تهران دهمين شهر جهان از لحاظ خسارات پس از وقوع زلزله است. 9 بار زمين لرزه با بزرگي 7 ريشتر در حوالي گسلهاي شهر تهران ثبت شده است و با مشخص شدن نقشه گسلهای پایتخت ممنوعیت ساخت و ساز بر روی گسلها از یکسو و مقاومسازی سازههای ساخته شده بر روی گسلها از سوی دیگر میتواند به ایمنی شهری کمک کند.
ساخت برج در محدوده گسل ممنوع شدعضو شوراي اسلامي شهر تهران با بيان اينكه 6 درصد شهر تهران بر روي گسل قرار دارد، گفت: تهران دهمين شهر جهان از حيث خسارت به جنگل پس از وقوع زلزله است. اقبال شاكري با اشاره به ابلاغ نقشههاي پهنههاي گسلي در محدوده شهر تهران افزود: با همكاري دهها سازمان مرتبط به دنبال اين هستيم كه قبل از وقوع هرگونه حادثهاي از ميزان تلفات آن جلوگيري كنيم. عضو شوراي شهر تهران گفت: معتقدم مؤثرترين اقدام در وهله اول شناسايي پلاكها و واحدهاي مسكوني بر روي پهنههاي گسلهاي تهران است. شاكري تأكيد كرد: به طور قطع بايد ساخت و ساز در محدوده اين گسلها با ضوابط خاص انجام شود. وي با تأكيد بر اينكه حدود 6 درصد تهران در محدوده و بر روي پهنههاي گسلي است، گفت: همچنين در مركز تهران هم حدود يك درصد شهر بر روي گسل قرار دارد كه تعداد قابل توجهي پلاك بر روي اين گسلها واقع شدهاند. عضو شوراي شهر تهران گفت: ساير سازمانها بايد نقشههاي GIS را ارائه دهند تا خطوط برق، گاز و آب به صورت دقيق مشخص شود و با ارائه نقشههاي دقيق استعلام اينكه كدام خطوط در چه تقاطعي از گسلها قرار دارد در زمان بسيار كوتاهتري انجام ميشود. اميدواريم استفاده از اين نقشههاي پهنههاي گسلي در لايحه طرح تفصيلي بنشيند و مشخص شود چه تعداد پلاك بر روي چه گسلي قرار گرفته است.
همچنين رئيس مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي از تعيين نقشههاي پهنههاي گسلي در محدوده مناطق 22 گانه تهران خبر داد و گفت: با تصويب شوراي عالي معماري و شهرسازي، هرگونه ساخت و ساز در محدوده اين گسلها با رعايت ضوابط و مقررات آن انجام ميشود. محمد شكرچيزاده با بيان اينكه نقشه پهنههاي گسل در محدوده شهر تهران ابلاغ شد گفت: براساس اين نقشهها محدوديتهايي در ساخت و ساز در مجاورت گسلها اعمال ميشود. وي با اشاره به ابلاغ نقشههاي گسلي اظهار داشت: ابلاغ اين نقشهها با هدف پيشگيري از افزايش تلفات جاني و مالي پس از وقوع زلزله است و ريسك حوادث در محدوده گسلها را كاهش ميدهد. وي با بيان اينكه براساس تجربه، مناطقي كه نزديكي بيشتري به گسلها دارند بيشترين خسارات را متحمل ميشوند گفت: ساخت و ساز در نزديكي گسلها بايد با محدوديت همراه شود و در ويرايش چهارم آييننامه 2800 محدوديتهاي خاصي در امر ساخت و ساز در مجاورت گسلها اعمال ميشود. شكرچيزاده با اشاره به اينكه اجراي اين آييننامه از شهريورماه سال گذشته الزامي شده است افزود: در اين ابلاغيه نقشه گسلهاي مهم تهران مشخص شده و با اين نقشهها ميتوان با همكاري دستگاههاي ديگر، پروتكل مشخصي را براي پهنهبندي محدودهها و ضوابط فني در اين محدودهها تعريف كرد. وي با تأكيد بر اينكه اين اقدام بايد 20 سال پيش انجام ميشد ادامه داد: يكي از اقدامات لازم شناسايي بيمارستانها و مراكز حساس و مهم واقع در نزديكي گسلها است كه بايد نسبت به مقاومسازي آنها اقدام شود.
تهيه پيشنويس مقاومسازي
شهر تهران نيازمند تهيه نقشههاي ژئوتكنيكي پهنهها، زمينلغزش و محدودههاي خاك دستي است تا با در نظر گرفتن ضوابط و مقررات يك شهر امن داشته باشيم. در اين زمينه رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران، تهيه نقشههاي پهنههاي گسلي در محدوده شهر تهران را اتفاق بزرگي براي خانواده مديريت بحران دانست و گفت: 47 كيلومتر مربع مساحت پهنههاي گسل در داخل شهر شناسايي شده است. احمد صادقي افزود: با پيگيري و هماهنگي شوراي اسلامي شهر تهران، شهرداري، وزارت راه، مسكن و شهرسازي، نقشههاي گسلي در كميته فني استاندارد 2800 تصويب شد. با تأييد نقشهها و اجرايي شدن آن، تكليف ساختمانسازي مشخص ميشود و در اين راستا بايد پيشنويس مقاومسازي غيرسازهاي نيز تهيه شود. صادقي گفت: تدقيق نقشه پهنههاي گسلي شهر تهران از حقوق شهروندي است تا بدين ترتيب مردم بدانند كجا زندگي ميكنند و بر چه خاكي سرمايهگذاري ميكنند و چه تدابيري بايد براي مقاومسازي ساختمانها و محل سكونت آنها صورت گيرد.
برخورد با سازندگان برروي گسلها رئيس فراكسيون مديريت شهري و روستايي مجلس تعيين نقشه پهنههاي گسلي پايتخت را در كاهش تلفات و خسارات ناشي از وقوع زلزله احتمالي مؤثر دانست و شهرداري را مكلف به اجراي اين نقشهها كرد.
مهرداد بائوج لاهوتي، درخصوص تهيه نقشه پهنههاي گسلي پايتخت، گفت: تعيين پهنههاي گسلي امري لازم براي مديريت شهر تهران بود زيرا اين تفكر منسوخ شده كه گفته ميشود جايي كه گسل است نبايد ساخت و ساز و زندگي كرد.
نماينده مردم لنگرود در مجلس شوراي اسلامي با بيان اينكه شهروندان در پايتخت بايد بدانند كه چگونه كنار گسلها ميتوانند زندگي كنند، افزود: تعيين پهنههاي گسلي براي جلوگيري از آسيب بحرانهايي همچون زلزله لازم بود، اين نقشهها سبب خواهد شد تا بعد از اين دقتهاي لازم در ساخت و ساز صورت گيرد و با شناسايي مراكز حساس تلفات احتمالي پس از بحران نيز به حداقل برسد.
وي افزايش ساخت و سازها در غرب تهران را نيز به دليل دور كردن مردم از گسل دانست و گفت: با توجه به خطر زلزله در كشور، تجربه نشان داده كه مكانهاي نزديك به گسل بيشترين خطرپذيري را دارند از اين رو ساختوساز در محدوده پهنه گسلي بايد متفاوت از ساير نقاط شهر باشد نه آنكه هيچ ساختوسازي روي پهنه گسلي انجام نشود.
لاهوتي با يادآوري ساختوسازهاي مقاوم در برابر 8 ريشتر زلزله در كشورهاي پيشرفته دنيا، تصريح كرد: مقاومسازي سازهها به معني كاهش خسارت و تلفات اندك پس از بحران است، بنابراين تعيين نقشه پهنههاي گسلي شايد از برجسازيها در محدودههاي تعيين شده جلوگيري كند اما دقت و استحكام بناها را افزايش ميدهد.
اين نماينده مردم در مجلس دهم، شهرداريها را مكلف به اجراي نقشههاي پهنههاي گسلي خواند و گفت: ضمانت اجرايي اين نقشهها بستگي به عملكرد شهرداريها دارد، مديران شهري ميتوانند اين نقشهها را در طرح تفصيلي گنجانده تا ميزان توجه و رعايت آنها افزايش يابد.
رئيس فراكسيون مديريت شهري و روستايي مجلس شوراي اسلامي، افزود: نقشههاي پهنه گسلي بايد به عنوان ضوابط شهرسازي رعايت شود و در صورت تخطي از قانون، به شكل تخلف به كميسيون ماده 100 ارجاع شود، هرچند در حال حاضر شهرداريها به دليل نداشتن درآمد پايدار از كميسيون ماده 100 به عنوان رافع مشكلات خود استفاده ميكنند.
