«اين نظامي متدين و متعهد از جمله معدود ياران ارتشي است كه از آغازين هفتههاي پيروزي انقلاب، وسيله ارتباط فعال ارتش با دستگاه انقلاب و نظام جمهوري اسلامي و عنصر مؤثر در جذب بدنه متعهد ارتش به خدمات انقلاب بود...» اين جملات بخشي از پيام مقام معظم رهبري به مناسبت درگذشت امير سرلشكر محمد سليمي فرمانده سابق ارتش جمهوري اسلامي ايران است. رزمنده متعهد و مكتبي كه ساليان درازي از عمرش را وقف خدمت به ميهن اسلاميمان كرد و عاقبت نيز دهم بهمن ماه امسال پس از يك دوره طولاني بيماري، به ياران شهيدش پيوست. براي آشنايي بيشتر با خدمات و زحمات اين امير فقيد گفت و گويي با امير سيد علي مهرابي معاون عمليات نيروي زميني ارتش انجام داديم كه ماحصلش را پيش رو داريد.
امير سليمي در 78 سالگي فوت كردند، قاعدتاً عمر نظامي ايشان به قبل از انقلاب برميگردد؟ چطور ميشود كه يك نظامي ارتشي اينطور مورد اعتماد نظام اسلامي ميشود؟
ايشان در سال 33 وارد دبيرستان نظام و در سال 36 هم وارد دانشكده افسري شدند. بعد از چهار سال، يعني در سال 1340 نيز از دانشكده افسري فارغالتحصيل شدند. امير سليمي از آن دست نظاميان باتجربهاي بودند كه در رسته مخابرات تخصص داشتند و قبل از انقلاب فرمانده گروه مخابرات بودند. گروه كه ميگوييم معمولاً به استعداد يك تيپ است. در سال 49 امير سليمي براي طي يك دوره تخصصي در زمينه سيستمهاي الكترونيكي به امريكا ميرود و در بازگشت به عنوان يك استاد در اين زمينه مشغول ميشود. ايشان بعد از طي دوره دافوس نيز آموزشهاي لازم در خصوص جنگهاي نامنظم را طي ميكند و پس از انقلاب يكي از اولين سمتهايشان فرماندهي ستاد جنگهاي نامنظم بود كه در اين زمينه به عنوان يك مربي و استاد شاگردان بسياري تربيت كرد. مرحوم سليمي يكي از نظاميان مؤمن و متعهد بودند كه از همان دوران طاغوت از معتمدان روحانيون و همچنين ارتشيان انقلابي به شمار ميرفت، بنابراين پس از انقلاب به دليل تعهد و نيز تخصصي كه داشتند، سمتهاي حساس و كليدي به ايشان واگذار شد.
گفتيد كه امير سليمي مسئول ستاد جنگهاي نامنظم بودند. اين ستاد سواي ستاد جنگهاي نامنظمي بود كه شهيد چمران مسئوليتش را برعهده داشت؟ مسئوليتهاي سرلشكر سليمي بعد از انقلاب شامل چه مواردي ميشود؟
بله، در ارتش واحدهاي جنگهاي نامنظم همواره وجود دارند. مثالش تيپ 55 هوابرد شيراز است كه در دفاع مقدس هم نقش زيادي ايفا كرد. بنابراين ستاد جنگهاي نامنظمي كه مسئوليتش با مرحوم سليمي بود، با ستادي كه شهيد چمران فرماندهاش بود تفاوت داشت. امير سليمي بعد از پيروزي انقلاب علاوه بر مسئول ستاد جنگهاي نامنظم، از خردادماه سال 59 دبير شوراي امنيت ملي شدند. آن هم در زماني كه كشورمان چه از حيث تهديدات داخلي و نفاق منافقان و چه از بابت شيطنتهاي خارجي كه عراق بعثي در مرزهايمان ايجاد ميكرد، در رنج بود. بنابراين امير سليمي در چنين شرايط ويژهاي عهدهدار سمت حساسي چون دبيري شوراي امنيت ملي شدند. از آبان سال 60 و با اوجگيري جنگ تحميلي هم سرلشكر سليمي وزير دفاع شدند كه اين مسئوليت تا سال 64 ادامه يافت. براي مدتي نيز ايشان مشاور حضرت آقا در زمان رياست جمهوري ايشان بودند. از سال 79 تا سال 84 هم كه فرمانده كل ارتش جمهوري اسلامي ايران شدند. البته ايشان هرگز بازنشسته نشدند و از آن زمان تا هنگام فوتشان نيز يكي از مشاوران ارشد فرمانده معظم كل قوا در امور نظامي خصوصاً ارتش بودند.
بخشي از مسئوليتهاي سرلشكر سليمي به دوران دفاع مقدس برميگردد، شما كه آن دوران خودتان رزمنده بوديد، از نقش ايشان در جبهههاي جنگ بگوييد.
من خودم آن زمان چند باري شاهد حضور امير سليمي در مناطق عملياتي بودم. ايشان فرماندهي نبود كه تنها از پشت ميز دستوراتي صادر كند، بلكه شخصاً در مناطق عملياتي حضور مييافت. در خصوص نقش ايشان در دفاع مقدس همين بس كه در دوره چهارساله عهدهداري كرسي وزارت دفاع، جبهههاي جنگ شاهد عملياتهاي بزرگ و موفقي چون طريقالقدس، فتحالمبين و الي بيت المقدس بود كه نشان از درايت ايشان در كنار ساير فرماندهان و رزمندگان دفاع مقدس دارد. علاوه بر آن همان طور كه قبلاً هم عرض كردم، مرحوم سليمي در تربيت نظاميان نقش مؤثري داشت و به جرئت ميتوان گفت بسياري از نيروهايي كه در زمينه جنگهاي نامنظم نقش ايفا ميكردند، دست پرورده افرادي چون سرلشكر سليمي بودند. پيش از شروع جنگ كه كشورمان دچار فتنه ضد انقلاب خصوصاً در كردستانات بود، يا همان اوايل جنگ كه هنوز نيروهاي كشورمان انسجام لازم را نداشتند، جنگهاي نامنظم نقشي اساسي در ميدانهاي نبرد داشت كه از اين حيث اهميت كار افرادي چون مرحوم سليمي مشخص ميشود. بايد گفت شاگردان سرلشكر سليمي در جبهههاي جنگ غوغا كردند.
امير سليمي در كسوت يك فرمانده چطور انساني بود؟
نكتهاي كه در رفتارهاي سرلشكر مرحوم امير سليمي نمود بيشتري داشت، اخلاص و رك گويي و سعه صدرشان بود. ايشان علاوه بر اينكه خيلي فرمانده قاطع و منضبطي بود، قلب رئوفي هم داشت و يك فرمانده دوستداشتني بود. تجربه و توان علمي ايشان يكي ديگر از نكاتي است كه خيلي از همرزمان و همكارانش به آن اذعان دارند. امير سليمي در زمينه علوم نظامي و ارائه طرح و شناخت زمين عملياتي و مسائلي از اين دست، بسيار متخصص و باتجربه بود. توأمان ولايتمداري ايشان زبانزد بود. به جرئت ميتوانم بگويم در ميان نظاميان ايشان از معدود نفراتي بودند كه بسيار به مقام معظم رهبري نزديك بودند. چنانچه رهبري در پيام تسليتشان از امير سليمي به عنوان دوست و همكار ديرين ياد ميكنند. در سال 79 كه سرلشكر سليمي به فرماندهي ارتش رسيد، ارتش را به يك بلوغ و پويايي رساند كه اثرات آن تا سالهاي بعدي ادامه داشت. همه اينها از تجربيات اين امير فقيد نشئت ميگرفت كه واقعاً دانش و تجربه او گرانقدر و ارزشمند بود.
سرلشكر سليمي يك دوره طولاني از بيماري رنج ميبردند، در اين دوره فعاليت خاصي داشتند؟
امير سليمي انساني نبود كه بيماري بتواند او را منزوي كند. ايشان حتيالامكان در فعاليتهاي گوناگون شركت داشتند. خصوصاً در يادواره شهدا سعي ميكردند حتماً شركت داشته باشند. اتفاقاً آخرين باري كه ايشان را ملاقات كردم حدود پنج يا شش ماه قبل و در يادواره يكي از شهدا بود. در آنجا امير سليمي سخنراني كرد و از خاطرات دوران دفاع مقدس و همچنين همراهي مقام معظم رهبري سخن گفت. ايشان خاطرات را با جزئيات و به خوبي در ياد داشت كه با وجود بيماري و كهولت سنشان واقعاً جالب بود. همان جا هم خيلي قاطع و محكم حرف ميزدند كه نشان از اراده بالايش داشت.
چه خاطرهاي از سرلشكر سليمي داريد؟
سال 80 كه مانوري را در مناطق غربي كشور برگزار ميكرديم، امير سليمي به عنوان فرمانده كل ارتش به منطقه آمدند. مرحوم سليمي متولد 1316 بود و آن زمان 64 سال داشت، اما وقتي به مناطق كوهستاني رفتيم، جلوتر از همه ما و با چابكي خاصي ارتفاعات را بالا ميرفت كه باعث تعجبمان شده بود. با يك نگاه به منطقهاي كه قرار بود مانور انجام دهيم، طرح و نكاتي را به ما گوشزد كرد كه بعدها و با بررسيهاي بيشتر به آنها پي برديم. اين نشان از تجربه زيادشان داشت. واقعاً وجود افرادي چون سرلشكر سليمي نعمتي براي كشور و نظام اسلامي است. روحش شاد و يادش گرامي.
