مستند تحسين شده «تنها ميان طالبان» ساخته محسن اسلامزاده مستندساز جوان كشورمان قرار است در امريكا توزيع شود.
تنها ميان طالبان اولين حضور يك مستندساز ايراني در ميان اعضاي گروه طالبان در افغانستان است. روايتي كه محسن اسلامزاده تلاش كرده بدون موضعگيري تنها به عنوان يك دوربين شاهد در ميان گروهي برود كه در اذهان عمومي جهان و به خصوص در ايران چهرهاي منفي دارند. حال اين مستند بعد از حضور موفق در جشنواره سينما حقيقت قرار است در امريكا توزيع شود. اين خبر را كارگردان مستند در برنامه تلويزيوني «هفت» عنوان كرد. در يكي از بخشهاي برنامه جمعه شب «هفت» محسن اسلامزاده، كارگردان و سليم غفوري، تهيهكننده مستند جنجالي «تنها ميان طالبان» حضور داشتند و درباره خبر توزيع اين مستند در خارج از كشور توضيحاتي را ارائه كردند. اسلامزاده در خصوص توزيع اين مستند در امريكا گفت: «يك شركت اتريشي مشتري اين فيلم است كه اتفاقاً پخشكننده فيلم «ارباب حلقهها» بوده است و در حوزه مستند نيز فعال است. در حال مذاكره هستيم و اميدواريم بتوانيم در امريكا عرضه كنيم.»
در خلأ ساخت مستندهاي بحران در كشورمان، توليد مستندهايي از جنس «تنها ميان طالبان» ميتواند مشوق خوبي براي ديگر مستندسازان جوان باشد كه ميخواهند آثار ماندگاري را توليد كنند. اسلامزاده پيش از اين در گفتوگو با «جوان» درباره چگونگي ساخت «تنها ميان طالبان» گفته بود: تمام فيلمهايي كه پيش از اين درباره طالبان و ديگر گروههايي كه عنوان جهادي دارند ساخته شده از زاويه جبهه مقابل آنها بوده است. حدود چهار سال پيش بود كه به فكر ساخت فيلمي از درون طالبان افتادم. از آن زمان تلاشهاي خودم را شروع كردم و حدود 40 ماه طول كشيد تا اعتماد آنها را جلب كنم. يعني از سال 90 كه به همراه محمد حسين جعفريان و الله مدد شاهسون (تنها بازمانده حادثه حمله طالبان به كنسولگري كشورمان در مزار شريف) به افغانستان و مزارشريف رفتيم تا 15 خرداد 93 كه توانستم به ميان طالبان بروم. وي با حضور در «هفت» گفت: اسم فيلم را از ابتداي فيلم انتخاب كرديم. از همان ابتدا كه محدوديتهاي سفر سبب شد تا بنده تنها به ميان طالبان بروم و در واقع اين شد كه من خود به روايت پرداختم.
در اين برنامه سليم غفوري تهيهكننده مستند نيز در توضيحاتي تأكيد كرد: «فيلم پيشفرضهاي ما را درباره طالبان دچار خدشه و تغيير ميكند. چون ما بيواسطه به تماشاي آنها مينشينيم، بدون آنكه به پاي تحليل و تفسير تحليلگران سياسي بنشينيم. يكي از نكات جالب فيلم كه با باورهاي ما متضاد بود، تفسير آنها از وهابيت بود. در صورتي كه ما متصوريم طالبان و وهابيت در يك سمت و سو هستند، طالبان به ما گفتند آنكه تكفير ميكند وهابيون هستند و ما اهل تكفير نيستيم! حتي اينها به زيارت قبور امامزادگان ميروند و به شفاعت اعتقاد دارند.»
ثبت خاطرات حضور در كشوري بيگانه با آنكه توسط محققان خارجي كاري متداول به شمار ميرود در كشورمان چندان رواج ندارد و بسياري از خاطرات و مشاهدات محققان ايراني در سطح خاطرات شفاهي باقي ميماند و فراموش ميشود. اما كارگردان «تنها ميان طالبان» تصميم گرفته است خاطرات 15 روزهاش ميان طالبان را به رشته تحرير درآورد. اسلامزاده در اين باره گفت: اين سفر براي من يك سفر پر استرس بود. شش ماه قبل از سفر دست نوشتههاي محمدحسين جعفريان را خواندم و تصميم گرفتم علاوه بر فيلمبرداري، خاطراتم را بنويسم و حالا انشاءالله كتاب اين سفر نيز چاپ خواهد شد. چون جنس سفر به گونهاي بود كه نميشد تمام احساس را با تصوير به نمايش كشيد. نبود برق و بهداشت از بزرگترين سختيهاي سفر بود. بالاجبار باتري دوربينها را با باتري ماشين شارژ ميكردم. اين سختيها در كنار ترس دستگيري توسط امريكاييها بزرگتر بود. كارگردان مستند «تنها ميان طالبان» ادامه داد: برخي انتقاد ميكنند چرا جنايات طالبان را به تصوير نكشيدي؟ پاسخ من اين است: تلاش ما اين بود كه روايت تا جايي كه ميتواند بيواسطه باشد و خيلي در آن دخل و تصرف نكنيم. شايد اين نقد آنها درست باشد و ما بايد گاهي فلش بك به گذشته ميزديم. لازم به ذكر است مستند «تنها ميان طالبان» موفق شد جايزه شهيد آويني را از نهمين جشنواره سينما حقيقت به دست آورد.
