اولويت اصلي شوراياريها رسيدگي به مسائل محلي است
چندين دوره از فعاليت شوراياريها ميگذرد و در حال حاضر اين نهاد مردمي به عنوان واسطه شهروندان و مديريت شهري نقش تأثيرگذاري در هويتبخشي به محلات پايتخت دارد. مهمترين نقشي كه شوراياريهاي محلات دارند اين است كه اولويت آنها توجه به موضوعات محلي است و در حقيقت در مقياس محله تلاش ميكنند.
بر اين اساس وظيفه شوراياري اين است كه در محلات خود به وظايفشان عمل كنند و اگر نظر يا پيشنهادي در بحث مديريت شهري دارند به سازمانها پيشنهاد دهند. شوراياريها به طور جد توانستهاند اثرگذاري داشته باشند. شوراياريها پل ارتباطي بين مردم، شوراي شهر و شهرداري هستند كه در اين ميان شوراياريها به دليل جلب مشاركت شهروندان در اداره محلات شهري و ارتباط مستقيم با شهروندان محله همواره به عنوان پل قابل اعتماد ميان شهروندان نواحي و محلات بودهاند كه در دورههاي فعاليت توانستهاند ضمن رصد مسائل و مشكلات محلات، زمينهاي براي رفع مسائل و مشكلات موجود فراهم سازند.
تقويت ارتباط مستقيم اعضاي شوراياري با اعضاي شوراي شهر و همچنين شهرداران نواحي و مناطق سبب شده است تا اقدامات شهري تا حدي بر اساس اولويتهاي محلات انجام گيرد. همچنين با استقرار دفاتر شوراياري در محلات و حتي نواحي عملاً شاهد آن هستيم كه برخي از دستگاههاي شهري تعامل بسيار نزديكي را با شوراياريها برقرار كردهاند تا بتوانند در حوزه مسئوليت و وظايف براي خدمترساني بهتر وارد عمل شوند. افزايش تعامل ميان مراكز فرهنگي و اجتماعي در محلات از جمله مساجد سبب شده است تا رصد مشكلات شهري در حوزههاي مختلف ابتدا در اينگونه مراكز و كانونها طرح شود و مورد بررسي قرار گيرد، سپس براي ساماندهي و رفع آن به شهرداري ارائه شود.
توسعه محلهاي با بازآفريني نقش شهروندان
برقراري ارتباط عميق و مؤثر با شهروندان محلات، كاهش شكاف بين مردم و مسئولان شهري، تلاش جهت تغيير رفتار شهروندان و افزايش حس مسئوليتپذيري، افزايش مشاركت مردمي در حفظ و نگهداري و آباداني محلات، توسعه و كمك به فعاليتهاي خيرخواهانه، ارتقاي جايگاه و نقش همسايگي در محلات بهخصوص در موضوع آپارتماننشيني، توجه به شركت شهروندان در فعاليتهاي فرهنگي، اجتماعي و تفريحي و جلوگيري از بروز آسيبهاي اجتماعي و فرهنگي و كمك به بهبود شرايط افراد و اقشار آسيبپذير در محلات را ميتوان از جمله اقدامات شوراياريها در دورههاي فعاليت آنان عنوان كرد. هويتبخشي به محلات و استفاده از پتانسيل و ظرفيتهاي نخبگان محلي براي توسعه و آباداني محلات نيز از جمله فعاليتهاي مهم اين نهادهاي مردمنهاد است كه سبب شده محلات شهر تهران جان دوباره بگيرند، هر چند در طي اين مسير اعضاي شوراياري كه به صورت داوطلبانه وارد عرصه خدمت شدهاند با مشكلات و مسائل بسياري روبهرو بودهاند اما اينكه شهروندان به عنوان پشتوانه آنان هميشه در صحنه حضور دارند، سبب شده است تا تحمل مسائل و مشكلات بر آنان آسان شود، بنابراين لازم است در سياستگزاري و برنامهريزيهاي جديد به جايگاه شوراياريها توجه ويژهاي صورت بگيرد تا اعضاي شوراياري كه منتخب شهروندان محلات هستند بتوانند بيش از گذشته براي خدمترساني به شهروندان محلات گام بردارند.
شوراياريها از آب و گل درآمدهاند
در كلانشهر تهران 374 محله وجود دارد و شوراياريها ميتوانند در محلات منشأ تحولات چشمگيري باشند تا با استفاده از پتانسيل و ظرفيتهاي موجود ضمن ايجاد تحول زمينه را براي تغيير سبك زندگي آماده كنند بر اين اساس انتظارات از اين نهاد مردمي افزايش يافته است. در اين زمينه شهردار تهران در همايش دبيران شوراياريهاي محلات شهر تهران كه با حضور اعضاي شوراي شهر و جمعي از مديران ارشد شهري برگزار شد، با اشاره به اينكه خوشبختانه امروز شوراياريها از آب و گل درآمدهاند و ديگر مثل گذشته نهالي كوچك در مزرعه نيستند كه كسي بتواند آنها را لگدمال كند، افزود: اطمينان پيدا كردهام كه الحمدلله شوراياريها به نقطهاي رسيدهاند كه ميتوانند جلوي بنده را بگيرند و خواستههاي شهروندان را پيگيري كنند.
محمدباقر قاليباف تصريح كرد: زماني در شهر تهران عدهاي به دنبال اين بودند كه شوراياريها را منحل كنند اما اقدامات تأثيرگذار شما باعث شد كه دولت شوراياريها را براي ساير شهرها نيز در نظر بگيرد و خواستار فعاليت آنها در شهرهاي مختلف كشور باشد.
وي با بيان اينكه امروز نيازمند يك مديريت جامع درهمه بخشهاي كشور هستيم، تأكيد كرد: اگر ميخواهيم نظام اداري و اجرايي كشور مسير خود را پيدا كند، نيازمند يك مفاهمه بين بخشي هستيم. ما در خيلي از كارها بخشي عمل ميكنيم و فقط خودمان را ميبينيم.
وي عنوان كرد: ما قطعاً نيازمند يك مفاهمه بين بخشي هستيم و اگر اين را فهم نكنيم و باورمان نشود، نميتوانيم برمشكلات فائق آييم.
شهردار پايتخت با اشاره به اينكه متأسفانه ضعف فرهنگي در حوزه فهم ميانبخشي نيز وجود دارد، گفت: ميخواهم به يك نكته كليدي اشاره كنم؛ ما از شوراياريها ميخواهيم كه صرفاً به اين مسئله نپردازند كه تنها به فكر حل مسائل محله خود باشند كه اين نگاه، نگاه غلطي است. شوراياران و دبيران شوراياريها بايد بتوانند سبك زندگي محله را تغيير دهند نه شكل محله را.
قاليباف تأكيد كرد: هدف اصلي كه بايد در محلات دنبال كنيم، اين است كه نگرشها را تغيير دهيم. در گذشته براي ساماندهي خيابان 15 خرداد در بازار تهران دهها جلسه برگزار كرديم، اما تمامي طرحهايي كه در آن جلسات ارائه ميشد سنتي بود. زماني نياز به يك تغيير نگرش در طرحها داشتيم. خوشبختانه در آن مقطع توانستيم بهترين تصميم را با وجود مخالفتهاي بسيار اجرايي كنيم و خوشبختانه مورد استقبال مردم و مسئولان هم قرارگرفت.
تحولات در محلات بايد از پايين به بالا اتفاق بيفتد
قاليباف با بيان اينكه تحول عظيم در محلات از بالا به پايين صورت نمييابد، بلكه از پايين به بالا بايد اتفاق بيفتد، گفت: البته ساختار اداري ما از بالا به پايين است چون از غرب گرفته شده كه اين اشتباه است و شوراياريها بايد روز به روز رشد كرده و تكامل يابند. معتقدم اين تكامل باعث پيشرفت و عدالت اجتماعي نيز خواهد شد.
وي با بيان اينكه مردم نبايد از حضور شوراياران در محلات نااميد شوند، تأكيد كرد: شما بايد مطالبهگري را با قدرت انجام داده و ادامه دهيد. تذكرات خود را پيگيري كنيد و در صحن شوراي شهر مطالبات خود را عنوان كنيد.
شهردار پايتخت با بيان اينكه بايد با رويكرد جهادي اساس كار را انجام دهيم، گفت: مديريت جهادي يعني حركت از پايين به بالا. به طوري كه نبايد از پيگيريهاي مداوم خسته شد. زيرا ميدانم فعاليتها و زحمات شما صلواتي است. اميدوارم حضورتان را آلوده به مسائل مالي نكنيد. خوشبختانه امروز در جمع شما افرادي حضور دارند كه مسئولتهاي بزرگي را در كشور دارا بودهاند، اعتبار بسياري در محلات دارند و فقط براي رضايت خداست كه در اين حوزه ورود كردهاند.
نقش شوراياران در كاهش آسيبها و رشد فرهنگي
شهردار پايتخت با اشاره اينكه شوراياران باعث همبستگي در محلات ميشوند، گفت: حضور شهروندان، شوراياران و دبيران شوراياري باعث كاهش آسيبها و معضلات اجتماعي و رشد فرهنگي در محلات ميشود. وي با بيان اينكه اگر به قوانين ساير كشورها نيز نگاهي بيندازيم متوجه نقش مردم در تصميمگيريهاي مديريتي ميشويم، افزود: وقتي مردم بودجه شهرشان را خود تأمين ميكنند، پس بايد در نحوه مديريت آن نيز دخالت داشته باشند.
قاليباف تصريح كرد: در حال حاضر ما در شوراي محلات پايتخت مديران محلات را داريم كه اولويتهاي محله را براي شهرداري تشريح و تعيين ميكنند.
وي در ادامه با تأكيد بر اينكه در برنامههاي دوم، سوم، چهارم و پنجم توسعه كشور تأكيد شده است كه امور خدماتي و امور مربوط به شهر به طور يكپارچه در اختيار مديريت شهري قرار بگيرد، گفت: 32كار يادآوری شده كه بايد به مديريت شهري واگذار شود اما عملاً در بيست و چند سال گذشته هيچ واگذاري صورت نگرفته است و در اين زمينه خوشبختانه ما خودمان آمديم كار را در محلات از سطح پايين آغاز كرده و روز به روز آن را گسترش داديم. در جلسه امروز هم كه مسئولان آموزش و پرورش، آب و فاضلاب، وزارت ارشاد و... نيز در سطح محلات حضور داشتند، اعلام كرديم اصلاح نظام اداري و اجرايي از بالا به پايين امكانپذير است نه از پايين به بالا.
وي با بيان اينكه ما اين كار را ابتدا از خودمان شروع كردهايم، اظهاركرد: درحال حاضر سازمانها و نهادهاي خدماتي ديگر نيز حضور خود را پررنگ كردهاند و من مطمئن هستم همانطور كه در 10 سال گذشته گامهاي جدي در اين خصوص برداشتهايم، در 10 سال آينده نيز اين اقدامات به طور كامل نهادينه ميشود.
اداره محلات با استفاده از پتانسيل شوراياران
حجتالاسلام امرودي معاون فرهنگي و اجتماعي شهرداري تهران نيز با بيان اينكه ايجاد همدلي و همفكري از مهمترين نقشهاي شوراياران در پايتخت است، گفت: مديريت شهري با كمك شوراياران ميتواند گامهاي مؤثرتري در خدمترساني بهتر و بيشتر به شهروندان بردارد. وي با بيان اينكه امروز حضور شوراياران در شهر تهران نعمت بزرگي براي اين شهر محسوب ميشود، تصريح كرد: بايد از اين نعمت بزرگ درگسترش فعاليتهاي اجتماعي بهترين استفاده را كرد. شوراياران با همدلي، همفكري و كنار هم نشستن ميتوانند به خوبي محلات را اداره كنند.
معاون فرهنگي و اجتماعي شهرداري پايتخت با تأكيد بر اينكه مديريت محله بايد از تمام ظرفيتهاي موجود در محله (مساجد، مدارس، بسيج و غيره) استفاده كند، گفت: تحقيقات نشان داده است محلهاي كه انتظام دارد آسيبها و معضلات اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي در آن بسيار كم است.
وي با اشاره به اينكه مديريت محله قرار است همدلي را ميان شهروندان و مديريت شهري به نمايش بگذارد، گفت: امروز خوشحال هستيم كه با همدلي و يكدلي توانستيم مشكلات و معضلات محله هرندي را حل كنيم.
امرودي تأكيد كرد: خوشبختانه در شوراي محلات از تمامي اقشار جامعه حضور دارند و بايد اين حضور را محترم شمرده و از فرصتهاي به وجود آمده نهايت بهرهوري را ببريم و هنر ما زماني مشخص ميشود كه بتوانيم از پتانسيل شوراياران و مديران محلات در جهت منافع شهروندان استفاده كنيم.
يارگيري سياسي سم مهلك براي شوراياريها
اگر قرار است با حضور و فعاليت شوراياريها محلات توسعه يابد و تحولات در سبك زندگي شهروندان به وجود آيد بايد شوراياريها از اقدامات سياسي و سياسيكاري پرهيز كنند چراكه به تجربه ثابت شده است گام برداشتن در اين مسير سبب خواهد شد تا مسائل و مشكلات به كلاف مسائل و مشكلات سياسي گره بخورد.
بايد در نظر داشت كه توسعه شهري با توسعه محلات در ارتباط مستقيم قرار دارد بر اين اساس شوراياريها بايد بتوانند با استفاده از تجربيات گذشته به محلات شهري هويت داده و مسائل و مشكلات پنهان و آشكار محلات را از طريق مطالبهگري از مديريت شهري و دستگاههاي شهري برطرف كنند.
