
بعد از توافق تركيه و روسيه در خصوص برقراري آتشبس در سوريه و از سرگيري مذاكرات سوري-سوري در آستانه اين سؤال در برخي از محافل سياسي و خبري مطرح شد كه آيا امكان دارد ديگر حاميان گروههاي مسلح و تكفيري همانند عربستان، قطر و امارات متحده عربي نيز به اقدام مشابه تركيه دست بزنند و در رويكرد گذشته خود بازنگري كنند يا نه؟برخي از كارشناسان با اين فرض كه عربستان در خلال چند سال گذشته نه تنها نتيجهاي از رويكردهاي نظاميگرانه و مداخلهگرانه خود در سوريه، عراق، يمن و لبنان نگرفته بلكه با اتخاذ اين رويكرد بر دردسرهاي خود افزوده و در داخل نيز با بحران شديد مالي و اقتصادي روبهرو شده است، احتمال بازنگري در رويكردهاي نظاميگرانه عربستان را محتمل ميدانند و ظاهراً روسيه نيز با اين پيشفرض از عربستان و قطر براي پيوستن به مثلث ايران، روسيه و تركيه دعوت كرده است. از اين ديد عربستان گامهايي هرچند كوتاه را به صورت اعلام نشده برداشته است و ظاهراً به عمان مأموريت ويژه داده است و همين امر موجب شد عمان نيز با تأخير 19 ماهه موافقت خود را با مشاركت در ائتلاف مبارزه با تروريسم به رهبري عربستان اعلام كند اما در مقابل برخي ديگر از كارشناسان بر اين عقيدهاند اگر عربستان سياست خارجي عملگرايانه و مستقلانه ميداشت در اين صورت ميشد اميدوار بود با توجه به آثار مخرب سياستهاي نظاميگرانه گذشتهاش در اين رويكرد بازنگري كند و اصلاحات لازم را انجام دهد اما با توجه به فقدان اين دو شاخص، حداقل تاكنون نشانهاي كه حاكي از تمايل عربستان براي اطلاح رويكرد نظاميگرانه گذشته باشد ديده نشده است و درست برعكس در برخي موارد از جمله عرصه تبليغاتي بر شدت و گستره خصومتورزي عربستان افزوده شده است.
در خلال چند روز گذشته كه از برقراري آتشبس ميگذرد، تبليغات رسانههاي سعودي بر تحريك غيرمستقيم گروههاي مسلح و تكفيري عليه آتشبس و مذاكرات پيشروي آستانه و همچنين ايجاد اختلاف ميان ايران و روسيه متمركز بود و اين در حالي است كه روسيه انتظار داشت عربستان از يكسو در قطع همكاري با گروههاي تكفيري داعش و جبهه النصره به تركيه بپيوندد و از ديگر سو گامهاي لازم را براي مشاركت در دور جديد تحركات سياسي براي حل بحران بردارد. شاخص ديگري كه از تغيير نيافتن مواضع و رويكرد عربستان حكايت دارد اين است كه داعش و ديگر گروههاي تكفيري تاكنون هيچ عملياتي در عربستان يا شركاي منطقهاي آن انجام ندادهاند حال آنكه يك چنين حملاتي در تركيه صورت گرفته كه نشان ميدهد گروههاي تكفيري از تغيير رويكرد تركيه ناراضي هستند اما در مجموع ميتوان گفت محتواي نتيجه سفر معاون وزير دفاع عربستان به تركيه ميتواند سرنخ خوبي براي تشخيص جهتگيريهاي جديد عربستان در منطقه در پي مرحله بعد از آزادسازي حلب باشد، بدين معني كه اگر هدف اين سفر منصرف كردن تركيه از مسيري باشد كه به تازگي در پيش گرفته است، در اين صورت ميتوان گفت كه رويكرد عربستان نه تنها اصلاح و تغيير نيافته بلكه اين كشور مانع از اصلاح رويكرد دولتهايي ميشود كه قصد بازنگري دارند اما اگر هدف اين سفر استفاده از كانال تركيه براي پيوستن به دور جديد تحركات سياسي با محوريت روسيه باشد، در اين صورت ميتوان گفت تمايل به اصلاح رويكرد گذشته در عربستان ايجاد شده است.