سقوط ارزش بانكهاي بورسي در بازار سرمايه اين سؤال را ايجاد كرده است كه چرا سهامدار بايد هزينه كليه تخلفات و كوتاهيهاي انجام گرفته در بخش بانكي كشور را پرداخت كند و آيا اين عادلانه است كه هزينه تحلفات چند ده ساله در بخش پولي كشور را به بازار سرمايه انتقال دهيم؟
زماني كه سرمايهگذار اقدام به خريد سهام بانكي ميكرد اطلاعات مالي در اختيار وي مربوط به سوابق مالي شش ماه قبل و سالهاي پيشين بود، اما بعد از بسته شدن نمادهاي بانكي در بورس به يكباره نهادهاي ناظر يادشان افتاد كه صورتهاي مالي بانكها غلط تنظيم شده است و با اعمال يك اصلاحات سطحي به يكباره بانك زيانده شد و ارزش سهام آن در بورس به نصف كاهش يافت، حال با اين اتفاق بايد ديد سرمايهگذار بورسي دچار غبن و ضرر شده است يا خير؟ و اگر بورس ايران، اسلامي است بايد فقها و كارشناسان علوم اسلامي در اين رابطه نظر دهند.
روز گذشته بانك ملت همزمان با بازگشايي نمادش در بازار سرمايه، نيمي از ارزشش را از دست داد! و نكته جالب آن است كه هنوز كليه اصلاحات مد نظر بانك مركزي در صورتهاي مالي بانك اعمال نشده است و بالاترين مرجع پولي كشور به بانك مهلت داده تا در فرصت باقي مانده از سال 95 الباقي اصلاحات را هم انجام دهد.
آشفتگي در بانكها و ارائه وامهاي كلان رانتي بدون اخذ وثيقه، فساد، تخلف، شركتداري و دور زدن دارايي ملت به جاي دور زدن تحريمها و.... از جمله مواردي است كه طي سالهاي گذشته در بانكها اتفاق افتاده و حالا كه بعد از مدتها مقرر است نماد بانكها يكي پس از ديگري در بازار سرمايه بازگشايي شود، بازار منتظر ريزش بيشتر شاخص كل به دليل افت ارزش سهام بانكهاي موجود در بازار سرمايه ميباشد.
در اين بين برخي از سهامداران بانكي انتقادها و سؤالهايي را در بازار مطرح ميكردند كه عنوان شدن اين سؤالات بد نيست.
يكي از سهامداران با طرح اين پرسش كه وقتي بانكها در صورتهاي مالي سود موهوم شناسايي ميكردند طي سالهاي اخير چرا سيستم كنترلي بانك، سازمان حسابرسي، سازمان بورس و اوراق بهادار، وزارت اقتصاد، بانك مركزي و نهادهايي چون ديوان محاسبات و سازمان بازرسي، رسانهها و كارشناسان جلوي اين اتفاق شوم را نگرفتند؟
سهامدار ديگري با طرح اين پرسش كه چرا امروز سهامداران بايد هزينه تخلفات و فسادهاي دهها سال گذشته در بانكها را بدهند؟ گفت: مشكل بانكها مشكل يكي دو سال اخير نيست بلكه ريشه در گذشته دارد، اما هيچ كس مسئولان وقت وزارت اقتصاد، سازمان حسابرسي، بورس و اوراق بهادار، بانك مركزي و نهادهاي نظارتي را مورد مؤاخذه قرار نميدهد و امروز آوار داراييهاي برباد رفته از بانكهاي كشور بر سر سهامدار خراب ميشود.
شخص ديگري با طرح اين پرسش كه رسانهها از بانكها و ساير شركتها آگهي دريافت ميكنند تا مشكلات موجود در اقتصاد اين بخشها را انعكاس ندهند گفت: چرا آن زماني كه عدهاي از كارشناسان اشاره كردند كه بانكها از مسير صحيح و موضوع فعاليت خود خارج شدهاند، رسانههاي صوتي، تصويري و متني به اين مهم اشاره نكردند تا امروز يك عده بازنشسته و مردم عادي كه براي كمك به اقتصاد سرمايهشان را در بازار سرمايه اسلامي وارد كردهاند سرمايههايشان به باد نرود.
يكي ديگر از سهامداران با طرح اين پرسش كه مديران حاكم بر بانكها و برخي ديگر از شركتها بسيار متكبر هستند و خود را ملزم به پاسخگويي نميدانند گفت: بازار سرمايه به شركتهاي موجود در اين بازار امكان تأمين مالي داده و حال بهتر است سازمان بورس كه خود به خوبي از وضعيت بد شفافيت در بازار و شركتها مطلع است، يك نقشه و برنامه مشخص براي رشد شفافيت و پاسخگويي مديران شركتهاي موجود در بازار ارائه كند و اينگونه برخي از مديران متكبر بازار را ملزم به شفافسازي كند.
همچنين يك سهامدار ديگر با طرح اين پرسش كه چرا فلسفه ماهوي بازار سرمايه براي برخي از شركتهاي موجود در بازار و برخي از مديران سازمان بورس و مجموعههاي وابسته مورد بازخواني قرار نميگيرد گفت: زير پوست بازار سرمايه كشور اتفاقات زشت و بدي در جريان است كه اگر اين موارد از محافل خصوصي و كانالهاي تخصصي تلگرامي پايش را در رسانه عمومي بگذارد از نشر يك رسوايي بزرگ در بازار سرمايه، مردم ايران شگفتزده خواهند شد.
از سوي ديگر يك سهامدار ديگر با بيان پرسشي مبني بر اينكه نقش سازمان بورس مگر رگلاتوري و حافظ منافع سهامدار نيست گفت: چرا سازمان بورس باكمك دادستان كه خوشبختانه در تركيب شوراي عالي بورس و اوراق بهادار نيز حضور دارد، عليه تخلفات انجام گرفته در بانكها اقامه دعوي نميكند تا حقوق سهامداران پايمال نشود.
اين سهامدار افزود: شركتهاي بورسي اصلاً پاسخگو نيستند و رسانه بيطرف و سالمي در حوزه بازار سرمايه كمتر يافت ميشود تا جواب سؤالات موجود در بازار را از مديران شركتهاي بورسي جويا شود، تحت چنين شرايطي اطلاعات موجود در بازار براي تحليل كافي نيست و به يكباره سرمايهها از دست ميرود.
اين رسانه فقط پرسشها و سخنان عدهاي از سهامداران موجود در تالار حافظ را انعكاس داد و به نظر ميرسد اقتصاد ايران و بازار سرمايه به عنوان دماسنج اقتصاد ايران نيز بيش از هر چيز ديگري نياز به شفافيت دارد تا اشكالات موجود در اين بخش به واسطه انعكاس و اطلاع رسانه توسط اصحاب رسانه، صورت مسائل متعدد موجود در اقتصاد و بازار سرمايه به شكل عيني در مقابل كارشناسان و خبرگان علم مالي قرار گيرد و اين افراد نيز در صدد حل اين مسائل برآيند.
نبايد از ياد برد كه اقتصاد ايران ناگزير به توسعه بازار سرمايه است زيرا يكي از مسيرهاي اصلي مردمي كردن اقتصاد ايران كه مورد نظر بزرگان نظام است از بازار سرمايه و سهيم كردن مردم در مالكيت بنگاههاي سهام عام موجود در بازار سرمايه ميگذرد.
