که بارها کارشناسان اين حوزه اذعان کرده اند مي تواند در صدر اقلام صادراتي قرار بگيرد به دليل بي توجهي به لزوم بازاریابی و ارتقاي سطح فروش و همچنين عدم حمايت دولت از فعالان اين حوزه، ديگر در بازار جايي ندارد. شرايطي که سبب شده بافندگان ميل و رغبتي براي تداوم فعاليت نداشته باشند.

رئیس شورای فنی فرش استان همدان با تاييد اين موضوع مي گويد: طی دو دهه اخیر بافت فرش تا حدودی از نظر کیفیت تنزل پیدا کرده است.

بنا به گفته حسین کندی تا پيش از اين استفاده از رنگ هاي طبيعي و پنبه مرغوب و پشم طبيعي سبب مرغوبيت و بالارفتن دوام فرش هايي با نقش مهربان در همدان و در پي آن جلب توجه خريداران اروپايي و آمريکايي شده بود اما به مروردر دو دهه اخير به دليل عدم حمايت هاي لازم از بافندگان مواد شميايي و نامرغوب هم به تار و پود اين بافته ها راه يافت. اين مسئله درکنار بي توجهي به نياز بازار و عدم ايجاد تنوع در طرح و نقشه و رنگ هاي متناسب با نياز مشتريان امروز سبب شده فرش مهربان همدان رونق گذشته را نداشته باشد و بازارش را از دست بدهد.

در انتظار بازگشت به روزهاي اوج!

با وجود اينکه طي سالهاي اخير دست بافته هاي نقش مهربان همدان از لحاظ کيفتيت و فروش با افت روبرو شده و بخشي از بازار فروشش را از دست داده اما هنوز هم برخي مسئولان معتقدند با اينجام اقدامات اساسي و البته حمايت هاي دولتي مي تواند فرض مهربان را به روزهاي اوج بازگرداند.

رئیس شورای فنی فرش استان همدان ايجاد اتاق فکرتوليد فرش براي بررسي فرصت ها و تهديدها و حرکت همسو با بازار تقاضا رايکي از راههاي نجات فرش استان از رکود و بي رونقي دانسته ومي گويد: متاسفانه بازارهای خود را از دست داده ایم و امروز باید فاصله‌ها را کاهش بدهيم تا به گذشته‌ای برسیم که از فرش مهربان در اروپا و آمریکا به خوبی استقبال می‌شد.

کندي با تاکيد بر اينکه ساماندهی فرش تنها از عهده اداره فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت استان همدان بر می‌آید پرداخت تسهيلات و پوشش بيمه اي را يکي از راه هاي رفع مشکلات بافندگان و رونق دست بافته هاي مهربان عنوان مي کند. موضوعي که نه تنها درهمدان بلکه به عنوان مشکلات اصلي فرشبافان وفعالان اين حوزه در سراسر کشور بارها مطرح شده اما مسئولان وقت وقعي به اين مهم ننهاده اند.

اين در حالي است که طبق بررسي ها بازارهاي جهاني همچنان به دنبال خريد فرش هاي بومي و طرح هاي سنتي بافته شده با مواد طبيعي هستند. ضمن اينکه اين صنعت به عنوان يکي از مولفه هاي تجاري مي تواند نقش موثري در تحقق اقتصاد مقاومتي ايفا کند.

در شرايطي که به دليل تغيير اقليم و خشکسالي در بسياري از استانها نقش کشاورزي و دامداري در اقتصاد کمرنگ تر شده است اين صنعت مي تواند به عنوان شغلي مکمل در اقتصاد ايفاي نقش کند. چرا که اين هنر بدون نياز به سرمايه هنگفت مي تواند اشتغالزايي بالاي داشته باشد و با ویژگی های شاخص اقتصادی خود از جمله دارا بودن ارزش افزوده فراوان و ارزاوري قابل توجه سهم بسياري در اقتصاد مقاومتی داشته باشد. با اين حال گويا دولت سالهاست چشم بر اين ظرفيت بسته و نه تنها براي رفع مشکلات اين حوزه وارد عمل نمي شود بلکه خود به مانعي براي اين رونق اين صنعت تبديل شده است.

ورود بخش خصوصي الزامي است

وجود مواد اولیه در داخل، طرح و نقشه، برخورداری از دانش فنی، نیروی کار ماهر و نداشتن وابستگی به تکنولوژی خارجی، سبب شده فرش دستباف نه تنها در همدان بلکه درديگراستان ها از هر نظر در حوزه اقتصاد صنعتي برجسته به شمار رود. صنعتي که بنا به گفته کارشناسان و مسئولان استان همدان بدون ورود بخش خصوصي آينده روشني در انتظارش نيست.

موضوعي که خود دولتي ها نيز به ان اذعان دارند . چندي پيش وزیر صنعت، معدن و تجارت در نشست اتاق ایران اعلام کرد: ما خواهان دخالت اتحادیه ها و تشکلهای بخش خصوصی در زمینه صادرات هستیم و از حضور تشکلهای بخش خصوصی در تصمیم گیری ها استقبال می کنیم. اما لازم است که خود آنها وارد عمل شوند و اگر نیازمند اصلاحات هست با همفکری آن را انجام دهیم.

محمدرضا نعمت زاده صنعت فرش را از جمله صنايع ارزاوري اعلام کرد که به حضور بخش خصوصي و سرمايه گذار نياز دارد و افزود: مطمئنا نگاه ما، صادرات محور است؛ به عنوان مثال اکنون صادرات فرش به خاطر بازارهای خارجی رو به رشد نیست. فرش جزو کالای با دوام هنری و صنعتی است اما نمی توان انتظار داشت که سالی ۲۰ درصد رشد داشته باشد. از اين رو بايد از اين ظرفيت ها نهايت استفاده را ببريم.