آمارهاي ضد و نقيضي درباره ميزان مطالعه در كشورمان وجود دارد؛ آمارهايي كه حداكثر چند دقيقه را به عنوان ميزان وقتي كه روزانه ايرانيان براي مطالعه صرف ميكنند، نشان ميدهد. در يكي از آخرين آمارهاي ارائه شده سرانه مطالعه كتاب و نشريات در ايران 13 دقيقه عنوان شده كه در مقابل 112دقيقه مطالعه در روز مردم هند يا 92 دقيقه مطالعه مردم ژاپن و 74 دقيقهاي كه انگليسيها صرف مطالعه ميكنند، رقم شرمندهكنندهاي به نظر ميرسد. البته نهاد كتابخانههاي عمومي آمار و ارقام ديگري دارد و طبق اعلام اين نهاد، كتابخواني ايرانيها روزانه حدود يك ساعت است، اما آنچه همه در ايران روي آن اتفاق نظر دارند، اين است كه ميزان مطالعه در كشورمان نسبت به سطح مطلوب بسيار پايين است.
يكي از راههاي افزايش ميزان مطالعه استفاده از ابزار تشويقي مانند برگزاري مسابقات كتابخواني و مشاركت رسانهها در تبليغ مطالعه كتاب است. در طول سالهاي اخير چند پويش كتابخواني در كشور به راه افتاده است كه به طور تقريبي همه آنها موفق بودهاند. آخرين موفقيت اين پويشها نيز به مسابقه «بخون و ببر» برنامه خندوانه باز ميگردد. طبق اعلام صدوقي، مدير پروژه طاقچه( اپليكيشن فروش كتاب كه كتابهاي مسابقه خندوانه را عرضه كرده است) نزديك به 290 هزار كتاب الكترونيك و نزديك به 120 هزار جلد كتاب چاپي در اين مسابقه به فروش رسيده است. به گفته صدوقي 74 هزار نفر در اين مسابقه شركت كردهاند و در مدت يك ماه برگزاري اين مسابقه 2 ميليارد تومان كتاب خريداري شده است.
تلويزيون جايي براي تبليغ كتاب شايد چند سال پيش تصور اينكه روزي براي كتاب و كتابخواني تيزر سينمايي توليد شود، كمي سخت و غيرقابل باور بود، اما تا امروز چند تيزر سينمايي براي معرفي كتابهايي كه در پويشهاي كتابخواني حضور دارند، توليد شده كه بعضاً با استقبال خوبي نيز روبهرو شدهاند. مسابقات كتابخواني در حال استفاده از ظرفيت رسانه و به طور ويژه صداوسيما هستند تا مسابقه و كتابهاي مورد استفاده از آن را معرفي كنند. پويش كتابخواني روشنا كه امسال دوره ششم برگزارياش را پشت سر گذاشت يا مسابقه بزرگ كتابخواني «كتاب و زندگي» كه دوره چهارم آن بر اساس مطالعه كتاب «رؤياي نيمه شب» نوشته حجتالاسلام مظفر سالاري در حال برگزاري است، از جمله مسابقاتي است كه از رسانههاي مكتوب، ديداري و شنيداري براي ترغيب مردم براي مشاركت در كتابخواني استفاده كردهاند. نهاد كتابخانههاي عمومي نيز در فضاي مجازي اقدام به راهاندازي پويش«كتابخواني مجازي» كرده است يا در تابستان امسال سازمان فرهنگي و هنري شهرداري نيز مسابقه كتابخواني را برگزار كرد كه تبليغات محيط خوبي براي معرفي آن انجام شد.
موفقيت پويش كتابخواني برنامه خندوانه كه به طور مستقيم تلويزيون آن را اجرا ميكند يا ديگر پويشهايي كه به نحوي تلويزيون در تبليغ آنها دستاندركار است، نشان ميدهد كه ميتوان براي بالا بردن سرانه مطالعه و حتي تخمين دقيقتر آمار سرانه مطالعه ميتواند كمك كند. هم اكنون چند برنامه معرفي كاب به طور مستقل در تلويزيون فعاليت دارند كه فعاليتشان ارتباطي با پويشهاي كتابخواني ندارد، ولي به صورت مستقل در حال معرفي و نقد كتابهايي هستند كه در بازار نشر وجود دارند. اين برنامهها نيز به نوبه خود نقش مثبتي در معرفي كتاب دارند. در اين بين نبايد نظرات منتقدان برنامههاي تلويزيوني درباره كتاب را نيز ناديده گرفت. علي اكبر اشعري، مدير پروژه باغ كتاب يكي از منتقدان برنامههاي تلويزيوني درباره كتاب معتقد است اين برنامهها به صورت جزيرهاي عمل ميكنند و از سياست از پيش تعيينشدهاي پيروي نميكنند و اين باعث دور شدن از هدف ميشود؛ ايرادي كه اشعري بيان ميكند، نفيكننده موفقيت برنامههايي مانند خندوانه نيست، بلكه ميتواند راهكاري براي منسجم شدن حضور كتاب در رسانه ملي براي رسيدن به هدف والايي مانند ارتقاي فرهنگ مطالعه در كشور باشد.
