انتخابات درونحزبي در ايالت آيوواي امريكا برگزار شد تا در عمل فرايند طولاني از تعيين نامزدهاي دو حزب اصلي امريكا از دموكرات و جمهوريخواه شروع شود. انتخابات آيووا به جهت ميزان كم جمعيت و مشاركت كمتر اعضاي هر دو حزب در آن اهميت قابل توجهي ندارد اما چون نقطه شروع ماراتن انتخابات مقدماتي است، بايد حساب ويژهاي براي آن باز كرد. به عبارت ديگر، موفقيت يا شكست در اين انتخابات براي هر كدام از نامزدهاي هر دو حزب شروع قدرتمند يا ضعيفي به شمار ميآيد كه ميتواند راه او را به مرحله نهايي از نامزدي حزب براي انتخابات اصلي رياست جمهوري راحت يا سد كند. به جهت همين ويژگي است كه رند پال و ريك سنتروم از صف نامزدهاي انتخاباتي جمهوريخواهان خارج شدند چراكه هر دو با كسب حدود چهار و يك درصد آرا در رديفهاي پنجم و آخر اين صف قرار گرفتند و ديگر شانسي براي موفقيت نداشتند. جالب اينجاست كه همين سنتروم در دور قبل انتخابات رياست جمهوري امريكا توانسته بود آراي آيوو را كسب كند و به مبارزه انتخاباتي خود ادامه دهد هر چند كه بعد شكست از ميت رامني را قبول كرد. همين اتفاق براي مارتين اومالي در اردوي دموكراتها پيش آمد. او مقام سوم را به دست آورد اما با كمتر از يك درصد رأي هيچ شانسي براي ادامه راه نداشت و همين حالا از رقابت كنار كشيد. اين نقش سنتي انتخابات مقدماتي در ايالت آيووا است اما اتفاقاتي در انتخابات امسال آيووا افتاد كه بر اساس آنها ميتوان گفت هم بر ادامه روند انتخابات مقدماتي و هم انتخابات نهايي رياست جمهوري تأثيرگذار خواهد بود.
شگفتيهاي انتخاباتي
از اتفاقات انتخابات آيووا به عنوان شگفتيهاي اين انتخابات نام برده ميشود. نظرسنجيهاي انجام شده توسط مؤسسات معتبري مثل بلومبرگ و دي مورين رجيستر در قبل از انتخابات نشان ميداد كه دونالد ترامپ در اردوگاه جمهوريخواهان پيشتاز است چنان كه او 31 درصد آرا را به دست ميآورد و تد كروز با 26 درصد و ماركو روبيو با 7 درصد به ترتيب بعد از او قرار ميگيرند اما نتايج درست برعكس اين نظرسنجيها بود. كروز با 7/27 درصد آرا برنده انتخابات شد و ترامپ با 3/24 و روبيو با 1/23 درصد آرا بعد از او قرار گرفتند. همين اتفاق در اردوگاه دموكراتها پيش آمد چنان كه نظرسنجيها ميگفت هيلاري كلينتون 48 درصد و برني سندرز 43 درصد آرا را به دست ميآورند اما نتايج نشان داد كه اختلاف 9/49 و 5/49 درصد رأي كلينتون با سندرز بسيار كمتر از چيزي بود كه نظرسنجيها پيشبيني كرده بودند. شايد كسي در ميان جمهوريخواهان انتظار نداشت كه ترامپ به اين نحو در رده دوم قرار بگيرد چنان كه بالا آمدن روبيو تا مكاني نزديك به ترامپ هم غير قابل پيشبيني بود چون پيشبيني هفت درصدي براي روبيو فاصله زيادي از واقعيت 1/23 درصدي داشت. در جبهه مقابل هم نتايج در لحظات آخر مشخص شده بود چون سندرز پا به پاي كلينتون پيش ميرفت و تنها در چند حوزه انتخابيه و آن هم با سكه بود كه كلينتون توانست نتيجه آن حوزه را به نفع خود تمام كند. همين مقدار از اتفاقات تا اندازه زياد ادامه روند انتخابات مقدماتي را روشن كرد و باعث كنارهگيري آن دو نامزد انتخاباتي از صف جمهوريخواهان شد اما مسائل پيش آمده محدود به همين حد نشده و حالا از هر دو اردوگاه سخناني شنيده ميشود كه به معناي به هم خوردن قواعد متداول و شناخته شده در برگزاري هر انتخاباتي است.
تقلب، توهين و تمسخر
خبرگزاري فرانسه قبل از انتخابات آيووا و در گزارشي به قلم مايكل ميتز از واشنگتن نوشت: مبارزات انتخاباتي در ميان جمهوريخواهان مبدل به عرصهاي از توهين و تمسخر شده و تمركز ميتز به خصوص بر ترامپ بود كه از توهين و تمسخر ديگر رقباي همحزبي و حتي مقامات فعلي امريكا هيچ ابايي ندارد. به جهت همين نحوه مبارزات انتخاباتي ترامپ بود كه ميتز اين حرف را از سوي روكي چاوز، يكي از مسئولان ارشد جمهوريخواهان، نقل كرد: «من تصور ميكنم كه بيتمدني دونالد ترامپ به روند سياسي مبارزات انتخاباتي لطمه وارد خواهد كرد». اين پيشبيني چاوز درست بعد از انتخابات آيووا محقق شده و حالا ترامپ كه بعد از اعلام نتايج اين انتخابات همانند فردي زخمخورده ظاهر شده بود، حرف از تقلب كروز و ستاد انتخاباتي او در جريان اين انتخابات زده و ميگويد: «تد كروز در آيووا برنده نشد، آن را دزديد. به همين دليل است كه همه نظرسنجيها غلط از آب درآمد و او رأي خيلي بيشتر از پيشبينيها را به دست آورد». اتهام تقلب و دزدي ترامپ به كروز بسيار سنگين است اما نبايد از بيوجهي آن گفت. واقعيت اين است كه ستاد مبارزات انتخاباتي كروز در جريان رأيگيري اعلام كرده بود كه بن كارسون، ديگر نامزد انتخاباتي جمهوريخواهان، قصد خروج از رقابت را دارد در حالي كه كارسون چنين قصدي نداشت و در همين انتخابات هم با حدود 10 درصد آرا بعد از روبيو قرار گرفت. ستاد كروز از كارسون عذرخواهي كرد و آن اقدام را ناشي از يك سوءتفاهم دانسته و در حالي كه كارسون اين عذرخواهي را پذيرفته اما ستاد انتخاباتي او اين كار را يك «حيله كثيف» خوانده است. از سوي ديگر، هواداران ترامپ به نتيجه رأي روبيو حمله كردهاند و معتقدند كه شركت مايكروسافت برنامه نرمافزاري براي شمارش آرا طراحي كرده كه در عمل به نفع روبيو عمل كرده است. اتهام تقلب، دزدي و دستكاري در آرا حالا حرف اول را در اردوگاه جمهوريخواهان ميزند و هر چند كه در اردوي مقابل وضع به اين گونه نيست اما نميتوان وضعيت را در آن آرام دانست. سندرز از قبول شكست در آيووا امتناع ميكند چون تكليف دموكراتها با پرتاب سكه مشخص شده كه به گفته وي؛ «اين بهترين راه براي اجراي دموكراسي نيست.»
انتخاباتي پرتنش
حالا تمركز تمام رقبا بر انتخابات مقدماتي پيش رو در ايالت نيوهمپشاير است اما اين وضعيت ناآرام در رقابت انتخاباتي چشمانداز پرتنشي از آينده انتخابات در اين ايالت و مابقي راه را نشان ميدهد. نظرسنجيها نشان ميدهد ترامپ و سندرز از دو اردوگاه پيشتاز ديگر رقباي خود هستند اما آيا عاقبت اين نظرسنجيها هم مثل آيووا خواهد بود؟ به بياني كوتاه، نيوهمپشاير ميتواند سكوي پرش قابل توجهي براي سندرز باشد اما در اردوگاه مقابل وضعيت چندان مشخص نيست. خشم ترامپ از نتيجه آيووا باعث تقويت گمانهزني بر سر جدايي او از همراهي جمهوريخواهان شده به خصوص اينكه او در كارنامه سياسياش چندان علقه جدي به حزب جمهوريخواه نداشته و حتي در گذشته بيشتر از نامزدهاي دموكرات در انتخابات رياست جمهوري امريكا حمايت كرده بود. او پيش از اين هم تهديد به جدايي از جمهوريخواهان و ورود مستقل به انتخابات رياست جمهوري كرده بود و اگر وضعيت انتخابات مقدماتي به اين صورت پيش برود يا حتي به نفع او تمام نشود، به احتمال زياد اين كار را هم خواهد كرد. اگر چنين چيزي اتفاق بيفتد، تجربه انتخابات 1992 براي جمهوريخواهان تكرار ميشود كه راس پرو در آن انتخابات راه خود را از آنها جدا كرد و با ورود مستقل به انتخابات رياست جمهوري باعث جذب قريب به 19 ميليون رأي به خود و شكست جورج بوش پدر، نامزد نهايي جمهوريخواهان، از بيل كلينتون دموكرات شد. حالا كه هيلاري كلينتون جاي شوهر خود را در رقابت انتخاباتي گرفته، ترامپ ميتواند همان نقش پرو را داشته باشد. مسئله وقتي پيچيدهتر ميشود كه جمهوريخواهان هم چندان تمايلي به پيروزي ترامپ ندارند و البته همين نظر را هم نسبت به كروز دارند. شخص مورد تأييد از نظر رهبران حزب جمهوريخواه روبيو است و گمانههايي وجود دارد كه سوم شدن روبيو در آيووا نيز تحت تأثير حمايت جدي رهبران حزب بوده تا اميدها به باقي ماندن او و معرفياش به عنوان نامزد نهايي حزب حفظ شود. در هر صورت، نتايج انتخابات مقدماتي در آيووا و حرف و حديثهاي بعد آن باعث شده تا حساسيت انتخابات نيوهمپشاير بيشتر از قبل شود و بايد بعد از اين انتظار مبارزات انتخاباتي پرتنش و با اتهامزنيهاي بيسابقه را داشت كه بر اساس قواعد متداول از مبارزات انتخاباتي پيش نرود.
