وقتي فرهنگ‌سازي اولويت مديران ورزش نيست

اتفاقات تلخ جمعه شب گذشته در ورزشگاه تختي اهواز نشان از واقعيت تلخ وضعيت ناهنجار فرهنگي و اجتماعي حاكم بر ورزشگاه‌هاي ايران دارد، واقعيتي كه مسئولان ورزش و فوتبال كشورمان سعي در انكار آن دارند و همواره تلاش كرده‌اند با برخوردهاي ضربتي و انضباطي، صورت مسئله را پاك كنند. در اين مقال حساب اكثريت تماشاگران جداست و بحث بر سر عده‌اي است كه ورزش را تبديل به صحنه فحاشي و زد و خورد كرده‌اند. ماجراي سنگ‌پراكني برخي تماشاگران اهوازي كه باعث مصدوميت دهها تماشاگر شد و همچنين فحاشي‌هاي جريان مسابقات تنها محدود به ورزشگاه‌هاي فوتبال نيست و در رشته‌هاي ديگر ورزشي، مانند واليبال و بسكتبال هم شاهد چنين حاشيه‌هاي تأسف‌برانگيزي هر چند در مقياس‌هاي كوچك‌تر بوده‌ايم، حاشيه‌هايي كه عدم پرداختن به ريشه آن باعث شده تا هر چند وقت يك بار استاديوم‌ها و سالن‌هاي ورزشي كشور شاهد چنين اتفاقات تلخي باشد، اتفاقاتي كه جان تماشاگر را هم تهديد مي‌كند و بيم آن مي‌رود كه حوادثي مانند حادثه نابينا شدن سرباز احمدي در جريان يكي از بازي‌هاي سپاهان كه در دهه 80 رخ داد، دوباره تكرار شود. نوع مواجهه مسئولان و تصميم گيرندگان فدراسيون‌هاي ورزشي و كميته انضباطي بيشتر از آنكه جنبه واكاوي و ريشه‌يابي اين اتفاقات داشته باشد، جنبه‌هاي تعزيري و انضباطي داشته است و اين تصور وجود دارد كه با محروميت و جرايم نقدي اين حوادث تلخ تكرار نمي‌شود. البته در اينكه تيم‌ها و تماشاگران خاطي بايد مجازات شوند شكي وجود ندارد اما مسئله مهم‌تر ريشه‌يابي اين حوادث و سعي در كاهش چنين اتفاقات تلخي است كه هر چند وقت يكبار صحنه‌هاي زشتي را در ورزش ايران ثبت مي‌كند.

در اين رابطه غفلت مديران و مسئولان ورزش كشور در فعاليت‌هاي فرهنگي يكي از مسائلي است كه زمينه ساز بروز ناهنجاري در ورزشگاه‌ها و سالن‌هاي ورزشي كشور شده است. توجه به مسائل فرهنگي متأسفانه هيچ گاه نه در ورزش كشور چه در فوتبال و چه در رشته‌هاي ديگر جزو اولويت‌هاي برنامه‌هاي مدير يك وزارت، فدراسيون يا يك باشگاه نبوده است و همواره از كنار آن به راحتي عبور كرده‌اند. در اين باب زياد گفته شده كه فعاليت‌هاي فرهنگي در ورزش كشور تنها به نصب بنر و چند تجليل خلاصه شده است و سال هاست كه كار اثرگذار و جدي كه توانسته باشد وضعيت فرهنگي ورزش كشور را تكاني بدهد، صورت نگرفته است. اين در حالي است كه توجه به مسائل فرهنگي و فرهنگ‌سازي بين هواداران مي‌تواند نقش زيادي در بهبود فضاي اماكن ورزشي داشته باشد. با اين حال كوچك‌ترين قدمي در اين زمينه از سوي متوليان ورزش برداشته نشده و فرهنگ‌سازي به حاشيه رفته و قهرمان پروري و توجه به ورزش قهرماني در اولويت قرار گرفته است. اين در شرايطي است كه همان طور كه تلاش و برنامه‌ريزي براي قهرماني و كسب افتخار اهميت دارد، به همان اندازه توجه به برنامه‌هاي فرهنگي نيز بايد مورد توجه قرار بگيرد.
هواداران و تماشاگران نيز بخش مهمي از جامعه ورزش كشور هستند كه همين بي‌توجهي‌ها به فرهنگ‌سازي و آموزشي سبب مي‌شود تا هر چند وقت يكبار در ورزش شاهد حاشيه‌هاي خونباري مانند اتفاقاتي كه جمعه شب در ورزشگاه اهواز افتاد و بيش از 40 مصدوم به جا گذاشت باشيم، حاشيه‌هاي تلخي كه ريشه آن به بي‌توجهي متوليان ورزش به مسائل فرهنگي بر مي‌گردد. به همين خاطر بديهي است براي تكرار نشدن چنين اتفاقاتي بايد توجه به فرهنگ‌سازي و برنامه‌هاي آموزشي براي تماشاگران بيشتر از قبل مورد توجه تصميم گيرندگان ورزش قرار بگيرد، به طور قطع وقتي آموزش‌هاي لازم به هواداران داده شود و برنامه‌هاي مختلف فرهنگي جهت اصلاح رفتار برخي تماشاگرنماها برگزار شود، مي‌توان به اصلاح وضعيت استاديوم‌هاي ورزشي اميد داشت و اميدوار بود كه به مرور زمان جو ورزشگاه‌ها به سمت سالم شدن حركت كند تا ديگر نه تماشاگر و ورزشكاري با توجه به حضور برخي تماشاگرنماها احساس عدم امنيت كند و نه الفاظ و فحش‌هاي ركيك فضاي ورزشگاه را آلوده كند. رسيدن به آن روز همت مديران ورزش را مي‌خواهد و اينكه آنها با تغيير نگاهشان، توجه به امور فرهنگي و آموزشي را در ورزش در صدر برنامه‌هايشان قرار دهند و با همكاري جامعه شناسان برنامه‌هاي مختلفي را جهت بهبود فضاي فرهنگي ورزش اجرايي كنند.