80 روز پس از امضاي توافقنامه برنامه جامع اقدامات مشترك معروف به برجام و در حالي كه در ماههاي گذشته، دانشگاه صنعتي شريف تلاش داشت با پيگيريهاي حقوقي، تحريمهاي ظالمانهاي را كه عليه فعاليتهاي علمي اين دانشگاه وضع شده بود، لغو و اين دانشگاه را از ليست تحريمها خارج كند، اتحاديه اروپا مجدد رأي به باقي ماندن تحريمهاي اين اتحاديه عليه دانشگاه صنعتي شريف داد. خبر اعمال تحريم عليه مراكز علمي و دانشگاهي كشورمان در حالي منتشر ميشود كه از تمام تعهدات طرف مقابل تنها بخش مربوط به بازارهاي آنها انجام شده و دسترسي به بازارهاي غربي در ازاي ارز نقد، به طور كامل انجام شده است و در مقابل حركت صنعت، دانش و فناوري و در نهايت اقتصاد كشور با چالشهاي جدي مواجه است و در برخي زمينهها در طول مدت اجراي برجام به توقف ميل ميكند.
***
در ترجمه مورد تأييد وزارت خارجه كشورمان از متن توافقنامه برجام، به طور كلي شش بار واژه علم و چهار بار دانش و مشتقات آن ذكر شده است و نامي از مراكز علمي و دانشگاهي و تحقيقاتي مگر در موارد مربوط به دانش هستهاي و آن هم براي تعيين محدوديتها و شروط بهرهمندي ايران از دستاوردهاي دانش و فناوري هستهاي نيامده است.
در صورتي كه ما بيش از درمان كوتاهمدت براي اقتصاد (كه آن هم ميسر نشده و تنها راه براي چپاول داراييهايمان براي غربيها باز شده است) نياز به ايجاد بستري امن براي توسعه اقتصاد دانشبنيان داشتيم. اين بستر دستكم شامل برقراري امكان دسترسي پايگاههاي اطلاعاتي علمي و فراهم شدن زمينههاي تبادل دانش و فناوري در حوزههاي گوناگون و شناخت بازارهاي جهاني و تعريف مأموريت براي مراكز علمي و دانشگاهيمان ميشود.
به بيان ديگر دانش و فناوري در توافقات كشورمان با 1+5 نتوانسته جايي را از آن خود كند و زير سرفصل رفع تحريمها، راهكاري براي رفع تحريم دانشمندان و مراكز علمي و دانشگاهي ما ديده نشده است.
دم خروس تمديد تحريمها اين مسئله از سوي مسئولان اجرايي كشور اينطور توجيه ميشود كه از تفسير بندهاي رفع تحريمها، آزادسازي فعاليتهاي علمي و پژوهشي برداشت ميشود. اما عدم شفافيت در اين مورد باعث تفسير به رأي و مصادره به نفع مفاد از سوي طرف مذاكرهكننده ميشود.
علاوه بر اين مسئولان كشور و به ويژه اعضاي تيم مذاكرهكننده بر اين نكته تأكيد داشتند كه بلافاصله و به محض آغاز اجراي توافق برجام، تمام تحريمها و قطعنامهها عليه كشورمان برداشته و لغو ميشوند.
با اين وجود و بعد از نزديك به سه ماه از آغاز اجراي برجام، اتحاديه اروپا رأي به تحريم دوباره دانشگاه صنعتي شريف به عنوان يكي از مراكز پوياي توليد دانش و توسعه فناوري داد. اگرچه دولتمردان كشورمان به ويژه در حوزه آموزش عالي تاكنون هيچ واكنشي به اين خبر نشان ندادهاند، اما رضا روستاآزاد، رئيس سابق دانشگاه شريف در گفتوگو با رسانهها تحريم مجدد اين دانشگاه از سوي اتحاديه اروپا را تأييد كرد.
2روي سكه تعاملات عزتمدارانه و خاضعانه روستاآزاد در رابطه با پذيرفته نشدن شكايت دانشگاه صنعتي شريف از اتحاديه اروپا در زمينه خارج شدن اين دانشگاه از ليست تحريمها پس از برجام گفت: اتحاديه اروپا، دانشگاه صنعتي شريف را در چند سال گذشته تحريم كرد، ولي در سال 91 توانستيم در فضايي عزتمدارانه رأي دادگاه اتحاديه اروپا را به نفع دانشگاه شريف بگيريم اما حالا با تعاملات خاضعانه رأي در همان دادگاه و با همان وكلا به تحريم دانشگاه شريف صادر شد. وي افزود: با ادامه اين تحريمها كه محدوديت زماني هم ندارد، دانشگاه شريف دچار مشكلاتي ميشود و بسياري از تعاملات ما مانند خريد تجهيزات آزمايشگاهي و تعامل دادهها تشديد ميشود.
روستاآزاد با بيان اينكه براي مقابله با تحريم بايد به خودكفايي بينديشيم، اضافه كرد: معاونت علمي رياست جمهوري چند سالي است كه نمايشگاه تجهيزات آزمايشگاهي را برگزار ميكند كه نياز تجهيزات در داخل مرتفع ميشود و دانشگاه صنعتي شريف و دانشگاههاي ديگر ميتوانند از آن استفاده كنند، ولي براي مقابله با تحريمها بايد بتوانيم نيازهاي ديگر را هم تأمين كنيم و در همه زمينهها خودكفا باشيم و به دانش محققان ايراني اتكا كنيم.
بدعهديها و فرصت بازنگري گروههاي دانشجويي دانشگاه صنعتي شريف نيز نسبت به رأي دادگاه مبني بر باقي ماندن دانشگاه شريف در ليست تحريمها واكنش نشان دادند. احسان ايرانمنش، مسئول بسيج دانشجويي دانشگاه شريف با اشاره به بهانهگيريهاي متعدد اعمالكنندگان اين تحريمها افزود: باور ما اين است كه دليل اصلي اين تحريمها پيشرفتهاي روز افزون كشور در حوزههاي مختلف علم و فناوري است و دانشگاه صنعتي شريف نيز كه يكي از مؤثرترين موتورهاي محرك پيشرفت علمي در كشور است از اين سنگ اندازيها مستثني نيست. مسئول بسيج دانشجويي دانشگاه صنعتي شريف تأكيد كرد: دشمنان اين مرز و بوم نيز به خوبي ميدانند كه خطرناكترين ابزاري كه در صورت دستيابي كشور به آن، ديگر امكان تسلط بر آن وجود نخواهد داشت، علم است و تمام تلاش خود را نيز در راستاي كند كردن اين حركت انجام خواهند داد.
گفتني است در اين شرايط امضاي تفاهمنامه ميان مجموعه آموزش عالي كشورمان با دانشگاههاي فرانسه و ايتاليا از سوي برخي جريانهاي فعال دانشگاهي شوي تبليغاتي دولتي ارزيابي ميشود.
اين گزارش تصريح دارد: فوايد بدعهديهاي 1+5 در ابتداي راه اجراي برجام كمك ميكند تا دولت با خسارت كمتري مسير بازنگري در مفاد توافقنامه را در پيش گيرد. تصميم در اين مورد عزم دولتمردان در مورد حفظ عزت ملي را به نمايش ميگذارد.
