امسال هم نماينده جشنواره برلين سري به ايران زد و از بين توليدات امسال سينما چند مورد را دستچين کرد. عباس رافعي، کارگردان سينما درباره حضور نماينده برلين در ايران و نظر وي درباره سينماي ايران ميگويد: من با نماينده جشنواره برلين صحبت ميکردم، ميگفت من وقتي يک هفته به ايران ميآيم و با مردم ايران زندگي ميکنم، ميبينم که اين افراد در فيلمهاي شما نيستند. چرا فيلمهاي شما اينقدر مصنوعي است و مردمتان در فيلمهايتان حضور ندارند و چرا فيلمهايتان با اخوت عناد دارند، ميخواهم اين را بگويم که آنها خودشان به اين نتيجه رسيدهاند. اما برلينيها دست خالي نيز از ايران نرفتند، مستند «زندگي در مرز» از بهمن قبادي که صرفاً کارگردان آن ايراني است و به موضوع پناهندگان سوري ميپردازد و مستند سينمايي «رؤياي دم صبح» ساخته مهرداد اسکويي که درباره کانون اصلاح و تربيت است، «والدراما» ساخته عباس اميني در بخش «Generation»، «لانتوري» ساخته رضا درميشيان در بخش «نسل نو» و «اژدها وارد ميشود» ساخته ماني حقيقي در بخش مسابقه اين جشنواره پذيرفته شدند.
نماينده برلين پيشنهادي نيز براي حضور فيلم «ابد و يک روز» سعيد روستايي مطرح ميکند؛ پيشنهادي که به تازگي رسانهاي شده و نشاندهنده نگاه سياهي است که اين جشنواره نسبت به سينماي ايران دارد. روزنامه سينما در خبري نوشت: شنيده شده نماينده جشنواره برلين به سازندگان «ابد و يک روز» گفته پايان فيلم با رفتن شخصيت اصلي به افغانستان شرط حضورشان در برلين ۲۰۱۶ است!
اين در حالي است که پايانبندي فعلي فيلم «ابد و يک روز» با بازگشت دختر خانواده از ميانه راه و استقبال خانواده از وي، فيلم به گونهاي با پايان خوش همراه است. اما حضور «لانتوري» و «اژدها وارد ميشود» در برلين باعث شد تا موج رسانهاي توسط علاقهمندان به سينماي جشنوارهاي به راه بيفتد. به خصوص در مورد فيلم «لانتوري» که سومين ساخته درميشيان به شمار ميرود و فيلم قبلي وي، « عصباني نيستم» نيز در توقيف به سر ميبرد. شصتوششمين جشنواره فيلم برلين چند روزي است که کار خود را آغاز کرده و تا دوم اسفندماه در جريان خواهد بود. از بين 400 فيلمي که در بخشهاي مختلف اين جشنواره حضور دارند، چهار نماينده سينماي ايران نيز اکران شده يا در نوبت اکران هستند. «لانتوري» يکشنبه در برلين روي پرده رفت. روزنامه اصلاحطلب شرق، اين اکران را با عنوان منتقدان اروپايي از «لانتوري» استقبال کردند. از اکران موفق اين فيلم در برلين خبر داد. ادعاي اصلاحطلبها اما با گزارش متفاوتي که سايت «دويچه وله» خبرگزاري رسمي آلمان از اکران فيلم درميشيان منتشر کرد، رنگ باخت. اين سايت آلماني نوشت: «لانتوري» ساخته رضا درميشيان در بخش پانوراماي برليناله به نمايش درآمد؛ فيلمي که با سروصداي زياد در جشنواره فجر اکران شده بود، در برلين به بايگاني جشنواره پيوست. اين فيلم يکي از چهار فيلم ايراني شرکتکننده در برليناله است. اين سايت در ادامه «لانتوري» را به مستندهاي تلويزيوني تشبيه ميکند و مينويسد: «علاقهمندان به رپرتاژهاي تلويزيوني درباره مسائل اجتماعي، سياسي و غيره شايد صدها نمونه از اين مستندها را ديده باشند. گزارش از اتفاقي که رخ داده و حال با بازسازي فضا و چهرهها، ماجرا به گونهاي مستند دوباره روايت ميشود؛ يعني ترکيبي از فرم داستاني و گزارشي مستند. هدف از اين کار ملموس کردن ماجرا يا واقعه است.»
شهرام اسلامي منتقد فيلم درباره «لانتوري» به دويچه وله ميگويد: «در واقع اگر از کلماتي مانند «توضيح» و «چالش» استفاده ميکنيم، به خاطر همراهي با منطق دروني فيلم است، وگرنه خود اين موضوع که فيلم ميخواهد از طريق ابراز نظر افراد مختلف، فضايي براي گفتمان عمومي و دموکراتيک ايجاد کند، نقطه ضعف فيلم به حساب ميآيد. همه چيز «توضيح» داده ميشود، «نمايشي» در کار نيست. عشق، نفرت، خشم و ديگر احساسات انساني به نمايش در نميآيند. نه بازيگران و نه فضاي فيلم دغدغه اين موضوع را ندارند. در نظر بگيريد که به جاي نشان دادن فيلم به شما، کسي آن را تنها در سطح عيني براي شما بازگو کند.» نقد بسيار منفي که آلمانيها از «لانتوري» منتشر کردند، در نقطه مقابل چيزي است که اصلاحطلبان آن را طوفان «لانتوري» ناميدهاند.
برلين در سابقه طولاني حضور فيلمهاي ايران نشان داده که به مسائل سياسي و اجتماعي و سياهنمايي فيلمهاي ايراني بهاي زيادي ميدهد. اگرچه رأي داوران جشنواره برلين درباره فيلمهاي منتخب اين فستيوال هنوز اعلام نشده، اما رويکردي که گزارش دويچه وله در قبال «لانتوري» دارد، نشان ميدهد الگويي که درميشيان در ساخت فيلمهاي جشنوارهپسند از جمله «بغض»، «عصباني نيستم» و «لانتوري» گرفته، بعيد است اين فيلم بتواند موفقيتي در اين جشنواره به دست آورد.
پيش از اين نيز درميشيان نسخه کامل فيلم «عصباني نيستم» را به برلين فرستاد، اما هيچ جايزهاي نگرفت. «لانتوري» هم که با برخورد سرد رسانههاي آلماني روبهرو شده و گويا برلين صرفاً ميخواسته با اعلام حضور «لانتوري»، براي اين فيلم در جشنواره فيلم فجر فضاي تبليغاتي ايجاد کند! بازگشت همراه با دستهاي خالي لانتوري از برلين ميتواند نشانهاي از تمايل نداشتن برلين به ادامه روش نخنماي سينماي سياهنما باشد؛ کاري که مانند دوستي خاله خرسه به جاي اينکه در راستاي کمک به جريان شبهروشنفکري و فستيوال خارجيپسند سينماي ايران باشد، به تضعيف هرچه بيشتر اين سينماي حداقلي و پرمدعا بينجامد!
