حجم نقدينگي كه ابتداي دولت يازدهم 479 هزار ميليارد تومان بود در پايان بهمن ماه 94 به محدوده 976هزار ميليارد تومان رسيده است، همچنين رقم پايه پولي كه در ابتداي دولت يازدهم 5/95هزار ميليارد تومان بود، در پايان بهمن ماه سال 94 به 146هزار ميليارد تومان رسيد.
حجم كل پايه پولي در پايان بهمن ماه سال گذشته براساس نماگرهاي بانك مركزي به رقم 146 هزار ميليارد تومان رسيده است كه نسبت به ابتداي دولت يازدهم دستكم پايه پولي 50 هزار ميليارد تومان رشد كرده اين در حالي است كه در پايان بهمن ماه سال 94 رقم نقدينگي به محدوده 976 هزار ميليارد تومان رسيده است كه نسبت به آغاز به كار دولت يازدهم تقريباً رشد 500 هزار ميليارد توماني را نشان ميدهد. براساس جديدترين آمارهاي بخش پولي و بانكي بانك مركزي حجم كل نقدينگي در پايان بهمن ماه سال 94 با 7/24 درصد رشد نسبت به اسفند 93 به 975 هزار و 940 ميليارد تومان رسيده، اين در حالي است كه پايه پولي در بهمن ماه سال 94 به رشدي برابر 12درصد (1/157 هزار ميليارد ريال افزايش) نسبت به پايان اسفند سال 93 به 146هزار ميليارد تومان رسيد. حجم كل نقدينگي در پايان بهمن ماه سال 94 با 7/24 درصد رشد نسبت به اسفند 93 و 7/28 درصد افزايش در مقايسه با بهمن 93 به 975 هزار و 940 ميليارد تومان رسيده است.
پايه پولي در بهمن ماه سال 94 به رشدي برابر 12درصد (1/157 هزار ميليارد ريال افزايش) نسبت به پايان اسفند سال 93 به 1/1468 هزار ميليارد ريال رسيد كه نسبت به رشد دوره مشابه سال 1393( 8/5)، برابر 2/6 واحد درصد رشد افزايش نشان ميدهد. خالص داراييهاي بانك مركزي با 7/11 درصد افزايش (8/184 هزار ميليارد ريال) و سهمي فزاينده برابر1/14 واحد درصد در رشد پايه پولي، مهمترين عامل فزاينده رشد پايه پولي در 11 ماهه سال 94 بوده است. در پايان بهمن ماه سال 94، ضريب فزاينده نقدينگي به 645/6 رسيد. بدين ترتيب فزاينده نقدينگي نسبت به پايان سال 93، 4/11 درصد افزايش يافت كه در مقايسه با رشد دوره مشابه سال 93 (12درصد )، 6/0 درصد كاهش نشان ميدهد. بر اين اساس در مدت 11 ماهه از سال 94 حدود 193 هزار و 550 ميليارد تومان به حجم نقدينگي افزوده شده كه بيانگر رشد 17 هزار و 595 ميليارد توماني به طور متوسط در هر ماه است، اما نكته قابل توجه رشد 26 هزار و 550 ميليارد توماني نقدينگي فقط در ماه بهمن است. در صورتي كه نقدينگي مانند متوسط هر ماه در اسفند ماه رشد كرده باشد، در پايان سال گذشته به 993 هزار و 535 ميليارد تومان رسيده اما اگر رشدي معادل رشد بهمن ماه داشته از مرز رواني هزار هزار ميليارد تومان عبور كرده است. رئيسجمهور در بهمن ماه سال 94 در مجمع بانك مركزي رشد نقدينگي بر اساس رشد پايه پولي را نگرانكننده عنوان كرده و مدعي شده بود «در هر موردي كه ما ناچار شديم بانك مركزي به ما كمكي كند بنده ماه بعد به آن دستگاه فشار آوردم كه بايد آن پول را به بانك مركزي برگردانيد تا ما بتوانيم يك فضاي آرامي را ايجاد كنيم.» حال به نظر ميرسد رئيسجمهور اطلاع دقيقي از رشد پايه پولي در دولت خود ندارد.
كسري 59 هزار ميليارد توماني
طبق بودجه سال 94 كشور، درآمدهاي مصوب غيرنفتي بالغ بر 128 هزار و 529 ميليارد تومان بوده كه در 11 ماهه اين سال بالغ بر 89 هزار و 462ميليارد تومان وصول شده است، بدين ترتيب طبق آمارهاي 11 ماهه بانك مركزي، بودجه سال 94 بيش از 59 هزار و 737 ميليارد تومان كسري تراز عملياتي دارد. طبق گزارش بانك مركزي، همچنين سهم واگذاري داراييهاي سرمايهاي 56هزار و 482 ميليارد تومان به تصويب رسيده بود كه از اين ميزان بالغ بر 50 هزار و 662 ميليارد تومان در 11 ماهه سال 94 درآمد كسب شده است. بر اين اساس، 50 هزار و 394 ميليارد تومان سهم درآمد نفت و فرآوردههاي نفتي بوده كه البته مصوب آن 53 هزار و 736 ميليارد تومان تصويب شده بود و رشد آن نيز منفي 7/9 است.
پرداخت 21 هزار ميليارد تومان به عمرانيها
تملك داراييهاي سرمايهاي (پرداختهاي عمراني) 47 هزار ميليارد تومان مصوب شده بود كه 21 هزار و 171 ميليارد تومان در اين مدت پرداخت شده است و نسبت به 11 ماهه سال قبل آن، رشد منفي 6/16 درصدي را نشان ميدهد. بودجه سال 94 در 11 ماهه بيش از 59 هزار و 737ميليارد تومان كسري تراز عملياتي دارد كه نسبت به سال قبل آن رشد 7/33 درصدي گزارش شده است. همچنين سهم واگذاري داراييهاي مالي در قانون بودجه سال 94 بالغ بر 34 هزارو 703ميليارد تومان بوده كه حدود 30 هزار ميليارد آن در 11ماهه به دست آمد. نسبت تملك داراييهاي سرمايهاي پرداختهاي هزينهاي در مصوب قانون 29 درصد و در عملكرد 11 ماهه 3/14 درصد رقم خورد.
رشد بدهي دولت به بانك مركزي
براساس نماگرهاي اقتصادي سه ماهه سوم خالص داراييهاي خارجي بانك مركزي در پايان آذرماه سال 94 با 1/8 درصد افزايش در مقايسه با آذر ماه سال 93 به 180 هزار و 660 ميليارد تومان افزايش يافته است. خالص داراييهاي خارجي بانكها با 7/17 درصد افزايش 48 هزار و 520 ميليارد تومان بوده كه در مجموع خالص داراييهاي خارجي سيستم بانكي را به 229 هزار و 180 ميليارد تومان ميرساند.
همچنين بدهي دولت به بانك مركزي 26 هزار و 490 ميليارد تومان گزارش شده كه 5/37 درصد رشد نشان ميدهد، البته معمولاً گفته ميشود اين رشد بدهي در ميانه سال ناشي از تنخواه اعطايي بانك مركزي به دولت است كه براساس قانون پرداخت و تا پايان سال تسويه ميشود.
اما نگاهي به آمار و ارقام سالهاي قبل نشان ميدهد همواره بخشي از بدهي دولت به بانك مركزي بازپرداخت نشده است، به طوري كه بدهي دولت در سال 90 به ميزان 9 هزار و 390ميليارد تومان بوده كه در سال 91 به 13 هزار و 160ميليارد تومان، سال 92 به 15 هزار و 830 ميليارد تومان و سال 93 به 18 هزار و 360 ميليارد تومان رسيده است. بدهي شركتهاي دولتي به بانك مركزي در پايان فصل پاييز 27 هزار و 160ميليارد تومان محاسبه شده است.
كاهش 3/2 درصدي توليد كارگاهها
همچنين براساس نماگرهاي اقتصادي سه ماهه سوم سال 94، توليد نفت خام 4/4 درصد و صادرات 8/1 درصد رشد كرده اما شاخص توليد كارگاههاي بزرگ صنعتي 3/2 درصد كاهش يافته و بخش ساختمان در ركود شديد به سر ميبرد.
در سه ماهه سوم سال 94 شاخص توليد كارگاههاي بزرگ صنعتي به روند رشد منفي خود ادامه داد و با 3/2درصد كاهش به 4/89 رسيد. اين كاهش در شرايطي رخ داد كه انتظار ميرفت با توجه به افت 2/0 درصدي فصل تابستان در مقايسه با افت 5 درصدي بهار، روند شاخص توليد كارگاههاي بزرگ صنعتي به سمت مثبت متمايل شود اما چنين انتظاري برآورده نشد.
ركود عميق در ساختوساز
در بخش ساختمان آمارها همچنان ركود در اين صنعت را نشان ميدهد به طوري كه تعداد پروانههاي ساختماني صادر شده 7/3 درصد كاهش يافته است. اين وضعيت در سه ماهه دوم منفي 2/11درصد و در سه ماهه اول منفي 8/17 درصد بود. از طرف ديگر تعداد پروانههاي صادر شده در شهرهاي بزرگ 3/12 درصد كاهش داشته و اين بيانگر شدت ركود ساختوساز در شهرهاي بزرگ است. با توجه به عميق شدن ركود در بخش ساختمان، شاخص بهاي توليدكننده مصالح ساختماني 2/7درصد كاهش نشان ميدهد. اين شاخص در سه ماهه دوم 6/5 درصد و در سه ماهه اول 2/4درصد كاهش داشته است. ميزان سرمايهگذاري بخش خصوصي در ساختمانهاي جديد در شهرهاي بزرگ 28درصد، تهران 6/29 درصد و ساير مناطق شهري 7/17درصد كاهش داشته است.
افزايش توليد و صادرات نفت خام
در بخش انرژي، ميزان توليد نفت خام در سه ماهه سوم با 4/4 درصد افزايش به 3 ميليون و 299 هزار بشكه در روز رسيده و ميزان صادرات با 8/1 درصد افزايش يك ميليون و 561 هزار بشكه در روز بوده است. ميزان توليد نفت خام در سه ماهه دوم 2/2درصد و سه ماهه اول 6/2 درصد افزايش داشته اما ميزان صادرات در سه ماهه دوم 9/7 درصد رشد و در سه ماهه اول 4/0 درصد كاهش داشته است.
