پشت كردن هاشمي رفسنجاني به كارهاي تحقيقاتي صورت گرفته در مركز تحقيقات استراتژيك رياستجمهوري و به طريق اولي ديكتاتوري رأي و اهميت ندادن به نظر ديگران يكي از موضوعاتي است كه جريان تجديدنظرطلب آن را جزو شخصيت هاشمي ميداند. عناصر جريان مدعي اصلاح طلبي خودرأي بودن هاشمي را ضد منافع عموم و مخالف روح دموكراسي عنوان ميكنند، به صورتي كه سعيد حجاريان در پاسخ به سؤالي مبني بر ميزان اهميت دادن هاشمي به نظرات ديگران و از جمله تحقيقات صورت گرفته در مركز تحقيقات استراتژيك رياست جمهوري پاسخ جالبي ارائه ميدهد:
«- آيا آقاي هاشمي هيچ استفادهاي از تحقيقاتي كه در مركز تحقيقات استراتژيك رياست جمهوري صورت ميگرفت ميبرد، يا اينكه هريك كار خود را انجام ميدادند؟
سعيد حجاريان: خير !البته گزارشها و نتايج كار به ايشان ارائه ميشد اما فكر نميكنم (لااقل تا زماني كه آقاي خوئينيها بود) از آنها استفاده ميكرد.» (1)
متفكران جريان تجديدنظرطلب دوران حاكميت دولت هاشمي در دهه دوم انقلاب اسلامي را هم دوران مخالفت با دموكراسي مطرح و نهادينه شدن خشونت و جنايتهاي ضدانساني را وجه بارز آن دوره عنوان ميكنند. آنها همچنين دوران سازندگي را زمستان سرد روشنفكري ديني عنوان ميكنند:
«در دوره هاشمي امكان مخالفت علني شهروندان با خشونت و جنايت وجود نداشت. مطبوعات مستقل هنوز شكل نگرفته بود. جنبش دانشجويي در حال بازسازي آرمانها و تجديدنظر در علل اصلي مشكلات جامعه بود. چپ كاملاً به حاشيه رانده شده بود. احزاب و تشكلهاي صنفي هنوز شكل نگرفته بود. جريان روشنفكري ديني در حال بازسازي فهم ديني و سازگار كردن نظري دين و مدرنيته بود، يك دهه فعاليت گسترده فرهنگي - نظري حول پارادايمهاي سنت و تجدد، در حاشيه سياست و برخلاف سياست فرهنگي دولت، در زمستان سرد صورت گرفت تا بهار تهران فرا رسيد و...» (2)
اين همه در حالي است كه برخي ديگر از وابستگان به جريان تجديدنظرطلب تغييرات شخصيتي هاشمي نسبت به سالهاي نخست انقلاب اسلامي را بسيار فاحش و غيرقابل باور ميدانند آنگونه كه صادق زيباكلام دگرديسي آقاي هاشمي در بحث مردم سالاري وديگر مباحث را بسيار فراخ و عجيب عنوان ميكند: «اگر خداوند 30-40 سال ديگر به آقاي هاشمي عمر دهد مطمئن باشيد چند سال بعد آقاي هاشمي هم نه لغت خائن بودن بهائيها را به كار ميبرد و نه لغت منافقين را. ايشان هم به منافقين، مجاهدين خواهد گفت. ايشان هم مثل من و شما و خانم فائزه هاشمي به انسانها نگاه خواهد كرد.» (3)
سرزنش برخي از تئوريسينهاي جناح تجديدنظرطلب كه در آستانه انتخابات ششم هاشمي رفسنجاني را با هدف پيروزي در آن انتخابات تخريب مينمودند يكي از اقدامات مستمر افرادي نظير صادق زيبا كلام است. صادق زيباكلام انتظار ايده آل داشتن از امثال هاشمي رفسنجاني را هم خيال خام ميداند كه هرگز محقق نخواهد شد: «منتهي يادمان باشد انتظارات ايده آل نداشته باشيم. بارها در دوران دوم خرداد به آقاي عبدي، گنجي و بهنود ميگفتم كه هاشمي رفسنجاني، نلسون ماندلا نيست ولي تندرو هم نيست.» (4)
همه اينها در حالي است كه هاشمي رفسنجاني چنين اظهاراتي را قبول ندارد و در بسياري از سخنرانيها از فوايد و محسنات نقد و احترام گذاشتن به آراي عمومي سخن به ميان ميآورد: « خواست ما همواره اين بوده كه ميدان براي نقد سازنده باز باشد، چرا كه در هيچ شرايطي، نقد درست و سالم تهديد براي جامعه به حساب نميآيد.
بايد مسئولان كشور و دانشگاهها فضاي نقد و انتقاد سازنده را باز كنند ... «فبشرعبادي الذين يستمعون القول و يتبعون احسنه» تابلوي سياسي و اجتماعي دين ماست كه شرط آن البته «و جادلهم بالتي هي احسن» خواهد بود.» (5)
«همگان البته بايد در نقد و روشنگري خود قانون، منافع ملي و مصالح كشور را مدنظر قرار دهند» تخريب، عبور از انتقاد مصلحانه و ايجاد درگيري در كشور بهويژه در مراكز علمي، مضر به حال رشد محيطهاي علمي و پژوهشي است. اگر بپذيريم كه در اقشار مختلف جامعه ممكن است از ما داناتر، فهميده تر و كاردان تر هم وجود دارد، آنگاه از غرور و سختگيري نسبت به فكر و سليقه ديگران خواهيم كاست.» (6)
پي نوشت:
1. عماد الدين باقي، براي تاريخ، گفتوگو با سعيد حجاريان، ص 46
2. اكبر گنجي، تاريكخانه اشباح، ص16
3. پايگاه خبري تحليلي جام نيوز، 29/02/92
4. همان
5. روزنامه اعتماد. 18/09/90
6. همان
