نميدانم اين مطلب را كجا شنيده يا خواندهام، اما براي شروع اين نوشته به نظرم مقدمه خوبي است. مادري زماني كه فرزندانش براي ديدن وي به خانهاش ميآمدند ظرفي را روي جاكفشي قرار داده بود كه فرزندان را مجبور ميكرد با گوشي تلفن همراه وارد خانه نشوند و گوشي خود را همان ابتداي خانه قرار دهند، بعد وارد خانه شوند. شايد در نگاه اول كار اين مادر تعجبآور باشد و كمي هم زننده، اما وقتي قرار است فرزندان در هياهوي زندگي در حالت خوشبينانه هفتهاي يكبار به پدر و مادرشان سر بزنند و اگر آن چند ساعت هم مشغول گوشيهاي خود باشند، آنگاه كار اين مادر كاملاً منطقي و صددرصد درست به نظر ميرسد.
اين اتفاق ثابت ميكند كه زنان به عنوان يكي از اركان و پايههاي خانواده نقش مهمي در مديريت اعضاي خانواده در برابر تكنولوژيهاي نوين ارتباطي بر عهده دارند. البته اين را نبايد فراموش كرد كه بعضي زنان در خصوص استفاده از وسايل ارتباطي، خود نيازمند مديريت و كنترل هستند. اما روي حرف ما در اين مطلب با زنان و مادراني است كه در خط مقدم مبارزه و مديريت اعضاي خانواده در برابر شبكههاي اجتماعي هستند.
مادران، افسران خانهبحق مادران را بايد افسران خانه ناميد؛ افسراني كه هر جا لازم باشد با درايت و تدبير خود چالشهايي كه حريم خانه را تهديد ميكند شناسايي كرده و براي مقابله با آن، وارد ميدان ميشوند و سعي ميكنند ششدانگ حواسشان به اعضاي خانواده باشد و براي آنها حريم امني را فراهم كنند.
يادم نميرود روزهاي اولي كه تلفن همراه وارد كشور شده بود، مادرم چقدر نسبت به خريد آن ممانعت ميكرد و براي من خط و نشان ميكشيد و چارچوب تعيين ميكرد كه فلان ساعت نبايد از موبايلت استفاده كني. الان با اين شرايط كه اين همه شبكههاي اجتماعي مثل قارچ رشد كرده و هر روز يك اپليكيشن و بازي متولد ميشود قوانين مادرانه هم افزايش پيدا كرده و من خوشحالم كه مادر حواسش به همه چيز هست. از اين دست مادرها كه حواسشان به همه چيز هست كم نداريم. مادراني كه مادرانه حواسشان به همه چيز هست و سعي ميكنند گرمي و صميميت اعضاي خانواده را با شبكههاي اجتماعي پر نكنند. البته هستند مادراني كه بيتوجه به كودكان خود، آنقدر در فضا و شبكههاي مجازي وقتشان را ميگذرانند كه از زندگي واقعي و كودكان خود به كلي دور ميشوند.
از آنجايي كه در نظام ارزشي اسلام خانواده از اهميت و قداست خاصي برخوردار است جايگاه زنان در مديريت داخلي اين واحد كوچك اجتماعي اهميت ويژهاي به خود ميگيرد. زن در سطح خانواده داراي نقشها و مسئوليتهايي است كه تربيت صحيح فرزند و پاسداري از كانون گرم خانواده از مهمترين اين نقشهاست و در چنين شرايط نوين اجتماعي اين وظيفه پررنگتر و بااهميتتر ميشود.
اعضاي خانواده اگر بيش از حد به استفاده از دستگاههاي الكترونيكي، به خصوص موبايل بپردازند مسلماً باعث خواهد شد صميميت و محبت ميان آنها كاهش يابد و در نهايت اين عامل باعث تهديد بنيان خانواده ميشود.
اكثر مادران تا زماني كه ندانند فرزندشان به كجا ميرود، يا ندانند با چه كسي رفت وآمد ميكند، يا برنامهاش در خارج از منزل چيست و نيز چه موقع به منزل برميگردد اجازه نميدهند از منزل خارج شود. حال آيا منطقي است نظارت آنها در فضاي آنلاين كمتر از دنياي واقعي نباشد و فرزندان را كنترل و مراقبت نكنند؟
مديريت مادران و فضاي امن
هر روز شاهد گسترش سيطره تكنولوژي بر فضاي جامعه و بهخصوص خانوادهها هستيم. اگر دقت كنيم چنان اسير تكنولوژي شدهايم كه در حال قدم زدن هم سرمان را از گوشي برنميداريم. استفاده از فناوري ذاتاً موضوع بدي نيست، اگر بتوانيم خودمان را مديريت كنيم. اما فرزندي كه قدرت مديريت كردن خود را ندارد بايد از جانب فرد ديگري مديريت شود و چه كسي بهتر از مادر كه نقش مهمي در تربيت و رشد و تعالي فرزندان دارد. نبايد فراموش كنيم كه خانواده به عنوان بنياديترين و مهمترين نهاد اجتماعي و انساني كه كاركردهاي تأثيرگذاري در سطح جامعه دارد، در شكلگيري و تكميل هويت افراد و جامعه نقش بسزايي دارد و در طول تاريخ، ارزش و جايگاه بالايي در تربيت و رشد افراد جامعه داشته است.
خانواده در گذشته مهمترين و اصليترين نهاد تربيتي و هويتساز بوده، در حالي كه اكنون با ورود فناوريهاي رسانهاي، رقبايي پديد آمدهاند كه كاركردهاي سنتي خانواده را با چالش روبهرو كردهاند. در چنين وضعيتي مسلماً نقش و جايگاه زن به عنوان مادر و حتي همسر بسيار با اهميت و تأثيرگذار است. زن با هر نقشي كه در حريم خانواده به عهده دارد ميتواند فضاي خانواده را ايمن سازد و افراد خانواده را از هر تهديدي كه بهواسطه تكنولوژي ارتباطي ايجاد ميشود، حفظ كند.
اگر به گذشته نگاه كنيم خواهيم ديد كه پيش از ورود فناوريهاي مدرن مخصوصاً تلفن همراه، اوقات فراغت در خانواده، بيشتر به صورت كمك به ديگران، درددل و گفتوگوهاي بين اعضاي خانواده، سير و سياحت در طبيعت و ديدار اقوام و آشنايان و در يك كلام، در كنار يكديگر ميگذشت. امروزه رسانهها، اوقات فراغت خانوادهها را به گونهاي پر كردهاند كه فرصت حضور آنها در جمع صميمي خانواده از بين رفته است.
زماني كه جاي پدر و مادر، برادر و خواهر را شبكههاي اجتماعي پر ميكنند زنگ خطري است براي نابودي بنيان خانواده و اينجاست كه زنان ميتوانند وارد صحنه شوند و با برنامهريزي و مديريت درست، عنان خانواده را در دست بگيرند و از فروپاشي و نابودي ارزشها جلوگيري كنند.
اگرچه ويژگي دنياي امروز در حال پيشرفت و ارتقا است، اما اين پيشرفت ميتواند به همان ميزان خطرناك و نابود كننده هم باشد. پيشرفت تكنولوژي و صنعت و استفاده از آن تنها داراي جنبه مثبت نيست و درصورت استفاده نادرست، جنبههاي منفي نيز دارد كه نابودكننده و خطرناك است. اينك روشهاي منحرف شدن فرزندان و آن هم بهصورت مخفي فراوان بوده و آنانكه درصدد نابود كردن و ترويج فساد در جوامع هستند در كمين نشستهاند تا صيدهاي بيشتري را روزانه در تورهاي عنكبوتي خود به دام بيندازند. از اين رو نقش زنان به عنوان مادر با اهميت و تأثيرگذار است.
مادراني كه به نوعي مسئول حفظ امنيت و آسايش خانواده هستند و به مديران داخلي شهره شدهاند، لذا ميتوان با آموزشهاي فراگير و افزايش دانايي و آگاهي اين قشر تأثيرگذار نه تنها محيط خانواده را از اثرات مخرب فناوري در امان نگه داشت بلكه ميتوان نويدبخش يك جامعه سالم و دانامحور بود.
