حاشيهها پيرامون مديريت ارشد پتروناس، شركت ملي نفت مالزي كه در كشور خود با عباراتي نظير گاو شيرده و ولخرج از آن ياد ميشود، همواره در رسانههاي دنيا با بازتابهاي متفاوتي همراه بوده است، اما ترديدي وجود ندارد كه مديران شركت پتروناس اميدوارند كه به زودي در صدر فهرست شركتهاي پوياي ملي نفت قاره بزرگ آسيا قرار گيرند.
اين شركت كه در سال 1974 ميلادي تأسيس شد، از تاريخ پر فراز و نشيبي برخوردار بوده است. در سالهاي دهه 70 ميلادي، افت نفت توليد شده در داخل كشور مالزي با افزايش مصرف اين فرآورده همراه گرديده بود. بعدها حضور در پروژههاي بزرگ و رقابت با غولهاي بينالمللي نفتي، توجه فعالان صنعت نفت را به اين شركت جلب نمود.
در گذشته، اگرچه 42 درصد فعاليتهاي اكتشافي پتروناس در خارج از مالزي انجام ميگرديد، اما تنها 10 درصد درآمدهاي پتروناس از اين محل تأمين ميشد.
از آغاز دوره جديد مديريت پتروناس، توسعه مياديني در كشورهاي تيمور، گينه استوايي، پاكستان و اتيوپي متوقف شده است. از سوي ديگر، پتروناس كه در دنيا با برجهاي دوقلوي بلند داراي نماي فلزي دفتر مركزي خود در كوالالامپور شناخته ميشود، در بازارهاي جذاب و رو به رشد كانادا، استراليا و برزيل سرمايهگذاري كلاني نموده است. مديران پتروناس با مطالعه دقيق راهبردها و فعاليتهاي شركتهاي بزرگ بينالمللي نفتي و تغيير در راهبردهاي پيشين، به نظر ميرسد در راه موفقيت گام برميدارند.
نسبت درآمد به سرمايه اين شركت در سه سال اخير به 6/23 (بيست و سه مميز شش) رسيده است كه در مقايسه با نرخ 16 درصدي به دست آمده توسط شركتهاي نامدار بريتيش پتروليوم و شل يا نرخ 25 درصدي براي اكسون موبيل، چشمگير است.
در پايان سال 2012 ميلادي، منابع داخلي نفت و گاز پتروناس به 6/32 (سي و دو مميز شش) ميليارد بشكه رسيده بود كه با توجه به نرخ بازيافت و توليد كنوني، تا 37 سال آينده اين ميادين توليد خواهند داشت. ميادين بينالمللي پتروناس به استثناي ميدان 5 ميليارد دلاري همكار با شركت پروگرس انرژي كانادا نيز از 43 سال عمر توليد برخوردار خواهند بود.
اما همانند اكثر شركتهاي ملي نفت آسيايي، ذخاير اثبات شده پتروناس عموماً از لحاظ جغرافيايي، متمركز بوده و در خاك مالزي قرار دارند.
نكته قابل توجه ديگر اين است كه 75 درصد درآمدهاي پتروناس از محل صادرات نفت و فرآوردههاي نفتي و ساير فعاليتهاي برون مرزي تأمين ميشود.
در سال 2014 ميلادي، مديران پتروناس 10 ميليارد دلار براي خريد سهام جديد در سراسر دنيا در نظرگرفتهاند. در مجموع در پنج سال فرارو، پتروناس بيش از 92 ميليارد دلار براي اجراي طرحهاي جاهطلبانه توسعه فعاليتهاي خود در صنعت انرژي در نظر گرفته است.
پتروناس افزايش فعاليتهاي بالادستي و توسعه ظرفيت صادرات الانجي توليدي خود از پايانههاي مالزي و كانادا را هدفگذاري نموده است. هم اينك ساخت مجتمع بزرگ صنايع پتروشيمي و پالايشگاهي «راپيد» پتروناس در جنوب مالزي به سرعت در دست اجراست كه از ظرفيت توليد سالانه 9 ميليون تن محصولات نفتي و 5/4 (چهار مميز پنج) ميليون تن محصولات پتروشيمي برخوردار است.
گويي سياستهاي درون نگرانه گذشته پتروناس را بايد به فراموشي بسپاريم و تصوير ذهني پيشين خود از اين شركت را دگرگون كنيم. پتروناس در سايه مديريت جديد خود به دنبال سرمايهگذاري در مناطق جغرافيايي پر ريسكي نظير مصر، سودان جنوبي و عراق است و توسعه فعاليتها در بازارهاي باثباتي نظير استراليا و كانادا به عنوان دو پايگاه صدور ال ان جي در صدر برنامههاي پتروناس قرار دارد.
در سال گذشته، سود خالص شركت پتروناس به 50 ميليارد رينگيت رسيد، هر چند نسبت به سال گذشته، اين نرخ با كاهش 17 درصدي روبهرو شده است. ميانگين توليد روزانه نفت پتروناس در سال 2012 ميلادي به استثناي سودان، به معادل 99/1 ( يك مميز99) ميليون بشكه نفت رسيده كه اين رقم، 70 هزار بشكه بيشتر از سال پيش از آن بوده است.
در همين حال، پتروناس در بازار عراق قراردادهاي جذابي به دست آورده است. هر چند كار كردن در اين كشور با مخاطرات زيادي همراه است. در كنار بسياري از شركتهاي بزرگي كه در توسعه ميادين عراق مشاركت دارند، پتروناس توانسته است به موفقيتهاي جذابي دست يابد. والرين مارسل يك كارشناس شركتهاي ملي نفت در مخزن فكري انگليسي چاتهام هوس به خبرنگار ماهنامه «پتروليوم اكونوميست» ميگويد: پتروناس و شركتهاي ملي نفت چين را بايد در بازار عراق، يك استثنا دانست. چراكه آنها در رقابت با شركتهاي نفتي بينالمللي، توانستهاند از انعطافپذيري بيشتري برخوردار گردند.
جعفرالطايي، مدير عامل شركت مشاور منار انرژي كه در بازار خاورميانه فعال ميباشد، با اين نظر موافق است. وي در گفتوگو با نشريه پتروليوم اكونوميست ميگويد: پتروناس توانسته است در بازار عراق به جايگاه ارزشمندي دست يابد.
وي ميافزايد: من معتقدم شركتهاي آسيايي به دليل توانايي انطباق بهتر با شرايط بازارهاي خاورميانه و آفريقا در مقايسه با ساير شركتها، توانستهاند در بازار عراق به جايگاه مناسبي دست يابند.
شركت پتروناس در چهار ميدان مجنون، غراف، حلفيه و بدرا حضور دارد كه در سه سال آينده، بايد بيشترين هزينه سرمايهاي را در اين طرحها صرف نمايد.
مارسل ميگويد: پتروناس با وجودي كه در زمره شركتهاي ملي نفت كوچك دنيا محسوب ميشود، در بخش فناوري به دستاوردهاي بزرگي دست يافته است. به كارگيري نخستين شناور توليد ال ان جي دنيا در سال 2016 ميلادي را بايد موفقيتي بزرگ در كارنامه پتروناس به حساب آورد. اين شناور غولپيكر در هر سال، 2/1 (يك مميز دو) ميليون تن ال ان جي توليد خواهد نمود. هر چند در مقايسه با شناور پريلود شركت شل، كه از ظرفيت 6/3 ( سه مميز شش) ميليون تني توليد ال ان جي برخوردار است و در سال 2017 ميلادي عملياتي ميگردد، از فناوري و ظرفيت پايينتري برخوردار است. از سوي ديگر، پتروناس در سرمايهگذاري در حوزه منابع انساني از شركتهاي پيشروي دنيا محسوب ميشود. دارا بودن هزاران نيروي انساني باانگيزه و توانمند را بايد از نقاط قوت اين شركت دانست.
پتروناس با حضور در رقابتهاي فرمول يك و حمايت مالي از تيم سوئيسي ساوبر در 15 سال اخير و پيش از آغاز حمايت از تيم مرسدس در سال 2010 ميلادي، به يك شركت شناخته شده تبديل شده است. در سايه اين همكاري مشترك كه در حقيقت يك ارتباط فني مشترك قدرتمند محسوب ميشود، علاوه بر تبادل نيروهاي مستعد فني، به بهبود توانمنديهاي مهندسان سوئيسي و مالزي انجاميده است. پتروناس را بايد شركتي چندفرهنگي دانست كه بسيار فراتر و متفاوتتر از شركت آرامكوي عربستان سعودي و سي ان پي سي چين ميباشد.
مارسل ميگويد: مديران پتروناس از الگوهاي مديريت منابع انساني مشابه شركتهاي بينالمللي نفتي بهره ميبرند، اما همانند اكثر شركتهاي ملي آسيايي، پتروناس نيز از پاشنه آشيل برخوردار است: يارانههاي دولتي.
به دليل استفاده از يارانههاي دولتي در بخشهايي نظير حمل و نقل، شركت پتروناس توانسته است هزينههاي توزيع خود را در بازارهاي بينالمللي به يك سوم هزينههاي ساير شركتهاي دنيا برساند.
هرچند با تغيير سياستهاي دولت جديد و آغاز اصلاحات اقتصادي، پتروناس در صورت تمايل به تداوم نقشآفريني و توسعه، بايد خود را با كاهش يارانهها و افزايش توانايي سرمايهگذاري وفق دهد.
منبع: ماهنامه Petroleum Economist، سپتامبر 2013
مترجم: محسن داوري
