با گذشت زمان، نشانه هاي افول قدرت امريكا بيش از گذشته خود را نشان مي دهد.
پس از فروپاشي شوروي در سال 1991، امريكا انتظار داشت كه بتواند براي دهه هاي
مداوم تنها قدرت جهان باقي بماند و با گستراندن حوزه امنيت خود در سراسر دنيا،
امپراطوري جديد را پياده كند.
اتفاقا به همين منظور بود كه جنگ هاي نويني را به راه انداخت و با اين استدلال
كه 11 سپتامبر امنيت امريكا و جهان را به خطر انداخته است، جنگ هايي را آغاز كرد كه
تبعات آن هنوز ادامه دارد. عراق و افغانستان هنوز از آسيب هايي كه امريكا طي سال
هاي گذشته بر آنها وارد كرده است، رنج مي برند.
رويكرد نظامي امنيتي امريكا در سراسر دنيا، گام به گام واكنش هايي را ايجاد
كرد كه طي سال هاي اخير بيشتر از هميشه به چشم مي خورد. اولين نشانه هاي مخالفت با
قدرت امريكايي در چين و سپس در روسيه خود را نمايان ساخت. به گونه هاي كه در سال
2015 در بسياري از موارد اين قدرت ها را رودروي همديگر مي بينينم كه مشكلات امنيتي
فراواني با يكديگر دارند.
اما مسئله اين است كه اين مخالفت ها در برابر امريكا تنها به مسكو و پكن بسنده
نمانده بلكه به ديگر كشورها نيز سرايت كرده است. به لحاظ سياسي و امنيتي نمونه هاي
فراواني از اين رويارويي و مخالفت با سياست هاي امريكا در سراسر دنيا ديده مي شود
كه نقطه بارز آنها در امريكاي لاتين است.
در كنار مخالفت هاي سياسي و امنيتي كه امريكا همواره با آن مواجه بوده و تنها
شدت و ضعف هايش در دوره هاي مختلف، متفاوت بوده، داكنش با دو گونه مخالفت ديگر
مواجه است كه به طور جدي قدرت آن را رو به افول مي برد و با چالش هاي جدي مواجه مي
سازد.
برآمدن كشورهايي كه از آنها با عنوان قدرت هاي نوظهور (اقتصادي) ياد مي شود و
همچنين همگرايي هاي شكل گرفته در قالب مخالفت هاي سازماني، دو نوع مبارزه عليه
امريكا است كه همواره در حال قدرت گيري است. كشورهاي نوظهور اقتصادي در پي آن
هستند كه با فاصله گرفتن از امريكا به لحاظ نظامي، سياسي و امنيتي راه جداگانه اي
را انتخاب كنند. اين كشورها اگر چه روابط خود را با واشنگتن كمتر چالشي مي كنند
اما با تقويت قدرت اقتصادي خود غيرمستقيم در همين مسير گام بر مي دارند. رويه اي
كه چين از دهه 1980 ميلادي آغاز كرد و پس از آن كشورهايي همچون اندونزي، هند،
برزيل و ... آن را ادامه داده اند.
جداي از مسئله قدرت گيري كشورهاي نوظهور، شكل گيري و تقويت سازمان ها و موسسات
بين المللي در قالب همگرايي، واكنشي به عملكردهاي امنيتي و سياسي امريكا در سراسر
جهان است. در اين قالب جداي از گروهايي چون بريكس و شانگهاي كه واضح تر از ديگران
به مخالفت با سياست هاي امريكا مي پردازند، سازمان هايي هستند كه به ظاهر چالشي با
امريكا ندارند در حالي كه در بسياري از اجلاس هاي خود مخالفت خواسته هاي واشنگتن
تصميم مي گيرند.
نشست همكاري هاي اقتصادي آسيا – اقيانوسيه از جمله آنها است كه چندي پيش در
فيليپين برگزار شد. حوزه شرق و جنوب شرق آسيا كه طي سال هاي اخير تبديل به چالش
هاي امنيتي ضدامريكايي شده، به شدت در حال گام برداشتن به سمت قدرت اقتصادي است و
اين قدرت در قالب مجموعه اي از كشورها در حال شكل گيري كه در نهايت همگرايي منطقه
اي را ايجاد خواهد كرد، نمايان است. شعار نشست دو هفته قبل «ساختن آیندهای بهتر و
قویتر در کنار هم» بود كه نشان از قدرت گيري منطقه اي آن است.
با اختلاف يك هفته سران كشورهاي آسهآن نيز در مالزي بيست و هفتمين نشست خود
را برگزار كردند كه يكي ديگر از زمينه هاي همگرايي منطقه اي با تمركز بر قدرت
اقتصادي و جلوگيري از نفوذ است. اين نشست ها و همگرايي ها كه همواره در حال تقويت
است زماني به شكل معنادارتري عليه امريكا عمل مي كنند كه در خصوص انتخاب واحد پولي
تصميم بگيرند و دلار امريكا را از بستر اقتصادي خود خارج كنند. همه گير شدن اين
رخداد، بزرگ ترين ضربه اقتصادي را به امريكا وارد خواهد كرد كه تبعات بلندمدت
سياسي، امنيتي، نظامي و ... خواهد داشت.
مسئله زماني بسيار حساس تر مي شود كه امريكا در تصميم گيري هاي كلان بين
المللي نه تنها نمي تواند به راحتي مواضع خود را به كرسي بنشاند بلكه اجازه تصميم
گيري كمتر به آن داده مي شود. آخرين نمونه اين مسئله را مي توان در نشست وين و
تصميم گيري درباره سرنوشت دمشق مشاهده كرد. در حالي كه واشنگتن همه تلاش خود را
انجام داد تا دولت بشار اسد از صحنه سياسي سوريه خارج شده يا ساختار سياسي كنوني
سوريه از هم فروبپاشد، اما نتوانست در برابر خواسته ها و تمايلات ديگر كشورها
ايستادگي كند و خواسته هاي خود را عملي سازد. روند شكل گرفته در نظام بين الملل در
آينده نه چندان دور بيش از گذشته عليه امريكا خواهد بود و گام به گام افول جدي و
نهايي قدرت آن را رقم خواهد زد.
