مصائب تهيه جهيزيه
معمولاً افرادي كه وضع مالي خوبي دارند خودشان را درگير خريد وسايل غيرضروري، ست كردن جهيزيه در حد افراط ميكنند و خلاصه وقت و هزينه زيادي صرف ميكنند تا جهيزيهشان تجمّلي به نظر برسد و شأن و كلاس اجتماعيشان پايين نيايد البته بعضيها! آنهايي هم كه شرايط مالي متوسطي دارند سعي دارند با تحمّل مقداري فشار مالي و وام و قسط جهيزيهاي هم سطح يا حداقل نزديك خانوادههاي پولدار تهيه كنند. خانوادههايي هم كه از نظر مالي شرايط خوبي ندارند تكليفشان مشخص است؛ از طرفي فشار مالي و از طرف ديگر فشار رواني. ميترسند دخترشان مورد تمسخر قرار بگيرد و با چشم كم ديده شود و به قول خودشان اين ننگ تا آخر عمر بر پيشانياش بماند. دختر تحت فشار مضاعف، هم بايد نگران خانواده خودش باشد و هم نگران نقد و انتقادهاي مربوط به جهيزيه كه ممكن است تا سالهاي سال ادامه داشته باشد. شايد به همين خاطر است كه بعضي از دخترها ترجيح ميدهند براي رهايي از اين قصّه پرغصه ازدواج نكنند و نتيجهاش بالا رفتن سن ازدواج به اميد بهبود شرايط مالي در آيندهاي مبهم ميشود. روزي بود ميگفتند عزّت دختر به نجابت، عفت و اصالت خانوادگياش است امّا در شرايط كنوني جهيزيه خوب را هم ميتوان به آن اضافه كرد! خانمي بعد از چند سال كه از زندگي مشتركش ميگذرد با افتخار ميگويد فلان وسيله آشپزخانه از جهيزيهام است يا اگر مهماني وسيله گرانقيمتي در خانه ميزبان ببيند سؤال ميكند از جهيزيهتان است؟ هر چقدر آن وسيله دهانپركنتر باشد افتخارش بيشترخواهد بود!
البتّه كسي منكر كمك پدر و مادرها نيست، بلكه اين كمك قابل تقدير هم هست كه موجبات رفاه زوج جوان و به خصوص دخترشان را فراهم كنند، امّا در حد تواناييشان. صد البته قرار نيست از همان ابتدا همه چيز فراهم باشد، قرار است زندگي را با هم بسازند.
جهيزيه براي چشم مردم
بهتراست با خودمان روراست باشيم. همه اين فشارها و استرسها چقدرش براي دل خودمان است و چقدرش براي چشم مردم؛ براي روزي كه در واقع روز نمايش جهيزيه است. دعوت از دكوراتور براي تزئينات و چيدن قشنگتر جهيزيه هم براي بيشتر به چشم آمدن جهيزيه چيز غريب ديگري است.
قبول كنيم موقع خواستگاري و بعدش هم ازدواج، طبقه اجتماعي ما مشخص بوده و نبايد انتظارات بيجاي بقيه در ذهنمان بزرگ شود و خودمان را آزار دهيم. البته بگذريم از آن دسته دخترهايي كه نباريده ميبارند و خودشان اهرم فشار خانوادهاند.
يك مسئله ديگر كه خوب است همه ما و به خصوص خانوادههاي پسر مورد توجه قرار بدهيم اين است كه پيامبر(ص) براي تهيه جهيزيه حضرت زهرا (س)، بخشي از مهريه دختر گراميشان را در اين مورد هزينه فرمودند. مهريهاي كه حضرت علي (ع) از فروش زره خود به ايشان تقديم كرده بودند، پس مهريه حالت نقد داشته و خانواده دختر با دريافت آن آسانتر ميتوانستند براي جهيزيه اقدام كنند.
وقتي جهيزيه آتش زير خاكستر ميشود
در بعضي خانوادهها ميزان مهريه ترازي براي سبك يا سنگين بودن جهيزيه به شمار ميآيد و جالبتر آن كه حتّي بسياري از خانوادهها از همان ابتدا قصد پرداخت آن را ندارند و به اشتباه در ذهن خود آن را فقط نوشتههايي روي كاغذ ميدانند و ميگويند «مهريه رو كي داده، كي گرفته؟» بياييد كاري نكنيم كه جهيزيه به ميداني براي انتقادهاي تلافيجويانه تبديل شود. منظور اين است كه مبادا خانواده دختر با تراشيدن هزينههاي سنگين در زمينه خريد و مراسم و... باعث شوند اين حواشي زياد شود و با شكسته شدن حرمتها بين دو خانواده، زمينه اختلاف پيش آيد. مشكلاتي كه گاهي تمام دوران حيات ازدواج را ميپوشاند و به اندك جرقهاي، خاطرات تلخ همچون آتش زير خاكستر، زنده و در درازمدت باعث فرسايش روح ميشود.
به مراسم نمايش جهيزيه نرويم
در بسياري از خانوادهها، هم دختر و هم پسر وجود دارد پس بهتر است براي خودمان هم كه شده با دقت بيشتري عمل كنيم چراكه در جهاني زندگي ميكنيم كه قانون عمل و عكسالعمل ساري و جاري است و همه و همه چيز حساب و كتاب دارد.
براي كمتر پر و بال دادن به اين سنّت، حداقل كاري كه ميتوانيم انجام دهيم اين است كه خودمان جلسات نمايش جهيزيه را برگزار نكرده و در اين نوع مجالس ـ كه اقوام را براي ديدن جهيزيه دعوت ميكنند ـ حاضر نشويم و دعوتشان را با احترام و تكريم اجابت ننماييم و مهمتر اينكه پاي نقد بقيه هم ننشينيم. به قضاوت نشستن در باره وسايلي كه قرار نيست ما از آنها استفاده كنيم كار درستي نبوده و به دور از شأن انساني است. نشان دهيم راغب به شركت در اين بحثها نيستيم. اگر اين كار در درازمدت فرهنگسازي شود باعث كمتر شدن فشارهاي مالي، كم شدن استرس و فشار رواني بر روي خانوادهها، كمتر شدن چشم و همچشمي و تا حدي ترويج سادهزيستي میشود شايد هم از اين طريق به دليل كم رنگ شدن حرف مردم در اذهان، هدف پدر و مادرها رنگ و بويي خدايي بگيرد و دهها فايده ديگر.
يادمان نرود عزيزترين و بزرگترين بانوي دو عالم جهيزيهاي در حد گذران زندگي داشتند؛ اگر هم نميخواهيم سادگي زندگيمان به آن ميزان باشد حداقل هميشه اين الگو گوشه ذهنمان باشد تا خداي ناكرده يك روزي يك جايي ما مسئول غصهدار كردن و سوزاندن دلي نباشيم.
*
كارشناس ارشد مطالعات زنان
